De energietoeslag is één van de belangrijkste stevenden in het huidige economische klimaat, vooral voor huishoudens met een laag inkomen. In Nederland is er al enige tijd sprake van een vergoeding die bedoeld is om huishoudens te ondersteunen bij hun energiekosten. Deze energietoeslag wordt uitgekeerd door de gemeenten, en is afhankelijk van het inkomen van het huishouden. Naast dit algemene systeem zijn er ook specifieke regelingen voor uitwonende studenten en voor mensen die aan deel- of voltijdonderwijs doen, zoals de "tegemoetkoming deeltijders" van het DUO. Deze artikkel biedt een gedetailleerde en overzichtelijke uitleg over de energietoeslag in 2023, inclusief de rol van de gemeenten, de voorwaarden voor uitwonende studenten en de specifieke regelingen voor deel- en voltijdonderwijs.
Wat is de Energiestevende en Hoe Werkt Ze?
De energietoeslag is een stevende die bedoeld is om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen bij hun energiekosten. In 2023 is deze stevende maximaal €1.300 per huishouden, zoals aangekondigd door minister Carola van Schouten van Armoedebeleid. De stevende is uitgekeerd door de gemeenten en is gebaseerd op het inkomen van het huishouden. De inkomensgrenzen zijn vastgesteld op 120% van het sociaal minimum en worden als volgt bepaald:
- €1.434,79 voor alleenstaanden
- €2.049,70 voor samenwonenden of gehuwden
- €1.596,80 voor alleenstaande gepensioneerden
- €2.168,64 voor gepensioneerde koppels
Deze bedragen zijn exclusief vakantiegeld en gelden voor het netto maandinkomen. Huishoudens die onder deze drempels vallen, voldoen aan de voorwaarden en kunnen de energietoeslag ontvangen. Personen die een bijstandsuitkering, IOAW, IOAZ of BBZ-uitkering ontvangen, vallen automatisch onder de stevende, mits ze aan de voorwaarden voldoen.
De energietoeslag wordt uitbetaald door de gemeenten, en de uitkeringsdatum is in principe op 11 juli 2023, zoals vermeld in de update van de bron. Sommige gemeenten hebben al een vooruitbetaling van €500 gedaan, waardoor in dat geval slechts €800 uitbetaald hoeft te worden in 2023. Voor huishoudens die in 2022 geen energietoeslag kregen, maar in 2023 wel voldoen aan de voorwaarden, is de volledige €1.300 uit te keren.
Uitwonende Studenten en de Energiestevende
Uitwonende studenten hebben in 2023 ook recht op een beperkte energietoeslag. Dit is een belangrijk verschil ten opzichte van vorig jaar. De voorwaarden voor uitwonende studenten zijn echter strikter dan voor het algemene publiek. Studenten moeten voldoen aan de volgende criteria:
- Ze moeten uitwonend zijn.
- Ze moeten een aanvullende beurs ontvangen van het DUO.
- Ze mogen geen leningen ontvangen zonder beursrechten, omdat in dat geval het DUO niet kan bepalen of de student uitwonend is.
De maximale energietoeslag voor uitwonende studenten is €400. Deze vergoeding wordt automatisch uitgekeerd door het DUO aan studenten die aan de voorwaarden voldoen. Studenten hoeven deze niet aan te vragen. De energietoeslag voor studenten is los van andere stevenden, zoals de hogere studiebeurs.
Er is echter een groep studenten die niet automatisch in aanmerking komt voor de energietoeslag, namelijk diegenen die geen beurs ontvangen, maar wel leningen. De minister heeft beloofd te kijken hoe deze studenten ook in aanmerking kunnen komen voor een vergoeding, maar er is nog geen definitief besluit genomen over deze regeling.
Rol van de Gemeenten in de Energiestevende
De gemeenten spelen een centrale rol bij de toekenning en uitbetaling van de energietoeslag. Ze bepalen per huishouden hoeveel van de maximaal €1.300 uitgekeerd wordt. De gemeenten hebben ook de mogelijkheid om de stevende in 2022 al gedeeltelijk uit te keren, namelijk €500. Dit is gedaan op basis van de wetsvoorstel van minister Van Schouten, waarin gemeenten 500 miljoen euro uit het gemeentefonds hebben ontvangen. Hiermee konden huishoudens in 2022 al vooruitbetaling ontvangen om met hun energiekosten te helpen.
Voor 2023 is er nog steeds €900 miljoen beschikbaar, exclusief de uitvoeringskosten. De gemeenten hebben de vrijheid om de inkomensgrenzen aan te passen, maar het advies is om de grens op 120% van het sociaal minimum te houden. Aangezien er in 2023 een nieuw wetsvoorstel is aangekondigd, kan het zijn dat de inkomensgrenzen en het aantal kandidaten voor de energietoeslag in 2023 iets anders zijn dan in 2022. De meicirculaire van 2023 zal hierover meer uitleg geven.
Tegemoetkoming Deeltijders: De Regeling van DUO
Naast de energietoeslag bestaat er ook een specifieke stevende voor mensen die aan een deeltijdopleiding doen, namelijk de "tegemoetkoming deeltijders". Deze vergoeding is bedoeld om deel- en voltijdstudenten te ondersteunen met hun opleiding. De tegemoetkoming bestaat uit twee onderdelen: een vergoeding voor cursusgeld en een vergoeding voor schoolkosten. Het bedrag is afhankelijk van het aantal lesminuten per week dat het deeltijdstudent volgt.
