De stijgende energieprijzen hebben in de afgelopen jaren een steeds grotere impact op zowel particuliere huishoudens als midden- en kleinbedrijven. In reactie daarop zijn verschillende regelingen opgezet om de druk op huishoudens en energie-intensieve ondernemingen te verminderen. Deze regelingen zijn tijdelijk van aard en gericht op het verlichten van de energiekosten voor periodes met extreem hoge prijzen. In dit artikel bespreken we de energietoeslagen en tegemoetkomingen die zijn ingevoerd in 2023 en 2024, inclusief wie er recht op heeft, hoe het bedrag uitbetaald wordt, en wat het betekent voor huishoudens en ondernemingen in het licht van de verwachte afloop van deze regelingen.
Wat is de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) voor MKB?
De Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) is een tijdelijke regeling die bedoeld is om midden- en kleinbedrijven te steunen bij de stijgende energiekosten. Deze regeling is vooral gericht op ondernemingen waarvan de energiekosten een relatief groot deel van de totale kosten vormen. Deze categorie omvat ook landbouwbedrijven.
Aanpassing van de TEK in 2023
In november 2022 werd bekendgemaakt dat de maximale TEK voor landbouwbedrijven was verhoogd van 62.000 euro naar 160.000 euro. Deze verhoging was onderdeel van een Kamerbrief van minister Adriaansens van Economische Zaken en Klimaat. De verhoging is bedoeld om landbouwbedrijven in staat te stellen te overleven tijdens de hoge energieprijzen, die door diverse factoren zijn opgelopen, waaronder de oorlog in Oekraïne en de afhankelijkheid van importgas.
Toegankelijkheid en criteria
De TEK is bedoeld voor mkb-bedrijven die jaarlijks meer dan 5.000 m³ gas of 50.000 KWh elektriciteit gebruiken. Dit is een verandering ten opzichte van een eerder voorstel, waarin de drempel 12,5 procent was. Nu is de drempel lager gelegd tot 7 procent van de omzet, wat betekent dat meer ondernemingen in aanmerking komen. De subsidie is maximaal 50 procent van de kostenstijging van het energieverbruik, wat betekent dat het een deel van de extra kosten kan dekken, maar niet volledig.
De regeling is in principe niet direct open voor aanvragen. Aanvragen worden naar verwachting mogelijk gemaakt in het tweede kwartaal van 2023. Deze vertraging kan betekenen dat ondernemingen in het begin van 2023 verder op eigen kosten moeten blijven doorwerken, aangezien de regeling pas later beschikbaar wordt.
De energietoeslag van 190 euro per huishouden
Een andere belangrijke tegemoetkoming is de energietoeslag van 190 euro per huishouden, die in november en december 2022 is uitgekeerd. Deze regeling is bedoeld om huishoudens te ondersteunen bij de hoge energieprijzen in deze periode. Het is een tijdelijke maatregel die in het kader van het prijsplafond voor energie is ingevoerd.
Wie heeft er recht op?
Alle huishoudens met een eigen energieaansluiting op 1 november en 1 december 2022 zijn in aanmerking gekomen voor deze compensatie. Dit betekent dat iedereen, ongeacht inkomenssituatie of contracttype, deze toelage heeft ontvangen, zolang er sprake was van een eigen aansluiting. Ondernemers die relatief weinig energie gebruiken krijgen deze compensatie ook.
Uitbetaling en verrekening
De manier van uitbetaling varieerde per energieleverancier. Sommige leveranciers zoals Eneco en Vattenfall maakten het bedrag van 190 euro per maand over naar de bankrekening van de klant. Andere leveranciers zoals Essent verrekenden het bedrag automatisch met het maandbedrag. Als je gas en stroom bij verschillende leveranciers hebt, dan krijg je de toelage van de stroomleverancier.
Voor huishoudens met meerdere aansluitingen geldt dat je voor elke aansluiting het bedrag ontvangt. Dit geldt niet voor bijvoorbeeld een extra aansluiting voor een elektrische laadpaal of een garagebox.
