Inleiding
Het nieuwbouwproject Schapenatjesduin in Den Haag is een pioniersinitiatief in de duurzame woningbouw, waarbij sociale huurwoningen worden ontworpen en gebouwd met een sterke focus op milieuvriendelijkheid, functionele stedenbouw en inpassing in het lokale duinlandschap. Het project, dat op 28 augustus 2024 officieel is afgelopen, biedt 70 sociale huurappartementen aan in een geografisch gunstige locatie. Deze woningen zijn gericht op een divers spectrum aan bewoners en vormen een integraal onderdeel van de inpassende stedenbouwkundige strategie van de gemeente Den Haag. Het nieuwbouwcomplex, ontworpen door Moke Architecten en uitgevoerd door Arcade Wonen in samenwerking met Van Wijnen Dordrecht, biedt niet alleen een innovatief stedenbouwkundig ontwerp, maar ook een voorbeeld van duurzame woningbouw op hoog niveau.
Deze artikel onderzoekt de diverse aspecten van het Schapenatjesduin-project: van het architektonisch ontwerp en de bouwmethodieken, via de energieopwekking en -verbruik, tot de functionele inpassing in het landschap en de sociale impact. Aan de hand van de beschikbare informatie, wordt een overzicht gegeven van de kenmerken, voordelen en relevante bouwtechnieken die bij dit project zijn toegepast.
Bouwproject en locatie
Het project Schapenatjesduin ligt in de wijk Kijkduin van Den Haag, een populair woongebied dat bekend staat om zijn dichtbijgelegen natuur, stranden en recreatiegebieden. Het nieuwbouwcomplex is gevestigd aan de Duinslag, waar het nieuwe project zich op een strategische manier integreert in het bestaande duinlandschap. De locatie biedt een uitstekende bereikbaarheid, met een directe aansluiting op de Kijkduinsestraat en Ockenburghstraat, die verder leiden naar de snelweg A4 en het nabije Westland. De buurt is bovendien voorzien van tal van faciliteiten, zoals winkelcentra, recreatiegebieden en openbare transportmogelijkheden.
Het project bestaat uit twee appartementengebouwen, elk met 35 woningen, verdeeld over vijf verdiepingen. De totale woningbouwcapaciteit bedraagt daarmee 70 sociale huurappartementen. Deze woningen zijn gevestigd in een nieuw plangebied binnen het bestaande wijzigingsplan Kijkduin – Ockenburgh, waarin ruimte is gemaakt voor 55 woningen in het kader van een kleinschalig opdrachtgeverschap.
De bouw van deze woningen is uitgevoerd in nauwe samenwerking met de woningcorporatie Arcade Wonen, die verantwoordelijk is voor het sociale huurprogramma. Het project is ontworpen door Moke Architecten, een erkend architectenbureau dat bekend staat om zijn inpassende en innovatieve ontwerpen. De uitvoering is in handen van Van Wijnen Dordrecht, een betrouwbaar aannemersbedrijf in de regio. Het project is op 28 augustus 2024 officieel afgelopen, na een feestelijke opleveringsceremonie waarbij de eerste sleutels eind maart al aan de bewoners zijn uitgereikt.
Architectuur en inpassing in het landschap
Het architektonisch ontwerp van de appartementengebouwen is gericht op een zachte inpassing in het duinlandschap. De gebouwen zijn ontworpen als gespiegelde blokken, die losjes in het landschap staan en elk hun eigen hoek van het plangebied markeren. De volumes zijn zorgvuldig in het reliëf ingebed, op een lichte verhoging, zodat het groen tegenop loopt en het gebouw niet te dominant overkomt.
Een belangrijk aspect van het ontwerp is de afgeronde vormgeving van de hoeken, wat een zacht en vriendelijk karakter geeft aan de gebouwen. De gevels op de bovenste lagen zijn teruggetrokken, waardoor een aangename overgang is gecreëerd naar de lagere bebouwing rondom het project. Daarnaast is gebruik gemaakt van een subtiele kleurnuance in het metselwerk, zodat de gebouwen op natuurlijke wijze opgaan in hun omgeving.
De inpassing is niet alleen visueel harmonisch, maar ook functioneel afgestemd op de omliggende natuur en bebouwing. De woningen zijn geplaatst in de noordwestelijke en zuidoostelijke hoek van het plangebied, waar ze hun eigen unieke identiteit behouden, maar toch volledig in lijn zijn met het lokale beeldkwaliteitsplan. De keuze voor kleinschalige bouw en het gebruik van robuuste, natuurlijke materialen maakt de woningen niet alleen duurzaam, maar ook beter aansluitend bij de omgeving.
