De dynamiek rondom de verkoop van sociale huurwoningen in Amsterdam is een complex spel van belangen, juridische kaders en maatschappelijke noodzaak. Een schrijnend voorbeeld hiervan is de situatie rondom de sociale huurwoning aan de Borgerstraat 75 in de Kinkerbuurt. Deze specifieke locatie is het toneel geworden van een intensieve strijd tussen een woningcorporatie die de verkoop doorzet, en een coalitie van actiegroepen die het behoud van sociale woningvoorraad verdedigt. De kern van het conflict ligt in de vraag of een benedenwoning, die voor senioren of mensen met een beperking essentieel is, mag worden verkocht aan particuliere kopers, of dat deze woning in het sociale segment moet blijven.
De verkoop van de woning aan de Borgerstraat 75 door de woningcorporatie Stadgenoot heeft geleid tot een bezetting door de actiegroep "Niet Te Koop" en verbond met andere huurdersorganisaties. Deze actie is niet geïsoleerd; het is een symptoom van een bredere trend waarbij sociale huurwoningen uit de publieke voorraad worden gehaald en in de vrije verkoop worden gegooid. De politieke en maatschappelijke discussie draait om de balans tussen de financiële noodzaak van de corporatie om nieuwbouw te financieren en de sociale noodzaak om betaalbare woningen beschikbaar te houden voor kwetsbare groepen.
De Casus Borgerstraat 75: Een Conflict tussen Verkoop en Behoud
De sociale huurwoning aan de Borgerstraat 75, met een oppervlakte van 54 m², stond voor ongeveer drie ton te koop. Dit prijsniveau en de locatie in de Kinkerbuurt maakten de woning tot een gewilde eigendom, maar ook tot een doelwit voor protest. De actiegroep "Niet Te Koop" en verbonden organisaties als de Bond Precaire Wonen, Huurdersbelangen Zuid en Huurdersvereniging Oud-West, menen dat benedenwoningen in de sociale sector cruciaal zijn voor ouderen en mensen met een beperking. De locatie van de woning is strategisch: het ligt vlakbij het "Huis van de Buurt" De Klinker, waar veel activiteiten voor ouderen plaatsvinden, en tegenover een gezondheidscentrum met artsen en fysiotherapeuten. Ook de markt, de winkelstraat en een tramhalte bevinden zich op loopafstand. Deze infrastructuur maakt de woning onmisbaar voor een specifieke doelgroep.
De verkoop door Stadgenoot is echter geen uitzondering binnen de regels. Volgens de corporatie past de verkoop binnen de afspraken met het stadsbestuur. De opbrengst van de verkoop wordt gebruikt om elders in Amsterdam nieuwbouw te plegen. Dit is een veelgebruikte strategie bij woningcorporaties: verkopen van bestaande voorraad om middelen vrij te maken voor nieuwe bouwprojecten. Stadgenoot betoogt dat senioren, die doorgaans een lange woonduur hebben, voldoende mogelijkheden hebben om passende huisvesting te vinden, en dat de kritiek van de krakers onterecht is.
De bezetting van de woning door de actiegroep leidde tot een escalatie. De corporatie dreigde met het doen van aangifte voor illegaal gebruik, diefstal van stroom, gas en water, en eiste de direct verlaten van de woning. Een brief van Stadgenoot, ondertekend door Henk van der Noll, Senior Medewerker Woonfraude, sommeerde de bezetters op om de ruimte direct te verlaten en leeg en schoon op te leveren. De brief eindigde met een opmerkelijk 'vriendelijke groet' ondanks de zware dreigingen. De politie werd ingezet voor de ontruiming, wat dinsdag plaatsvond. Ondanks de ontruiming blijft de discussie over de verkoop van sociale woningen actueel en onderstreept het spanningsveld tussen economische belangen en sociale verantwoordelijkheid.
De Politieke en Juridische Kaders voor Verkoop van Sociale Woningen
De verkoop van sociale huurwoningen wordt gereguleerd door afspraken tussen de gemeente Amsterdam, huurderskoepels en woningcorporaties. Deze afspraken zijn vastgelegd in samenwerkingsafspraken die de grenzen aangeven waar verkoop wel of niet toegestaan is. De afgelopen jaren mochten sociale huurwoningen in principe alleen niet worden verkocht in het gebied Centrum-West. In de nieuwe afspraken is dit verbod uitgebreid met acht extra gebieden waar de sociale voorraad onder de 30 procent ligt. Deze uitbreiding is een reactie op de dalende sociale voorraad in specifieke wijken.