Voor het schooljaar 2025-2026 gelden de volgende maxima:
| Lesminuten per week | Tegemoetkoming in het cursusgeld | Tegemoetkoming in de schoolkosten |
|---|---|---|
| 540 of meer | €465,60 | €397,04 |
| 270 tot 540 | €310,40 | €267,49 |
| Minder dan 270 | €0,00 | €0,00 |
De tegemoetkoming is een gift en hoeft normaal gesproken niet terugbetaald te worden. Echter, als een deeltijdstudent de opleiding halverwege opgeeft, kan een deel van het bedrag terugbetaald moeten worden. De terugbetaling hangt af van de uitschrijfdatum:
- Vóór 1 oktober: volledige terugbetaling
- Tussen 1 oktober en 1 januari: helft terugbetaling
- Tussen 1 januari en 31 juli: geen terugbetaling
Studenten kunnen hun uitschrijfdatum melden via de e-mailadres [email protected], waarbij ook hun burgerservicenummer en persoonsgegevens moeten worden vermeld. De tegemoetkoming is enkel beschikbaar voor mensen die 18 jaar of ouder zijn, geen studiefinanciering ontvangen en aan bepaalde inkomensvoorwaarden voldoen. Het peiljaar voor inkomens wordt standaard twee jaar geleden bepaald, maar kan worden verlegd als het huidige inkomen met minimaal 15% is gedaald ten opzichte van het peiljaar.
Voorwaarden voor de Tegemoetkoming Deeltijders
De tegemoetkoming deeltijders is uitsluitend beschikbaar voor bepaalde groepen mensen. De belangrijkste voorwaarden zijn:
- De aanvragende persoon moet 18 jaar of ouder zijn.
- Er mag geen studiefinanciering of andere tegemoetkoming van het DUO ontvangen worden.
- De tegemoetkoming is afhankelijk van het inkomen van de aanvrager en eventueel van een partner.
- Voor het schooljaar 2025-2026 wordt gekeken naar het inkomen van 2023.
- Het inkomen mag niet hoger zijn dan €42.966 om de maximale tegemoetkoming te ontvangen.
- De aanvrager moet Nederlands zijn of een verblijfsvergunning van bepaalde soorten hebben.
- Voor mensen met een verblijfsvergunning van type I gelden extra voorwaarden.
De tegemoetkoming is niet beschikbaar voor mensen die al voltijd studeren of in voltijd werk zijn. In dat geval kan de tegemoetkoming scholieren of studiefinanciering in aanmerking komen. Studenten die overwegen om van deeltijd naar voltijd te overstappen, kunnen de wijzigingshulp van het DUO raadplegen om te kijken of ze in aanmerking komen voor een andere stevende.
Verlegging van het Peiljaar
Een belangrijk aspect van de tegemoetkoming deeltijders is de mogelijkheid tot "verlegging van het peiljaar". Dit betekent dat de aanvrager kan vragen om naar een recenter inkomensjaar te kijken als het huidige inkomen met minimaal 15% is gedaald ten opzichte van het oorspronkelijke peiljaar. Voor het schooljaar 2025-2026 is het peiljaar verlegbaar naar 2024 of 2025. Dit kan nuttig zijn voor mensen die in het afgelopen jaar inkomensverlies hebben geleden of die nu opnieuw in het inkomensbracket vallen dat hen in aanmerking komt voor de tegemoetkoming.
Samenvatting van de Voorwaarden en Verantwoordelijkheden
Zowel de energietoeslag als de tegemoetkoming deeltijders zijn voorzien van een aantal strikte voorwaarden. Voor de energietoeslag zijn de belangrijkste bepalende factoren het inkomen van het huishouden, de samenstelling (alleenstaand of samenwonend), en of de aanvrager al een ander soort stevende ontvangt. Voor de tegemoetkoming deeltijders zijn de voorwaarden gericht op het studie- en inkomensprofiel van de aanvrager, met nadruk op de aanwezigheid van een deeltijdopleiding en een beperkt inkomen.
Conclusie
De energietoeslag en tegemoetkoming deeltijders zijn twee belangrijke stevenden die bedoeld zijn om huishoudens met een laag inkomen en deel- of voltijdstudenten te ondersteunen. Beide regelingen hebben hun eigen voorwaarden en uitbetalingssystemen, waarbij de gemeenten en het DUO respectievelijk de verantwoordelijkheid dragen voor de toekenning en uitbetaling. Voor huishoudens die in 2023 in aanmerking komen voor de energietoeslag is de uitbetaling op 11 juli 2023 gepland, terwijl uitwonende studenten automatisch €400 ontvangen als ze aan de voorwaarden voldoen. Deel- en voltijdstudenten kunnen terecht bij het DUO voor eventuele tegemoetkomingen, waarbij het inkomensprofiel en het opleidingsniveau bepalend zijn voor het bedrag.
Het is belangrijk om zowel de voorwaarden als de uitvoering van deze stevenden goed te begrijpen, zodat mensen die er recht op hebben, deze ook daadwerkelijk kunnen ontvangen. Daarnaast is het verstandig om bij onduidelijkheden contact op te nemen met de gemeente of het DUO om eventuele twijfels op te helderen.