Inleiding
Energiekosten vormen tegenwoordig een aanzienlijke last voor veel huishoudens in Nederland. Tijdens de energiekrisis zijn verschillende tijdelijke regelingen opgestart om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen. De energietoeslag is hierbij een belangrijk instrument om de financiële druk van energiekosten te verlichten. Voor jongeren onder de 21 jaar is deze steun echter vaak niet toegankelijk, aangezien zij meestal onderhoudsverplichtingen hebben bij hun ouders.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de energietoeslag in het kader van de huidige regels en de toepassing op jongeren jonger dan 21 jaar. De nadruk ligt op de juridische voorwaarden, praktische toepassing en de rol van de gemeente bij het bepalen van de toerekenbare toeslagen. De informatie is gebaseerd op de gegevens uit meerdere betrouwbare bronnen, waaronder wetgevende teksten, regelgevende documenten en officiële uitleg door de overheid.
Energierechten en beperkingen voor jongeren onder 21 jaar
Algemene regel: geen recht op energietoeslag
Een van de kernregels is dat jongeren jonger dan 21 jaar niet automatisch recht hebben op energietoeslag. Volgens meerdere documenten is het principe dat ouders of verzorgers voor het levensonderhoud van jongeren onder de 21 jaar verantwoordelijk zijn. Dit omvat ook de energiekosten van jongeren die bij hun ouders wonen of elders inwonen.
Een duidelijke uitleg komt uit het document van Lokale Regelgeving:
"Jongeren worden niet aangemerkt als kostendeler. Dit staat in artikel 19a van de wet. De kostendelersnorm gebruiken wij alleen om de hoogte van de toeslag te berekenen. Wij kijken dan naar wat de jongere zou krijgen als hij 21 jaar zou zijn. Als dat de kostendelersnorm is, dan bedraagt de toeslag het verschil tussen de bijstandsnorm van de jongere en deze kostendelersnorm zonder vakantietoeslag."
Dit betekent dat jongeren onder 21 jaar standaard geen energietoeslag ontvangen, zelfs als zij zelfstandig wonen of in een andere situatie verkeren. De beoordeling hangt af van de omstandigheden die door de gemeente worden ingevuld, en die vaak gebaseerd zijn op de woon- en inkomenssituatie van de jongere en eventueel de ouders.
Uitzonderingen en voorwaarden
Hoewel jongeren onder 21 jaar standaard geen energietoeslag ontvangen, zijn er bepaalde voorwaarden en uitzonderingen waarin hulp mogelijk is. Deze hangen meestal af van de situatie van de jongere, zoals:
- Zelfstandig wonen: Als een jongere vanaf een jonge leeftijd zelfstandig woont, kan dat een aanzet zijn voor toezicht op levensonderhoudskosten.
- Financiële nood: Als de jongere niet in staat is om de energiekosten te betalen uit eigen middelen of de bijstandsnorm, kan in sommige gevallen een toeslag worden overwogen.
- Overlijden of afwezigheid van ouders: Als ouders overleden zijn of niet in staat zijn om te betalen, kan de gemeente in zekere mate ingrepen doen.
- Inkomen van ouders beneden de drempel: Als de ouders een zeer laag inkomen hebben, kan de gemeente bepalen dat zij de energiekosten niet kunnen betalen en dat de jongere in rekening kan worden genomen.
Deze situaties zijn echter uitzonderingen en niet de regel. De gemeente heeft de bevoegdheid om te beslissen of een jongere in aanmerking komt voor een bepaalde vorm van steun, maar dit is meestal niet automatisch het geval.
Voorbeeld van toepassing
Een concreet voorbeeld is gegeven in document 2:
"Ali is 21 jaar. Hij woont in bij zijn oom en tante. Hij kan met hen de woonkosten delen. Daarom krijgt Ali de kostendelersnorm. Deze is €708,66 per maand. Hiervan krijgt Ali €673,23 op zijn rekening gestort. De rest, €35,43, is vakantietoeslag."
"Naast Ali woont Vanessa. Zij is 19 jaar. Zij woont in bij haar oom en tante omdat haar ouders zijn overleden. Zij krijgt ook €673,23 op haar rekening gestort. De vakantietoeslag is €12,25 en dat krijgt Vanessa in de maand juni."
Hoewel Vanessa jonger is dan 21, ontvangt ze in dit voorbeeld een vergelijkbaar bedrag aan steun als Ali. Dit is een uitzondering en duidt op de rol van de gemeente in het bepalen van individuele situaties.
Energierechten in het kader van het Tijdelijk Noodfonds Energie
Algemene voorwaarden voor energietoeslag
Het Tijdelijk Noodfonds Energie is een regeling die in 2023 en 2025 opnieuw is geopend om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen. Voor jongeren onder 21 is het meestal niet mogelijk om recht te krijgen op deze steun. De algemene voorwaarden zijn:
- Het bruto-inkomen van het huishouden mag niet hoger zijn dan 200% van het sociaal minimum (voor 2025: €3.400 voor alleenstaanden, €4.740 voor samenwonenden).
- Het huishouden moet een energierekening hebben op naam van een persoon uit het huishouden.
- De energiekosten moeten hoger zijn dan 8 tot 10% van het maandelijkse bruto inkomen, afhankelijk van het inkomen.
Een voorbeeld is gegeven in document 3:
"Je bent alleenstaande en je verdient €1.750 bruto per maand. Om in aanmerking te komen voor het Noodfonds zijn je maandelijkse energiekosten minstens €140 per maand."
