Het gebruik van blokverwarming is een veelvoorkomende situatie in veel appartementen- en woningbouwcomplexen. Bij blokverwarming wordt warmte en elektriciteit uit één centrale aansluiting verdeeld over meerdere woningen of onroerende zaken. Dit systeem brengt met zich mee dat energiekosten worden afgehandeld via een gemeenschappelijke contracthouding, en dat de energietarieven en eventuele toeslagen anders zijn dan bij individuele aansluitingen. In dit artikel wordt uitgebreid ingegaan op de regelingen rondom energiecompensatie en energietoeslagen voor huishoudens met blokverwarming. De nadruk ligt op de praktische toepassing van deze regelingen, de voorwaarden, en wat woningeigenaren en huurders er vanaf moeten weten.
Wat is blokverwarming en hoe werkt het?
Blokverwarming betreft een energievoorziening waarbij een enkele aansluiting voor elektriciteit of gas wordt gedeeld door meerdere woningen in een complex. Dit betekent dat de energiekosten worden afgehandeld via een contracthouder – vaak de vereniging van eigenaren (VvE) of een huurdermaatschappij – die het contract voor het energiegebruers aangaat bij een leverancier. De individuele woningen betalen deze kosten via hun huur- of servicekosten.
Deze opzet heeft gevolgen voor het toepassen van energiebelastingen en eventuele teruggaven of compensatie. In tegenstelling tot bij individuele aansluitingen, waar energietarieven meestal staffelsgewijs zijn, geldt bij blokverwarming vaak slechts één tarief. Dit heeft gevolgen voor de berekening van de energietoeslagen en compensatie die aan huishoudens worden toegekend.
Energiecompensatie en tegemoetkomingen voor blokverwarming
1. Tijdelijke Tegemoetkoming Blokaansluitingen (TTB)
In 2022 en 2023 heeft de overheid de Tijdelijke Tegemoetkoming Blokaansluitingen (TTB) ingevoerd om huishoudens met blokverwarming of blokaansluiting te ondersteunen bij de stijgende energieprijzen. Deze tegemoetkoming is bedoeld als compensatie voor het feit dat huishoudens met blokaansluiting niet in aanmerking komen voor het prijsplafond op energieprijzen.
Volgens de informatie van minister Jetten zijn de forfaitaire tegemoetkomingen voor 2023 nog niet definitief vastgelegd. Echter, zijn er indicatieve bedragen bekendgemaakt: - Een zelfstandige woningeenheid met blokgas/warmte én elektriciteit kan recht hebben op minimaal € 1.600. - Een onzelfstandige woningeenheid (zoals een appartement in een VvE) kan een tegemoetkoming van minimaal € 670 krijgen.
Deze bedragen zijn inclusief eventuele energiecompensatie die in de afgelopen maanden is toegekend. Huishoudens met blokgas en individuele elektriciteitsaansluiting hebben al in november en december 2022 een vergoeding ontvangen. Huishoudens met blokaansluiting voor elektriciteit ontvangen deze compensatie pas bij de afrekening van de servicekosten.
Een belangrijk aspect is dat de tegemoetkoming wordt ontvangen door de contracthouder, niet door de individuele bewoner. Bij huurwoningen is dit bijvoorbeeld de huurdermaatschappij of VvE. Deze partij vervolgens verrekent de vergoeding in de huur- of servicekosten, wat betekent dat de bewoner de voordelen pas ziet bij de volgende afrekening.
2. Teruggave van energiebelasting bij blokverwarming
De energiebelasting is een belasting die wordt geheven op energiegebruik. Voor huishoudens met blokverwarming is het mogelijk om een gedeeltelijke teruggaaf van deze belasting aan te vragen, maar enkel in bepaalde situaties.
Voorwaarden voor teruggaaf van energiebelasting bij blokverwarming
Volgens de Belastingdienst zijn de volgende voorwaarden van toepassing: - Het verbruik van warmte in een onroerende zaak (zoals een gemeenschappelijke ruimte of een appartement) moet meer dan 170.000 m³ per jaar bedragen. - De teruggaaf wordt berekend als het verschil tussen de energiebelasting bij het huidige, enkelvoudige tarief en de energiebelasting die zou gelden bij een staffelverdeling. - Het verbruik moet worden aangevraagd op basis van verwarmingsmeters. Indien deze niet aanwezig zijn, dient er een berekening te worden gemaakt via een warmtekostenverdelingssysteem.
Een voorbeeld van een situatie waarin de teruggaaf geldt is een algemene ruimte met een zwembad, waar het verbruik van warmte fors is. In dergelijke gevallen kan een deel van de energiebelasting worden teruggestort, mits de voorwaarden zijn vervuld.
3. Aanvraagproces en documentatie
Het aanvraagproces voor energiecompensatie of teruggaaf is niet automatisch en vereist vaak een actieve aanvraag. De Belastingdienst legt uit dat het aanvraagproces afhankelijk is van het type contract en het type energiecontracthouder.
Bij huurwoningen met blokverwarming ligt de verantwoordelijkheid bij de contracthouder (bijvoorbeeld Laurentius of Ymere). Deze partij dient de tegemoetkoming aan te vragen bij de overheid. De tegemoetkoming wordt vervolgens meegenomen in de servicekostenafrekening.