Bouwmethodieken en duurzame materialen
De bouwmethodieken die bij het Schapenatjesduin-project zijn toegepast, zijn afgestemd op duurzaamheid, energie-efficiëntie en functionele woonruimte. De woningen zijn volledig gasloos, wat betekent dat er geen gasaansluiting is voor verwarming of koken. In plaats daarvan zijn de woningen uitgerust met individuele warmtepompen en zonnepanelen, die samen zorgen voor een duurzame en energie-efficiënte oplossing.
Warmtepomp en vloerverwarming
De verwarming van de woningen wordt verzorgd via een individuele warmtepomp, die warmte opwekt uit de omgeving en deze via een vloerverwarmingssysteem verspreidt. Deze technologie is niet alleen energie-efficiënt, maar ook gericht op het creëren van een homogene warmteverdeling binnen de woning. De vloerverwarming zorgt voor comfortabele woonomstandigheden, waarbij de temperatuur gelijkmatig is verdeeld en de woning geen ruimte verliest aan een aparte verwarmingsinstallatie.
Zonnepanelen
Elke woning is uitgerust met drie zonnepanelen, die zorgen voor een aanzienlijk deel van de energiebehoefte van de bewoner. Deze zonnepanelen zijn op het dak geplaatst en zijn verbonden met het elektriciteitsnetwerk, zodat het overschot van opgewekte energie kan worden teruggestuurd of gebruikt voor andere woningen. Dit zorgt voor een energie-opslag- en -verdelingsconcept dat het project duurzamer maakt en de afhankelijkheid van fossiele energiebronnen vermindert.
Warmte terugwinning
Buiten de verwarming zijn de woningen ook uitgerust met een warmte terugwininstallatie, die ervoor zorgt dat de warmte die bij het ventileren van een woning verloren zou gaan, opnieuw wordt gebruikt. Dit systeem zorgt ervoor dat de ventilatie niet alleen hygiënespecifieke eisen voldoet, maar ook bijdraagt aan het behouden van de warmte in het woningklimaat. Het gevolg is dat minder energie nodig is om de woning op temperatuur te houden, wat leidt tot lage energiekosten en een comfortabel woonklimaat.
Woningen en woonruimte
De woningen in Schapenatjesduin zijn ontworpen als moderne en functionele woonruimtes, die gericht zijn op een verscheidenheid aan bewoners. De appartementen variëren in grootte van ongeveer 68 tot 93 vierkante meter, afhankelijk van het woningtype. Elke woning bevat de volgende basisuitrusting:
- Een woonkamer met open keuken
- Twee slaapkamers
- Een balkon
De open keuken is gericht op het creëren van een duurzame en functionele keukenruimte, waarbij gebruik gemaakt wordt van duurzame materialen en energie-efficiënte apparatuur. De balkons zijn niet alleen een uitbreiding van de woonruimte, maar ook een gelegenheid voor ontspanning en recreatie, met uitzicht op het omringende duinlandschap.
Parkeer- en bergingsopties
Bij sommige woningen is het mogelijk om een parkeerplaats aan te schaffen tegen een meerprijs. Deze parkeerplaatsen en bergingen zijn gevestigd onder het gebouw, wat zorgt voor een efficiënte gebruikmaking van de grondruimte en een visuele harmonie in het landschap. De parkeeroplossing is ontworpen om niet dominant te zijn en te voldoen aan de stedenbouwkundige regels voor parkeer in woningbouwprojecten.
Kleine tuinen en openbare parkering
Hoewel er sprake is van een vrijstaande of geschakelde bebouwing, zijn kleine tuinen alleen toegestaan onder voorwaarden. Dit betekent dat het ontwerp gericht is op het creëren van openbare ruimtes in het landschap, waarbij het parkeren en de recreatie worden ingepast in een landschappelijke context. De openbare parkeeroplossingen zijn landschappelijk ingepast, zodat ze visueel harmonisch zijn met het omringende gebied.
Duurzaamheid en energie-efficiëntie
Het Schapenatjesduin-project is een voorbeeld van duurzame woningbouw in actie. De woningen zijn ontworpen en uitgerust met technologieën die gericht zijn op energie-efficiëntie, duurzaamheid en een gezond woningklimaat. Het project heeft als doel om een energielabel A+ te behalen, wat betekent dat de woningen minimaal 80% minder energie verbruiken dan normale woningen.
Energieverbruik en emissies
Door het gebruik van warmtepompen, zonnepanelen en warmte terugwinning, wordt het energieverbruik van de woningen sterk verminderd. Dit heeft als gevolg dat de emissies van broeikasgassen zo laag mogelijk worden gehouden, wat een belangrijk onderdeel is van de duurzame woningbouwstrategie van de gemeente Den Haag.
