In reactie op de stijgende energiekosten in 2023 hebben verschillende gemeenten in Nederland een eenmalige energietoeslag opgestart voor huishoudens met een laag inkomen. Deze toeslagen zijn bedoeld om te helpen met de betaling van energierekeningen en om een financiële steun te bieden in tijden van hoge energieprijzen. In dit artikel geven we een overzicht van de energietoeslagregelingen voor 2023, op basis van de beschikbare informatie uit diverse gemeenten. Het artikel richt zich op wie in aanmerking komt, hoe het bedrag wordt uitbetaald, en wat de voorwaarden zijn.
De informatie in dit artikel is gebaseerd op openbare bronnen en beleidsregels van gemeenten zoals Land van Cuijk, Nijkerk en Kerkrade. Aangezien het om regionale beleidsregels gaat, kunnen de precieze bedragen, tijdstippen en criteria per gemeente variëren. De toekomstige uitvoering van dergelijke regelingen in volgende jaren is afhankelijk van de economische situatie en het beleid van de betreffende gemeente.
Wat is de energietoeslag en wat is het doel?
De energietoeslag is een eenmalige uitkering van het gemeentebestuur aan huishoudens met een laag inkomen, bedoeld om te compenseren voor de stijgende energiekosten in 2023. Het bedrag kan variëren per gemeente en is afhankelijk van factoren zoals het type woning, het inkomen en de bestaande regelingen van de gemeente.
In 2023 is het doel om huishoudens te ondersteunen bij de betaling van energierekeningen, maar ook om middelen vrij te maken voor investeringen in energiebesparing, zoals het aanschaffen van sparenlampen of het aanbrengen van tochtstrips.
Wie is in aanmerking voor de energietoeslag?
Meerdere gemeenten hebben duidelijke criteria opgesteld om te bepalen wie in aanmerking komt voor de energietoeslag. In de meeste gevallen is de energietoeslag bedoeld voor huishoudens die aan de volgende voorwaarden voldoen:
- Huishoudens met een inkomen lager dan 120% van de bijstandsnorm.
- Huishoudens die een uitkering ontvangen, zoals bijstand of IOAW.
- Huishoudens die in 2022 de energietoeslag al hebben ontvangen.
- Huishoudens die een minimaregeling gebruiken.
- Zelfstandigen en zzp’ers met een laag inkomen (in sommige gemeenten).
- Studenten die een beurs ontvangen en waarvan de ouders niet in staat zijn om de hogere energiekosten te betalen (specifieke regeling).
De gemeente controleert automatisch of huishoudens aan deze voorwaarden voldoen, vooral bij huishoudens die al bekend staan met een laag inkomen of een uitkering.
Voorbeeld: Gemeente Nijkerk
In Nijkerk is de energietoeslag 2023 bedoeld voor:
- Inwoners met een bijstands- of IOAW-uitkering.
- Inwoners met een inkomen op of net boven het sociaal minimum.
- Zelfstandige ondernemers of zzp’ers met een laag inkomen.
Hier ontvangen huishoudens €1300 in de vorm van een eenmalige uitkering.
Voorbeeld: Gemeente Land van Cuijk
In Land van Cuijk is de energietoeslag 2023 bedoeld voor huishoudens met een inkomen lager dan 120% van de bijstandsnorm. De toeslag is €800.
Voorbeeld: Gemeente Kerkrade
In Kerkrade is de energietoeslag ook gericht op huishoudens met een laag inkomen. De gemeente stelt duidelijke begripsbepalingen in haar beleidsregels, inclusief een definitie van wat een huishouden inhoudt. Hierbij worden ook aparte regelingen voor studenten opgenomen, met een tegemoetkoming van €400 via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
Hoe wordt de energietoeslag uitgekeerd?
De energietoeslag wordt automatisch uitgekeerd aan huishoudens die duidelijk in aanmerking komen. Dit geldt bijvoorbeeld voor huishoudens met een bekende uitkering of een eerder ontvangen energietoeslag. Voor deze groepen hoeft geen aanvraag gedaan te worden.
Tijdstippen van uitbetaling
- De gemeente controleert de aansprakelijkheid van huishoudens in november of december 2023.
- Het bedrag wordt automatisch op de bankrekening van de huishouding gestort.
- In enkele gevallen kan de uitbetaling ook al in november plaatsvinden.
Aanvragen van energietoeslag
Niet alle huishoudens ontvangen de toeslag automatisch. Als het huishouden denkt in aanmerking te komen, maar niet automatisch wordt uitbetaald, kan het een aanvraagformulier invullen.
- Het formulier is beschikbaar op de website van de gemeente, vanaf 8 januari 2024.
- De aanvraag kan tot en met 31 maart 2024 worden ingediend.
- De gemeente beoordeelt vervolgens of het huishouden aan de voorwaarden voldoet.
Wat kun je met de energietoeslag doen?
