De horecasector in Nederland staat momenteel voor een serieuze uitdaging door de aanzienlijk gestegen energiekosten. Deze stijging heeft een significante impact op de winstmarges en het operationele budget van horecabedrijven. Tegelijkertijd zijn er oplossingen en maatregelen beschikbaar om de financiële druk te verlichten en de duurzaamheid van het bedrijf te verhogen. In dit artikel worden de oorzaken van de stijgende energiekosten besproken, evenals de beschikbare strategieën, maatregelen en fiscale voorzieningen om deze uitdagingen aan te pakken.
Inleiding
De horeca is een van de sectoren die het zwaarst wordt getroffen door de huidige stijging van energieprijzen. Hoewel alle sectoren binnen VNO-NCW en MKB-Nederland deze druk voelen, is de horecasector in een kwetsbare positie door de combinatie van hoge vaste lasten, kleine winstmarges en de noodzaak om zowel comfort als duurzaamheid te bieden aan klanten. Roy Faber, eigenaar van Brasserie1434 in Purmerend, benadrukt dat zijn energierekening is verdubbeld en dat hij grote zorgen heeft over de wintermaanden. Zijn situatie is niet uniek; vele andere horecaondernemers worstelen met vergelijkbare problemen.
Het kabinet en diverse organisaties zoals VNO-NCW en MKB-Nederland pleiten voor bredere maatregelen die alle sectoren ondersteunen. Tegelijkertijd wordt er ook gewerkt aan sector-specifieke oplossingen om de energiekosten onder controle te houden en duurzamere praktijken te bevorderen.
Oorzaken van de stijgende energiekosten
De stijging van energieprijzen is het resultaat van een combinatie van factoren die wereldwijd de energiemarkten beïnvloeden.
Geopolitieke spanningen en schaarste
De internationale energiemarkten worden sterk beïnvloed door geopolitieke spanningen. Handelsboycots, embargo’s en oorlogen zoals die in Oekraïne hebben geleid tot onvoorspelbaarheid in de aanvoer van olie en gas. Dit heeft tot gevolg gehad dat de energietarieven snel stijgen. Daarnaast is er concurrentie tussen Europese landen en opkomende economieën in Azië om vloeibaar aardgas (LNG), wat de wereldwijde vraag verder verhoogt.
Schaarste van fossiele brandstoffen
De overgang naar hernieuwbare energiebronnen leidt tot schaarste van fossiele brandstoffen, die nog steeds een grote rol spelen in de energievoorziening van de horeca. De schaarste en de vraag naar LNG zijn factoren die de energieprijzen verder opdrijven. In combinatie met de huidige geopolitieke onrust is het waarschijnlijk dat deze volatiliteit nog enige tijd zal aanhouden.
Stijgende netbeheer- en energiebelastingen
Neben de stijging van de grondstoffenprijzen zijn er ook stijgende vergoedingen voor netbeheer en energiebelastingen. Deze vergoedingen zijn een extra financiële druk op de horecabedrijven. Daardoor stijgen de exploitatiekosten, wat de winstmarges verder onder druk zet.
Impact op de horecasector
De horeca is een sector met algeheen krappe marges. De stijgende energiekosten vreten dus aan een al fragiele financiële basis. Buiten de energiekosten zijn er ook andere kosten die stijgen, zoals loonkosten en grondstofprijzen.
Onder druk staande winstmarges
De combinatie van stijgende loonkosten, hogere grondstofprijzen en energiekosten maakt het voor horecaondernemers steeds moeilijker om winst te maken. Bovendien is het niet altijd mogelijk om deze kosten door te berekenen aan klanten, vooral in tijden van hoge inflatie, waarin consumenten prijsbewuster zijn. Dit leidt tot een verdere slijting van de winstmarges.
Concurrentiepositie en prijsbepaling
Het doorberekenen van energiekosten aan klanten is beperkt. In een markt met hoge inflatie zijn consumenten minder bereid om voor hogere prijzen te betalen. Tegelijkertijd zijn bedrijven die hun energiekosten niet beheersen, gevoeliger voor plotselinge prijsstijgingen. Dit verzwakt hun concurrentiepositie en maakt het moeilijker om in balans te blijven met de markteisen.
Wetgeving en duurzaamheidsdoelen
De horecasector moet ook rekening houden met strengere milieuregels, zoals de Energy Conservation Obligation. Deze regel dwingt ondernemers om duurzamere praktijken toe te passen. Het is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een ethische keuze. Daarnaast biedt energiebesparing ook financiële voordelen, omdat een lager verbruik minder gevoelig maakt voor stijgende energieprijzen.
Strategieën voor energiekostenbeheersing
Om de energiekosten onder controle te houden, zijn er meerdere strategieën beschikbaar. Deze omvatten zowel contractuele keuzes als technologische oplossingen en fiscale maatregelen.
Vaste energiecontracten
Een van de meest effectieve strategieën is het afsluiten van een vaste energiecontract voor vijf jaar. Deze contracten bieden bescherming tegen plotselinge tariefstijgingen en zorgen voor budgetzekerheid. In een volatiele markt is dit een manier om de onzekerheid te verminderen en te voorkomen dat de energiekosten te veel impact hebben op de operationele kosten van het bedrijf.