Duurzame materialen
De materialisatie van de woningen is gericht op het gebruik van robuuste en natuurlijke materialen, zoals metselwerk en hout, in combinatie met lichte kleuren. Deze keuze zorgt niet alleen voor een licht en open woonruimte, maar ook voor een langdurige levensduur van de woningen. De kleuren en materialen zijn uitgekozen op basis van het beeldkwaliteitsplan, dat richtlijnen geeft voor het gebruik van kleuren en materialen in de stedenbouwkunde.
Sociale en functionele impact
Naast de technische en stedenbouwkundige aspecten van het project, is ook aandacht besteed aan de sociale en functionele impact van het nieuwbouwproject. Het project is namelijk niet alleen gericht op het creëren van duurzame woningen, maar ook op het versterken van de sociale cohesie in de wijk.
Eerlijke verdeling van sociale huurwoningen
Arcade Wonen, de woningcorporatie die verantwoordelijk is voor het project, hecht veel waarde aan het eerlijk en evenwichtig verdelen van sociale huurwoningen in de stad. Het doel is om iedereen de mogelijkheid te geven om betaalbaar en prettig te wonen, ongeacht hun wijk. Het realiseren van betaalbare huurwoningen maakt het mogelijk dat mensen kunnen doorstromen van een eengezinswoning naar een appartement, wat een belangrijke functie heeft in de sociale woningbouw.
Gemengde wijk
Het project Schapenatjesduin draagt bij aan de creatie van een gemengde wijk, waar zowel sociale huurwoningen als vrijstaande en geschakelde koopwoningen worden gevestigd. Dit maakt dat de wijk een brede demografische en sociale diversiteit kent, wat positief is voor de sociale cohesie en het woonklimaat in de wijk.
Bewonerservaring
Tijdens de officiële opleveringsceremonie werd duidelijk dat de bewoners tevreden zijn met hun nieuwe woning. Een aantal bewoners gaf aan dat ze zich gelukkig voelen in hun nieuwe woonomgeving, met een aangenaam uitzicht en een ideale ligging. De bewoners hebben ook genoten van de gelegenheid om elkaar beter te leren kennen tijdens het opleveringsfeest, wat bijdraagt aan de sociale cohesie in de wijk.
Toekomstige ontwikkelingen
Het Schapenatjesduin-project is slechts een onderdeel van de brede woningbouwstrategie van de gemeente Den Haag. Het project is uitgevoerd in het kader van een wijzigingsplan, waarin ruimte is gemaakt voor 120 woningen in totaal. Het huidige nieuwbouwproject is gericht op de realisatie van 70 sociale huurwoningen, maar er is ook sprake van een verdere uitbreiding van het plangebied in het kader van een kleinschalig opdrachtgeverschap. Dit betekent dat de kavels zullen worden uitgegeven aan particuliere ontwikkelaars, die verantwoordelijk zijn voor de bouw van de overige woningen.
Kavelpaspoort en stedenbouwkundige richtlijnen
Het project is uitgevoerd in overeenstemming met de richtlijnen uit het beeldkwaliteitsplan, waarin aandacht is besteed aan materialisatie, kleurpalet, dakvorm, bouwmassa’s, erfafscheidingen en parkeeroplossingen. Deze richtlijnen zijn vastgelegd in een kavelpaspoort, die een overzicht geeft van de bouwregels voor het plangebied. Het doel is om een visueel en functioneel samenhangend woongebied te creëren, waarin de woningen niet alleen technisch, maar ook stedenbouwkundig aansluiten bij het lokale klimaat en de omgeving.
Conclusie
Het nieuwbouwproject Schapenatjesduin is een voorbeeld van innovatieve en duurzame woningbouw in Den Haag. Het project is ontworpen en uitgevoerd met aandacht voor energie-efficiëntie, inpassing in het duinlandschap en sociale cohesie. Door het gebruik van warmtepompen, zonnepanelen en warmte terugwinning, zijn de woningen in staat om een energielabel A+ te behalen, wat een belangrijke stap is in de richting van duurzame woningbouw. De inpassing van de woningen in het duinlandschap is zorgvuldig uitgevoerd, met een aandacht voor robuuste en natuurlijke materialen, zachte vormgeving en functionele stedenbouwkundige oplossingen.
Het project is ook gericht op het creëren van een gemengde wijk, waarin zowel sociale huurwoningen als koopwoningen worden gevestigd. Deze aanpak draagt bij aan de sociale cohesie en de woonbaarheid van de wijk, wat essentieel is voor een duurzame en functionele stad. Het feestelijke opleveringsceremonie toonde aan dat de bewoners tevreden zijn met hun nieuwe woning, en dat het project een positieve impact heeft op de wijk.
Het Schapenatjesduin-project is een inspiratie voor andere woningbouwprojecten in Den Haag en elders in Nederland. Het toont aan dat het mogelijk is om duurzame, innovatieve en functionele woningen te bouwen, die niet alleen technisch, maar ook sociaal en stedenbouwkundig een waarde toevoegen aan de wijk.