Betalingsachterstand
Indien een huishouden op dat moment een betalingsachterstand heeft bij hun energieleverancier, wordt de totale compensatie van 380 euro verrekend met deze achterstand. Dit betekent dat mensen met een achterstand automatisch minder uitkering krijgen of zelfs niets, afhankelijk van de hoogte van de schuld.
De energietoeslag van 1.300 euro in 2023 en haar vervallen in 2024
Een extra regeling die werd ingevoerd in 2023 is de energietoeslag van 1.300 euro. Deze toelage was bedoeld om huishoudens met een laag inkomen en relatief hoge energiekosten te ondersteunen. Deze toelage was in combinatie met het tijdelijk noodfonds voor huishoudens met een laag inkomen.
Vervallen in 2024
Een belangrijk punt is dat de energietoeslag van 1.300 euro in 2024 niet verder zal worden uitgekeerd. De regering heeft bevestigd dat er geen plannen zijn om deze regeling in 2024 te herhalen. Hierbij valt ook op te merken dat het tijdelijk noodfonds voor huishoudens met een laag inkomen is geschorst en niet verder zal worden uitgevoerd.
Deze ontwikkeling betekent dat huishoudens in 2024 weer volledig voor hun energiekosten op eigen kosten verantwoordelijk zullen zijn. Hierdoor is er zorg over de betaalbaarheid van energierekeningen, vooral gezien de verwachte stijging van de energiebelasting en de netbeheerkosten.
Impact op huishoudens
De verwachting is dat zonder deze toezeggingen, de energierekening in 2024 voor honderdduizenden huishoudens onbetaalbaar zal zijn. Dit is vooral het geval voor huishoudens met een laag inkomen of huishoudens die al een relatief groot deel van hun budget besteden aan energie.
Het prijsplafond en zijn afloop in 2024
Een andere maatregel die in 2023 is ingevoerd was het tijdelijke prijsplafond voor energie. Dit prijsplafond was bedoeld om de hoge energieprijzen te beheersen en het verbruik voor huishoudens te houden op een betaalbaar niveau. Het prijsplafond was in werking vanaf 1 januari 2023 en was een tijdelijke maatregel van maximaal 12 maanden.
Eind van het prijsplafond
Het prijsplafond vervalt op 1 januari 2024. Dit betekent dat vanaf het begin van het nieuwe jaar, de energieprijzen volledig vrij zullen zijn om te stijgen of te dalen, afhankelijk van de markt. Voor huishoudens betekent dit dat de energierekening in 2024 weer volledig afhankelijk zal zijn van de marktprijzen, zonder de bescherming van een plafond.
Waarschuwingen van energiebedrijven
Energiebedrijven en belangenbehouders waarschuwen dat de energiecrisis nog niet voorbij is. De verwachting is dat de energieprijzen in 2024 verder zullen stijgen, vooral gezien de wereldwijde ontwikkelingen rondom de energievoorziening en de transformatie naar duurzame energiebronnen. Dit heeft geleid tot oproepen voor nieuwe overheidsmaatregelen om de druk op huishoudens in 2024 te verlichten.
Wat betekent dit voor ondernemingen in de real estate- en bouwsector?
De stijgende energiekosten en de afloop van tijdelijke tegemoetkomingen hebben ook een directe impact op de real estate- en bouwsector. Voor bouwbedrijven en projectontwikkelaars betekent dit dat de kosten voor energie-intensieve activiteiten zoals verwarming, elektriciteit en ventilatie aanzienlijk zijn gestegen. Voor woningbouwprojecten kan dit ertoe leiden dat bouwplannen worden herzien of vertraging oplopen.
Invloed op woningbouw
In de woningbouwsector is energieefficiëntie inmiddels een essentieel onderdeel van elk nieuw project. De huidige ontwikkelingen tonen echter aan dat zelfs energie-efficiënte woningen gevoelig zijn voor de stijging van de energiekosten. Dit betekent dat investeerders en projectontwikkelaars extra aandacht moeten besteden aan de langdurige duurzaamheid en energievoorziening van hun projecten.