Energiemonitoringssystemen
Het gebruik van professionele energiemonitoringssystemen (EMS) zoals COMCAM Energy Intelligence (CEI) helpt bij het optimaliseren van het energieverbruik. Deze systemen bieden inzicht in het energieverbruik en helpen bij het identificeren van inefficiënties. Door slimme keuzes te maken, kan een horecaventje zich beschermen tegen plotselinge schommelingen en tegelijkertijd duurzaamheid verbeteren.
Energiebesparing
Energiebesparing is een essentieel onderdeel van het beheer van energiekosten. Horecagelegenheden met een energieverbruik van meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas (equivalent) zijn onderworpen aan de energiebesparingsplicht. Deze plicht is uitgevoerd via de Erkende Maatregelenlijst energiebesparing (EML), die een lijst bevat met 150 maatregelen die binnen vijf jaar terugverdientijd moeten worden uitgevoerd. Voor elke toepasselijke maatregel die niet wordt uitgevoerd, moet een gelijkwaardige of betere alternatieve maatregel worden uitgevoerd. De ondernemer is ook verplicht om hierover eens in de vier jaar te rapporteren. De meest recente deadline voor rapportage was 1 juli 2024, en deze verplichting blijft geldig, zelfs als de deadline gemist wordt.
Energie Investeringsaftrek (EIA)
De Energie Investeringsaftrek (EIA) is een fiscale regeling die bedoeld is om ondernemers te stimuleren tot het aanbrengen van investeringen in energiezuinige apparatuur. Deze regeling is beschikbaar voor alle ondernemers die in Nederland inkomsten- of vennootschapsbelasting betalen. In de energielijst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) zijn diverse horeca-apparatuursoorten opgenomen, zoals vaatwassers, koelkasten en elektrische ovens. In 2021 heeft Gamko een verzoek ingediend om ook dranken- en flessenkoelingen op te nemen in de energielijst. Sindsdien is het mogelijk om de EIA-regeling te gebruiken bij de aanschaf van energiezuinige dranken- en flessenkoelingen. De toepassing is mogelijk voor koelingen met een Energy Efficiency Index (EEI) kleiner dan 50, wat in de praktijk betekent dat bijna alle Gamko dranken- en flessenkoelingen met een energielabel van A, B, C of D in aanmerking komen voor de aftrek.
Toekomstbestendigheid en duurzaamheid
Naast het beheersen van energiekosten is het ook belangrijk om toekomstbestendigheid en duurzaamheid te bevorderen. De horecasector moet zich aanpassen aan de wettelijke en maatschappelijke eisen die op dit gebied gelden. Duurzame praktijken zijn niet alleen wettelijk verplicht, maar ook een strategische keuze die het bedrijf beter positioneert op de markt. Consumenten zijn steeds bewuster van het milieu en sturen hun keuzes op duurzame opties. Daarom is het belangrijk om niet alleen de energiekosten te verlagen, maar ook de duurzaamheid van het bedrijf te verhogen.
Energieplafonds en subsidies
Een energieplafond is een maatregel waarbij de overheid een maximumtarief vaststelt voor energiebedrijven. Dit zou kunnen helpen om de energiekosten voor horecaventjes te beperken en te voorkomen dat de energierekening te veel impact heeft op de operationele kosten. Daarnaast zijn subsidies een mogelijke oplossing om bedrijven te ondersteunen bij de overgang naar duurzamere energiebronnen. Subsidies kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt om investeringen in zonnepanelen of accusystemen te faciliteren. Het is echter belangrijk om te controleren of de leveranciers van deze systemen prioriteit geven aan de doelstellingen van het bedrijf.
Conclusie
De stijgende energiekosten vormen een voortdurende uitdaging voor de horecasector. Deze druk heeft een significante impact op de winstmarges en het operationele budget van horecabedrijven. Echter, er zijn effectieve strategieën beschikbaar om deze uitdagingen aan te pakken. Door het afsluiten van vaste energiecontracten, het gebruik van energiemonitoringssystemen en het toepassen van energiebesparende maatregelen kan het energieverbruik worden gecontroleerd en de duurzaamheid van het bedrijf worden verhoogd.
Daarnaast bieden fiscale voorzieningen zoals de Energie Investeringsaftrek (EIA) bedrijven de mogelijkheid om investeringen in energiezuinige apparatuur fiscaal gunstig te maken. Deze regeling is momenteel beschikbaar voor een breed spectrum aan horeca-apparatuur en draagt bij aan het verlagen van de energiekosten en het behoud van de concurrentiekracht van het bedrijf.
In de komende jaren is het van groot belang dat de horecasector niet alleen reageert op de huidige uitdagingen, maar ook proactief werkt aan toekomstbestendigheid en duurzaamheid. Het is belangrijk om niet alleen de energiekosten te beheersen, maar ook om de positie van het bedrijf op de markt te versterken door duurzame praktijken te implementeren en te profiteren van de beschikbare fiscale en technologische oplossingen.