De energietoeslag is een maatregel die bedoeld is om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen bij de hoge energiekosten. In Nederland is de energieprijs de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen, met als gevolg dat steeds meer mensen worstelen met energiearmoede. De energietoeslag helpt deze huishoudens om hun energierekening te betalen. Maar wie heeft er eigenlijk recht op, en hoe werkt de aanvraagprocedure?
In dit artikel bespreken we de voorwaarden om energietoeslag te ontvangen, de verschillende categorieën die in aanmerking komen, en hoe je deze subsidie kunt aanvragen. Verder leggen we uit hoe de regeling is opgezet en wat de praktische stappen zijn om het aanvraagproces te starten.
Wie is in aanmerking gekomen voor energietoeslag?
De energietoeslag is bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen die een relatief hoge energierekening hebben. De regeling is opgesteld om inkomens te verlichten en te voorkomen dat mensen hun energie niet meer kunnen betalen. De toekenning van de energietoeslag hangt af van meerdere factoren, waaronder het inkomen, de samenstelling van het huishouden, en de hoogte van de energiekosten.
Huishoudens met een minimuminkomen
Een van de groepen die in aanmerking komt voor energietoeslag is huishoudens met een minimuminkomen. Dit betreft huishoudens die onder de inkomensgrens vallen, zoals mensen die een uitkering ontvangen van de UWV of de SVB. Voorbeelden zijn:
- Werkenden met een laag inkomen
- Inwoners met een uitkering van UWV
- Ouderen die AOW ontvangen
- Zelfstandigen met een laag inkomen
In de praktijk betekent dit dat huishoudens met een inkomen net onder of op het sociaal minimum in aanmerking komen voor de energietoeslag. Deze subsidie is bedoeld om het verschil te maken tussen mensen die wel en niet in aanmerking komen voor andere steunmaatregelen.
Studenten
Studenten kunnen ook energietoeslag aanvragen, maar met bepaalde voorwaarden. Studenten die uitwonend zijn en zowel een uitwonende basisbeurs als een aanvullende beurs ontvangen, kunnen in 2023 een eenmalige tegemoetkoming van €400 krijgen. Deze vergoeding is bedoeld om de energiekosten van studenten te verlichten.
Huishoudens met een uitkering op grond van de Participatiewet, IOAW of IOAZ
Voor huishoudens die een uitkering ontvangen op basis van de Participatiewet, IOAW of IOAZ, wordt de energietoeslag automatisch toegekend. Deze groepen vallen onder een beleidsregel waarbij de subsidie wordt toegekend zonder dat een aparte aanvraag is nodig.
Ondernemers met een Bbz-uitkering
Zelfstandigen die een Bbz-uitkering ontvangen voor levensonderhoud kunnen ook in aanmerking komen voor energietoeslag. Deze regeling is bedoeld voor ondernemers die niet in staat zijn om hun energiekosten zelf te betalen.
Wie valt buiten de energietoeslag?
Niet iedereen die moeite heeft met energiekosten, krijgt automatisch recht op energietoeslag. Er zijn bepaalde categorieën die uitdrukkelijk zijn uitgesloten van de regeling.
Dak- en thuislozen
Dak- en thuislozen vallen buiten de regeling van de energietoeslag. Hoewel deze groepen vaak worstelen met hoge kosten en weinig inkomen, zijn er bepaalde administratieve en praktische obstakels waardoor het moeilijk is om subsidies toe te kennen aan personen die geen vaste woonruimte hebben.
Jongeren tot 21 jaar
Jongeren jonger dan 21 jaar vallen ook buiten de regeling. De energietoeslag is bedoeld voor volwassen huishoudens die verantwoordelijk zijn voor hun eigen energiekosten. Jongeren tot 21 jaar worden hier niet meegenomen, omdat hun energiekosten vaak onder de verantwoordelijkheid van hun ouders vallen.
Voorwaarden voor energietoeslag
Om recht te hebben op energietoeslag, moeten huishoudens aan een aantal voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden zijn vastgelegd in beleidsregels en wetsvoorstel, en zijn afhankelijk van het jaar waarin de aanvraag wordt gedaan.
Inkomen
Het inkomen is een belangrijke bepaling voor de toekenning van energietoeslag. In 2023 is de inkomensgrens vooraf bepaald, en in 2025 is er een nieuwe regeling opgestart die iets andere voorwaarden bevat.
In 2025 geldt een inkomen van maximaal 200% van het sociaal minimum. Dit betekent dat het bruto-inkomen per maand voor een alleenstaande maximaal €3.400 is, en voor een samenwonend huishouden maximaal €4.740. Dit inkomen is inclusief 8% vakantiegeld.
Energiekosten
Niet alleen het inkomen bepaalt of een huishouden in aanmerking komt, ook de hoogte van de energiekosten is van invloed. De energietoeslag is bedoeld voor huishoudens waarvan de energiekosten hoger zijn dan 8 tot 10% van het bruto maandinkomen.
Tot 130% van het sociaal minimum geldt de drempel van 8%, daarboven wordt een drempel van 10% gehanteerd.