De gebieden waar de verkoop van sociale woningen beperkt is, zijn gebaseerd op de verhouding tussen sociale en vrije markt woningen. Als het percentage sociale woningen daalt onder een bepaalde drempel, worden er maatregelen getroffen om verdere verkoop te beperken. De volgende tabel geeft een overzicht van de gebieden waar de sociale voorraad laag is en waar verkoop beperkt wordt:
| Gebied | Percentage sociale woningen (2021) | Status Verkoopbeperking |
|---|---|---|
| Centrum-West | 27% | Verkoop beperkt |
| Centrum-Oost | 29% | Verkoop beperkt |
| Oud-West, De Baarsjes | 30% | Verkoop beperkt |
| De Aker, Nieuw-Sloten | 18% | Verkoop beperkt |
| Oud-Zuid | 17% | Verkoop beperkt |
| Buitenveldert, Zuidas | 19% | Verkoop beperkt |
| De Pijp, Rivierenbuurt | 31% (later lager) | Verkoop beperkt |
| IJburg, Zeeburgereiland | 27% | Verkoop beperkt |
| Weesp, Driemond | 30% | Verkoop beperkt |
Ondanks deze beperkingen blijft verkoop onder bepaalde voorwaarden toegestaan, zelfs in deze gebieden. De uitzonderingen zijn gebaseerd op de aard van de woning. Woningen die overduidelijk niet aansluiten bij de brede volkshuisvestelijke taak van de corporaties, of die een onacceptabele investering vergen, mogen wel worden verkocht. Dit betekent dat corporaties zoals Stadgenoot de mogelijkheid behouden om specifieke woningen te verkopen als deze niet meer passen binnen het sociale doel.
De actiegroep "Niet Te Koop" betoogt dat de belofte van corporaties om geen benedenwoningen meer te verkopen niet wordt nagekomen. Ze wijzen erop dat de verkoop van de woning aan de Borgerstraat 75 in strijd is met deze belofte. De actiegroep eist dat de woning weer verhuurd wordt en wil graag een gesprek met de corporatie om te begrijpen hoe het zover is gekomen dat de belofte niet wordt nagekomen. Ze benaderen politieke fracties en maatschappelijke organisaties om druk uit te oefenen op de corporatie.
De Rol van Actiegroepen en Solidariteit in de Wijk
De strijd om de Borgerstraat 75 is niet geïsoleerd; het is een gezamenlijke inspanning van diverse organisaties. De coalitie bestaat uit Actiegroep Niet Te Koop, Bond Precaire Wonen, Huurdersbelangen Zuid en Huurdersvereniging Oud-West. Deze organisaties werken samen om de verkoop van sociale woningen te voorkomen. Ze organiseren acties zoals de bezetting van de woning en houden open dagen om de publieke steun te mobiliseren.
De solidariteit in de Kinkerbuurt is groot. Buurtbewoners, waaronder senioren, steunen de actievoerders. Een prominent figuur is Loes van Luijk, een woonachtige in de Kinkerbuurt en een felle strijder voor het behoud van sociale huurwoningen. Ondanks haar leeftijd (in de tachtig) komt zij dagelijks naar de bezette woning, kookt voor de bezetters en spreekt in bij de Raadscommissie Bouwen en Wonen. Haar betrokkenheid onderstreept de diepgewortelde zorg voor de sociale woningvoorraad in de wijk.
De actiegroep probeert de ontruiming te voorkomen door de politiek te bewerken. Ze benaderen rechtstreeks politici, spreken in bij twee raadscommissies (zorg en bouwen en wonen) en zoeken publiciteit. Ze roepen iedereen op om steun te betuigen door langs te komen, e-mails te sturen naar Stadgenoot en politici, en sympathie te betuigen op sociale media. Een voorbeeld hiervan is een oproep op Twitter, gedaan op 15 oktober om 11.16 uur, waarin wordt gevraagd om druk uit te oefenen op de bestuursvoorzitter van Stadgenoot, Marien de Langen, en de politicus Laurens Ivens.
De actiegroep is bereid om de politieke fracties en maatschappelijke organisaties te benaderen over de prestatieafspraken en de gehouden actie. Ze eisen een gesprek met de corporatie om de situatie te verduidelijken en de belofte van het niet verkopen van benedenwoningen te handhaven. De coalitie ziet de verkoop van de woning als een schending van de belofte en als een bedreiging voor de sociale voorraad in de wijk.
De Economische en Sociale Implicaties van Verkoop
De verkoop van sociale huurwoningen heeft directe economische en sociale gevolgen. Voor de woningcorporatie is de verkoop een middel om middelen vrij te maken voor nieuwbouw. De opbrengst van de verkoop van de woning aan de Borgerstraat 75 wordt gebruikt om elders in Amsterdam nieuwbouw te plegen. Dit is een gangbare praktijk: de verkoop van bestaande voorraad financiert de bouw van nieuwe sociale woningen.
Voor de gemeenschap zijn de gevolgen echter anders. Door de doorgaande verkoop in een wijk waar de sociale voorraad steeds kleiner wordt, zullen buurtbewoners steeds moeilijker kunnen verhuizen en moeten straks hun buurt verlaten. Dit leidt tot een verarming van de wijk en een verlies van sociale diversiteit. De verkoop van de woning aan de Borgerstraat 75 is een voorbeeld van hoe een specifieke verkoop kan leiden tot een bredere verandering in de samenstelling van de wijk.