De energietoeslag is bedoeld om energierekeningen te betalen of om investeringen in energiebesparing te doen. In sommige gemeenten wordt zelfs actief aangemoedigd om het geld te gebruiken voor het aanbrengen van isolatie, het installeren van sparenlampen of het kopen van tochtstrips.
In Nijkerk, bijvoorbeeld, wordt aangeraden om het bedrag te gebruiken om energie te besparen. De gemeente biedt daartoe ook hulp via het Energieloket, waar een Energiecoach gratis bezoek kan brengen en advies geeft over welke maatregelen het meeste effect geven.
Zelfstandige woningen versus onzelfstandige woningen
In sommige regelingen wordt onderscheid gemaakt tussen zelfstandige en onzelfstandige woningen. Dit heeft invloed op wie in aanmerking komt en hoeveel toeslag er uitgekeerd wordt.
Zelfstandige woningen
Zelfstandige woningen zijn huizen of appartementen met:
- Een eigen toegang.
- Een eigen keuken en toilet.
- Voorbeelden: eengezinswoningen, appartementen, portiekwoningen, maisonnettes, galerijflats.
Onzelfstandige woningen
Onzelfstandige woningen (meestal genoemd als kamers) zijn woningen zonder eigen toegang of met gedeelde faciliteiten:
- Geen eigen toegang.
- Gedeelde keuken of toilet.
- Voorbeelden: kamers in studentenhuizen, hospitakamers.
In sommige regelingen wordt er een aparte regeling opgenomen voor studenten die in onzelfstandige woningen wonen en waarvan de ouders niet in staat zijn om de hogere energiekosten te betalen. Deze groepen kunnen een aparte tegemoetkoming ontvangen via de DUO.
Voorbeelden van energietoeslagbedragen
De energietoeslagbedragen variëren per gemeente, afhankelijk van het lokale beleid en de beschikbare middelen. Hieronder volgen enkele voorbeelden:
| Gemeente | Tegemoetkoming (€) | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Land van Cuijk | 800 | Voor huishoudens met een inkomen lager dan 120% van de bijstandsnorm |
| Nijkerk | 1300 | Voor inwoners met een laag inkomen of net boven het sociaal minimum |
| Kerkrade | 800 of 1300 | Aanvullende regelingen voor studenten en huishoudens zonder voorgaande uitkering |
| Studentenregeling | 400 | Via DUO voor studenten met beurs |
Aanvraagproces voor energietoeslag
Automatische uitbetaling
- Huishoudens die bekend staan als in aanmerking komend (bijvoorbeeld via een uitkering of minimaregeling) ontvangen de toeslag automatisch.
- De gemeente stuurt een brief waarin staat dat de controle is gestart.
- Als de huishouding in aanmerking komt, wordt de toeslag in november of december uitbetaald.
Handmatige aanvraag
- Huishoudens die niet automatisch worden uitbetaald, maar denken in aanmerking te komen, kunnen het aanvraagformulier invullen.
- Het formulier is beschikbaar op de gemeenteweb vanaf 8 januari 2024.
- Aanvragen kunnen tot 31 maart 2024 worden ingediend.
- De gemeente beoordeelt vervolgens of de huishouding aan de voorwaarden voldoet.
Hulp en advies
In sommige gemeenten wordt aangeraden om het geld te gebruiken voor investeringen in energiebesparing. De gemeente Nijkerk biedt bijvoorbeeld via het Energieloket een gratis bezoek aan huis door een Energiecoach, die advies geeft over welke maatregelen het meeste effect hebben.
In andere gemeenten is het mogelijk om via de gemeentelijke medewerkers hulp te krijgen bij het invullen van het aanvraagformulier of bij het besparen van energie. De gemeente Land van Cuijk, bijvoorbeeld, biedt hulp via de Frontoffice Sociaal Domein, waar mensen telefonisch of per e-mail contact kunnen opnemen.
Samenvatting
De energietoeslag is een belangrijke steunmaatregel voor huishoudens met een laag inkomen, gericht op het compenseren van stijgende energiekosten. In 2023 hebben verschillende gemeenten deze regeling verder uitgebreid, met bedragen variërend van €400 tot €1300, afhankelijk van de regelgeving per gemeente. De toeslag wordt meestal automatisch uitgekeerd, maar in sommige gevallen is een aanvraag nodig.
De regeling is doorgestreken gericht op huishoudens met een inkomen lager dan 120% van de bijstandsnorm, of die een uitkering ontvangen. Daarnaast zijn er aparte regelingen voor studenten en zelfstandigen.
Het is belangrijk om te weten dat de toekomstige uitvoering van dergelijke regelingen afhankelijk is van de economische situatie en het beleid van de gemeente. Huishoudens die denken in aanmerking te komen voor de toeslag, maar niet automatisch worden uitbetaald, kunnen het aanvraagformulier invullen tot 31 maart 2024.