Bij particuliere woningen of VvE’s die hun eigen energiecontract hanteren, is het aan de VvE om de tegemoetkoming aan te vragen. In dit geval dient een duidelijke documentatie van het verbruik en de aansluiting te worden opgesteld.
4. Energiebelasting en speciale toepassingen
De Belastingdienst heeft ook regelingen voor huishoudens die elektriciteit gebruiken voor specifieke toepassingen, zoals: - Chemische reductie - Elektrolytische en metallurgische processen (zoals galvaniseren of smeden) - Oppervlaktebehandeling van metalen
Als de elektriciteitsaansluiting uitsluitend wordt gebruikt voor deze doeleinden, is er mogelijk een volledige vrijstelling van energiebelasting. Mocht de aansluiting ook worden gebruikt voor andere doeleinden (zoals kantoorverlichting), dan dient het verbruik op te worden gemaakt zodat een gedeeltelijke teruggaaf kan worden verleend.
5. Noodfonds Energie en blokverwarming
Het Noodfonds Energie is opgericht om huishoudens te ondersteunen waarbij de energierekening meer dan 8-10% van het bruto inkomen uitmaakt. Het fonds is toegankelijk voor huishoudens met een bruto inkomens tot 200% van het sociaal minimum.
Bij huishoudens met blokverwarming is het aanvraagproces iets anders: de bewoner dient aan te tonen welke maandelijkse energiekosten zijn gemaakt. Dit kan bijvoorbeeld via een bewijsstuk van de VvE of huurdermaatschappij.
De aanvraag kan worden ingediend via de website van het Noodfonds of via een machtiging door een familielid, vriend of hulpverlener. Het fonds betaalt alleen het deel van de energierekening dat boven de genoemde inkomenspercentages uitkomt.
6. Praktische overwegingen voor woningeigenaren en huurders
Bij het beheren van een woningcomplex met blokverwarming is het belangrijk om rekening te houden met: - Contracthouderschap: wie is verantwoordelijk voor het energiecontract? - Verdeling van kosten: wordt gebruik gemaakt van verwarmingsmeters of een warmtekostenverdeling? - Aanvragen voor tegemoetkomingen en compensatie: wie is verantwoordelijk voor het indienen van deze aanvragen? - Communicatie met bewoners: is de bewoner op de hoogte van de beschikbare regelingen?
In sommige gevallen kunnen er problemen ontstaan bij verhuizingen. Zo is er een regel dat de tegemoetkoming wordt toegekend aan de persoon die in 2023 op het betreffende adres woont. Een voormalige bewoner kan hier geen recht op hebben, omdat het niet haalbaar is om dit bedrag na de overdracht van het appartementsrecht te verrekenen.
7. Voorbeelden en toepassing in de praktijk
Voorbeeld 1: Huurwoning met blokverwarming
Een huurwoning in een appartementencomplex heeft blokverwarming voor elektriciteit. De huurder ontvangt een brief van de huurdermaatschappij (bijvoorbeeld Laurentius) met informatie over de TTB en de eventuele energiecompensatie. De maatschappij heeft al een aanvraag gedaan bij de overheid. De tegemoetkoming wordt in de servicekosten verrekend, zodat de huurder op termijn een lager bedrag voor energie betaalt.
Voorbeeld 2: VvE met appartementen
Een VvE beheert een complex met 24 appartementen en heeft een contracthouder voor energie. De VvE heeft een brief ontvangen van de Belastingdienst met instructies voor de teruggaaf van energiebelasting. De VvE dient een aanvraag in bij de Belastingdienst en ontvangt de vergoeding. Deze wordt vervolgens meegenomen in de jaarafrekening van de VvE, waarbij de bewoners hun aandeel in de energiekosten betalen.
8. Toekomstige ontwikkelingen
De regelingen rondom blokverwarming en energietoeslagen zijn nog niet volledig uitgewerkt. In januari 2023 heeft minister Jetten enkele indicatieve bedragen bekendgemaakt, maar de definitieve voorwaarden en regelingen zijn nog in ontwikkeling. Het is daarom belangrijk dat woningeigenaren en huurders regelmatig op de hoogte blijven van eventuele wijzigingen in de regelingen.
Daarnaast is er sprake van een toekomstig noodfonds of een duurzamere regeling die gericht is op het verlagen van energiekosten en het stimuleren van energiebesparing. Deze regelingen zouden ook invloed kunnen hebben op het gebruik en het beheer van blokverwarming.
Conclusie
Blokverwarming is een veelvoorkomende situatie in appartementen- en woningbouwcomplexen. Het heeft gevolgen voor het beheer van energiekosten, het toepassen van energietarieven, en het aanvragen van energiecompensatie of tegemoetkomingen. De regelingen voor blokverwarming zijn complex en vereisen een duidelijke kennis van de voorwaarden en het aanvraagproces.
Woningeigenaren, huurders en VvE’s moeten zich bewust zijn van de mogelijkheden voor teruggaaf van energiebelasting, energiecompensatie, en de regelingen van het Noodfonds Energie. Het is belangrijk dat de contracthouder de verantwoordelijkheid op zich neemt voor het aanvragen van deze regelingen, terwijl de bewoners op hun beurt ervoor zorgen dat ze op de hoogte blijven van eventuele wijzigingen.
De beschikbaarheid van deze regelingen helpt om de financiële druk van stijgende energieprijzen te verlichten. Het is echter noodzakelijk dat het proces transparant is en dat bewoners goed geïnformeerd worden over hun mogelijkheden.