De sociale huurwoning aan de Borgerstraat 75 is een benedenwoning, wat betekent dat het geen trappen heeft. Dit maakt het onmisbaar voor senioren en mensen met een beperking. De verkoop van dergelijke woningen vermindert het aanbod van geschikte woningen voor deze kwetsbare groepen. De actiegroep betoogt dat deze woningen beschikbaar moeten blijven voor de sociale sector. Ze wijzen erop dat de verkoop van de woning in strijd is met de belofte van de corporatie om geen benedenwoningen meer te verkopen.
De economische druk op de corporatie is groot. Ze moeten voldoen aan hun financiële verplichtingen en tegelijkertijd de sociale taak nakomen. De verkoop van de woning aan de Borgerstraat 75 is een voorbeeld van hoe deze spanningen zich manifesteren. De corporatie moet een keuze maken tussen het genereren van inkomsten en het behouden van sociale woningen. Deze keuze heeft directe gevolgen voor de wijk en de bewoners.
Juridische en Maatschappelijke Reacties op de Verkoop
De verkoop van de sociale huurwoning aan de Borgerstraat 75 heeft geleid tot een reeks juridische en maatschappelijke reacties. De actiegroep heeft een brief gestuurd naar de corporatie, waarin ze de verkoop betwisten en een gesprek eisten. Ze benaderden ook de politieke fracties en maatschappelijke organisaties om druk uit te oefenen. De corporatie reageerde met een brief waarin ze de bezetters opriepen om de woning te verlaten en dreigde met aangifte voor illegaal gebruik.
De brief van de corporatie, ondertekend door Henk van der Noll, verwijst naar artikel 138 of 138a van het Wetboek van Strafrecht. Ze eisen dat de bezetters de woning direct verlaten en leeg en schoon opleveren. De corporatie stelt zich aansprakelijk voor alle schade die direct of indirect voortkomt uit het illegale gebruik van het onderkomen. Ze verzoeken het Openbaar Ministerie om op korte termijn tot ontruiming over te gaan.
De actiegroep heeft de politieke fracties en maatschappelijke organisaties benaderd om de prestatieafspraken en de gehouden actie te bespreken. Ze eisen een gesprek met de corporatie om te begrijpen hoe het zover is gekomen dat de belofte niet wordt nagekomen. De coalitie ziet de verkoop als een schending van de belofte en als een bedreiging voor de sociale voorraad in de wijk.
De juridische reacties van de corporatie tonen de spanning tussen de juridische mogelijkheden en de sociale verantwoordelijkheid. De corporatie maakt gebruik van de wet om de verkoop door te zetten, terwijl de actiegroep de sociale verantwoordelijkheid benadrukt. Deze spanning is een kernpunt van de discussie over de verkoop van sociale woningen.
Conclusie
De verkoop van de sociale huurwoning aan de Borgerstraat 75 in de Kinkerbuurt illustreert de complexe dynamiek tussen economische belangen van woningcorporaties en de sociale noodzaak om betaalbare woningen beschikbaar te houden voor kwetsbare groepen. De actie van de actiegroep "Niet Te Koop" en de reactie van de corporatie tonen de diepgewortelde spanningen in de Amsterdamse woningmarkt. De uitbreiding van de gebieden waar verkoop beperkt is, is een stap in de juiste richting, maar blijft onvoldoende als uitzonderingen blijven bestaan.
De strijd om de Borgerstraat 75 is meer dan een enkelvoudige zaak; het is een symbool van de bredere discussie over de toekomst van sociale woningen in Amsterdam. De verkoop van deze woning, hoewel binnen de regels van de corporatie, heeft geleid tot een intensieve strijd met juridische gevolgen en maatschappelijke reacties. De uitkomst van deze strijd zal de toekomst van sociale woningvoorraad in Amsterdam beïnvloeden.
De kern van het conflict ligt in de vraag of de economische noodzaak van de corporatie om nieuwbouw te financieren zwaarder weegt dan de sociale noodzaak om benedenwoningen beschikbaar te houden voor senioren en mensen met een beperking. De uitkomst van deze discussie zal bepalen of de sociale woningvoorraad in Amsterdam behouden blijft of verder vermindert. De actie van de actiegroep en de reactie van de corporatie tonen de noodzaak voor een nieuw evenwicht tussen economie en sociale verantwoordelijkheid.
Bronnen
- https://www.nul20.nl/bezette-huurwoning-van-stadgenoot-kinkerbuurt-gaat-alsnog-verkoop
- https://petities.nl/petitions/behoud-borgerstraat-75-als-sociale-huurwoning-voor-senioren-of-mindervaliden
- https://www.globalinfo.nl/Nieuws/stop-de-verkoop-borgerstraat-75-nog-altijd-bezet/
- https://www.at5.nl/artikelen/224691/afspraken-om-verkoop-sociale-huurwoningen-te-beperken-maar-het-blijft-toegestaan