Duurzaamheid als strategisch kader
Voor professionele ontwikkelaars in de real estate-sector is het belangrijk om duurzaamheid niet enkel als een kwestie van regelgeving te zien, maar als een strategische keuze. Door investeringen in duurzame energiebronnen en energie-efficiënte systemen, kunnen huizen en gebouwen minder gevoelig zijn voor toekomstige energieprijsstijgingen.
De rol van energiecompensatie bij huurwoningen
Voor huurondernemers en woningbouwverenigingen is het belangrijk om de energietoeslagen en compensaties goed in kaart te brengen. De energiecompensatie van 190 euro is automatisch uitgekeerd aan huishoudens, ongeacht of ze eigenaar zijn of huurder. Dit betekent dat in huurwoningen de compensatie automatisch verwerkt wordt in de energierekening, zonder dat huurondernemers of woningbouwmaatschappijen extra administratie hoeven uit te voeren.
Voor huurondernemers die huurtoeslagen of andere subsidies uitkeren, is het belangrijk te weten dat de energietoeslagen geen invloed hebben op de uitkering van deze toeslagen. Huurders kunnen dus zowel de energietoeslag van 190 euro ontvangen als hun gebruikelijke huurtoeslagen.
Toekomstige maatregelen en voorstellen
Aangezien de tijdelijke tegemoetkomingen en prijsplafonden in 2024 verder zullen aflopen, zijn er diverse voorstellen gedaan om de druk op huishoudens en ondernemingen te verlichten. Deze voorstellen zijn vooral gericht op langdurige maatregelen die de energievoorziening en de prijsstabiliteit op de lange termijn verbeteren.
Subsidies voor energie-efficiënte renovaties
Een veel voorgestelde oplossing is het uitbreiden van subsidies en vergoedingen voor energie-efficiënte renovaties. Door woningen en gebouwen te isoleren, te verbeteren en te verduurzamen, kan het energieverbruik worden verminderd en het effect van stijgende energiekosten worden afgezwakt. Voor de real estate-sector betekent dit extra investeerdersgelegenheid, maar ook een verplichting om aan duurzaamheid te denken.
Invoering van energiebudgetten
Een ander voorstel is het invoeren van energiebudgetten voor huishoudens, waarbij een bepaalde hoeveelheid energie gratis of verlaagd wordt geleverd. Deze maatregel is bedoeld om de basisbedragen voor energie te verlagen en zekerheid te bieden voor huishoudens met een laag inkomen.
Versterking van lokale energieproductie
Een langdurige oplossing is de versterking van de lokale energieproductie. Door de investering in zonnepanelen, warmtepompen en andere duurzame energiebronnen, kunnen huishoudens en ondernemingen minder afhankelijk worden van de marktprijs van gas en elektriciteit. Voor de bouwsector betekent dit dat energie-efficiënte en duurzame oplossingen steeds meer voorop moeten staan bij het ontwerpen van nieuwe woningen en gebouwen.
Conclusie
De energietoeslagen en tegemoetkomingen van 2023 zijn tijdelijke maatregelen die bedoeld zijn om huishoudens en energie-intensieve ondernemingen te steunen bij de hoge energiekosten. De toekomst van deze regelingen hangt af van de ontwikkelingen op de energiemarkt en de politieke beslissingen van de regering. In 2024 zullen huishoudens en ondernemingen weer volledig verantwoordelijk zijn voor hun energiekosten, zonder de bescherming van tijdelijke tegemoetkomingen.
Voor de real estate- en bouwsector is het essentieel om te anticiperen op deze ontwikkelingen en investeringen te doen in energie-efficiënte en duurzame oplossingen. Dit niet alleen om de energievoorziening in de toekomst veilig te stellen, maar ook om de impact van energieprijsstijgingen op huishoudens en ondernemingen te verminderen.