Bijvoorbeeld: - Een alleenstaande die €1.750 bruto per maand verdient, moet minstens €140 aan energiekosten per maand hebben om in aanmerking te komen. - Een samenwonend huishouden dat €3.550 bruto per maand verdient, moet minstens €355 aan energiekosten per maand hebben.
Energieleverancier
De energiekosten moeten op naam staan van een persoon uit het huishouden. Dit betekent dat de energie moet worden afgenomen in de eigen woonruimte, en dat de leverancier bekend is bij de gemeente of het aanvraagproces.
Aanvraagproces voor energietoeslag
Het aanvraagproces voor energietoeslag varieert afhankelijk van het jaar en de regeling die van toepassing is. In 2023 was het wetsvoorstel nog in behandeling, en de aanvraag was nog niet mogelijk. In 2025 is de regeling opnieuw opgestart en is het mogelijk om via het Tijdelijk Noodfonds Energie een subsidie aan te vragen.
Aanvragen in 2023
In 2023 was de aanvraagprocedure nog niet volledig opgestart. De wet was op 3 juli 2023 naar de Tweede Kamer gestuurd, maar was nog niet goedgekeurd. Huishoudens die automatisch in aanmerking komen, zoals huishoudens met een minimuminkomen of uitkeringen, zouden de toeslag automatisch krijgen, mits de wet wordt aangenomen.
Voor huishoudens die niet automatisch in aanmerking komen, was het mogelijk om een aanvraagformulier in te vullen. De aanvraag kon worden ingediend tot en met 30 juni 2023.
Aanvragen in 2025
In 2025 is het Tijdelijk Noodfonds Energie opnieuw geopend. De aanvraag is vanaf 22 april mogelijk, en het fonds is bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen en een relatief hoge energierekening.
Het aanvraagproces is als volgt:
- Check of je in aanmerking komt: Gebruik de ‘Noodfonds Energie Zelfcheck’ om te bepalen of je mogelijk recht hebt op steun.
- Vereisten verzamelen: Rangschik je energierekening, maandelijkse termijnbedragen, en het klantnummer van je leverancier.
- DigiD aanvragen: Je hebt een DigiD nodig voor de digitale aanvraag. Als je nog geen DigiD hebt, kun je deze aanvragen.
- Aanvraag indienen: Gebruik het online formulier om de aanvraag in te dienen. Let op: de aanvraag moet binnen vijf weken worden beoordeeld.
Hardheidsclausule
Hoewel de regeling duidelijke voorwaarden heeft, is er ook een hardheidsclausule opgenomen. Deze clausule geeft de gemeente of het college de mogelijkheid om in individuele gevallen een afwijzing te overwegen, als dringende redenen zijn aanwezig.
Bijvoorbeeld: als een huishouden op de peildatum niet in aanmerking komt, maar de uitsluitende reden slechts tijdelijk is, kan er op maatwerk worden afgestuurd. Dit betekent dat ook huishoudens die formeel niet in aanmerking komen, in sommige gevallen toch steun kunnen krijgen.
Aanvragen via online of papieren formulier
Afhankelijk van je voorkeur kun je de aanvraag voor energietoeslag op twee manieren indienen:
- Online formulier: Het is mogelijk om het formulier online in te vullen via de website van de gemeente of het Tijdelijk Noodfonds Energie.
- Papieren formulier: Als je het liever op papier doet, kun je het formulier uitprinten, invullen en opsturen naar het gemeentehuis of afgeven in eigen handen.
Hulp bij invullen van het formulier
Als je moeite hebt met het invullen van het formulier, kun je terecht bij bepaalde organisaties, zoals Sigma Nijkerk. Deze organisatie biedt een spreekuur waar je hulp kunt krijgen bij het invullen van het formulier. Het spreekuur is iedere dinsdag van 9.00 tot 11.30 uur.
Alternatieven en aanvullende steun
Hoewel de energietoeslag een belangrijke vorm van steun is, zijn er ook andere opties voor huishoudens die moeite hebben met energiekosten.
Energieloket
Het Energieloket is een hulpmiddel dat mensen helpt bij het besparen van energie. Een Energiecoach kan bij je thuiskomen en gratis advies geven over hoe je energie kunt besparen. Dit kan zowel op korte als lange termijn helpen om kosten te verlagen.
Sociaal Team
Het Sociaal Team van de gemeente kan ook ondersteuning bieden bij energiekosten. Ze helpen mensen bij het vinden van alternatieve oplossingen en kunnen adviseren over andere steunmaatregelen.
Conclusie
De energietoeslag is een belangrijk instrument om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen bij de hoge energiekosten. De regeling is in 2023 en 2025 opnieuw opgestart, en is bedoeld voor huishoudens met een inkomen van maximaal 200% van het sociaal minimum en energiekosten hoger dan 8 tot 10% van het inkomen.
Het aanvraagproces is relatief eenvoudig, en er zijn zowel online als papieren opties beschikbaar. Bovendien is er een hardheidsclausule die het mogelijk maakt om individueel maatwerk te leveren in uitzonderlijke gevallen.
Voor mensen die moeite hebben met energiekosten, zijn er ook alternatieve opties beschikbaar, zoals het Energieloket en het Sociaal Team. Deze organisaties kunnen helpen bij het besparen van energie en het vinden van aanvullende steun.