"Jullie verdienen samen €3.550 bruto per maand. Om in aanmerking te komen voor het Noodfonds zijn jullie maandelijkse energielasten minstens €355 per maand."
Deze voorbeelden laten zien dat energietoeslag in principe alleen toegankelijk is voor huishoudens die aan deze financiële criteria voldoen. Voor jongeren onder 21 is dit vaak niet het geval, omdat hun ouders of verzorgers verantwoordelijk zijn voor het inkomen en de kosten.
Energierechten en jongeren in het Tijdelijk Noodfonds Energie
In de praktijk is het niet mogelijk om energietoeslag aan te vragen voor jongeren onder 21 via het Tijdelijk Noodfonds Energie. Een document meldt duidelijk:
"Het is niet meer mogelijk om de energietoeslag aan te vragen. [...] Je hebt recht op energietoeslag als: [...] de energiekosten van je energieleverancier hoger zijn dan 8 tot 10% van het bruto-inkomen per maand."
Aangezien jongeren onder 21 meestal geen eigen inkomen hebben en hun ouders verantwoordelijk zijn voor de energiekosten, voldoen zij in de praktijk niet aan deze voorwaarden. Daarnaast is energietoeslag meestal een eenmalige uitkering of een tijdelijke steun, die niet specifiek gericht is op jongeren.
Rol van de gemeente bij energietoeslag
De gemeente speelt een belangrijke rol in het bepalen van energietoeslag, vooral voor jongeren en huishoudens met een laag inkomen. De gemeente bepaalt:
- Of een huishouden in aanmerking komt voor energietoeslag.
- Hoe hoog de toeslag is.
- Of er tijdelijke steun nodig is, zoals via het Tijdelijk Noodfonds Energie.
Een document legt uit:
"De gemeente heeft een grote rol in de energietoeslag. [...] In totaal kun je 1.300 euro energietoeslag ontvangen. De gemeenten bepalen hoeveel je ontvangt."
Toepassing op jongeren onder 21
Voor jongeren jonger dan 21 jaar is de gemeente meestal niet bevoegd om energietoeslag te verstrekken, tenzij in uitzonderingsgevallen. Dit is duidelijk gesteld in meerdere documenten:
"Jongeren tot 21 krijgen geen eenmalige energietoeslag, omdat hun ouders nog onderhoudsplichtig zijn."
"De ouders moeten deze kosten betalen tot de jongere 21 jaar is. Ook als de jongere niet meer thuis woont. Soms kunnen de ouders de kosten van levensonderhoud van de jongere niet betalen. Bijvoorbeeld als de ouders zijn overleden. Het kan ook zijn dat het inkomen van de ouders te laag is."
In deze gevallen kan de gemeente specifieke toezicht- of steunregelingen toepassen, afhankelijk van de woon- en financiële situatie van de jongere en eventueel de ouders.
Energierechten in vergelijking met andere steunregelingen
Individuele inkomenstoeslag
Een andere vorm van steun die jongeren onder 21 jaar mogelijk kunnen krijgen is de individuele inkomenstoeslag. Dit is een jaarlijkse toeslag voor jongeren tussen 21 en AOW-leeftijd die langdurig rondkomen van een minimuminkomen zonder zicht op een hoger inkomen. Het is een jaarlijkse regeling die door de gemeente wordt bepaald.
Een voorbeeld is gegeven in document 5:
"Ben je tussen de 21 jaar en de AOW-leeftijd en moet je langdurig rondkomen van een minimuminkomen zonder zicht op een hoger inkomen? Dan kun je in aanmerking komen voor de individuele inkomenstoeslag."
Hoewel deze regeling specifiek is voor jongeren vanaf 21, kan het in sommige gevallen voor jongeren onder 21 worden overwogen, als het inkomen van de ouders te laag is of als de ouders niet meebetalen.
Andere steunregelingen
Daarnaast zijn er ook andere steunregelingen die jongeren jonger dan 21 jaar kunnen gebruiken, zoals:
- Schoolkostenvergoeding: Sommige gemeenten bieden een vergoeding of korting op indirecte schoolkosten zoals schoolkampen of leermiddelen.
- Collectieve zorgverzekeringen: Gemeenten kunnen inwoners een collectieve zorgverzekering aanbieden, waaronder een basisverzekering en eventueel een aanvullend pakket.
- Studietoeslag: Voor jongeren die niet door een medische beperking kunnen werken, is er mogelijkheid tot studietoeslag.
Hoewel deze regelingen niet direct gericht zijn op energiekosten, kunnen zij in de praktijk indirect bijdragen aan het verlagen van de financiële druk op jongeren en hun huishouden.
Energierechten en praktische aanvraag
Voorwaarden voor energietoeslag aanvragen
Hoewel jongeren onder 21 jaar in de meeste gevallen geen recht hebben op energietoeslag, is het belangrijk om de voorwaarden en de aanvraagprocedure te begrijpen. Een document meldt:
"Energietoeslag aanvragen is niet moeilijk. Maar je moet wel de juiste gegevens én personen bij de hand hebben: E-mailadres en telefoonnummer, alle personen boven de 18 met een inkomen zijn in de buurt, alle personen uit het huishouden loggen in met hun eigen DigiD, een DigiD-account met sms-controle, energierekening(en) op naam van een persoon uit het huishouden, het bedrag dat je vorige maand betaalde aan energie, het klantnummer of administratienummer van de organisatie waar je je energierekening betaalt."
Deze procedure is meestal niet toepasbaar op jongeren onder 21, omdat zij meestal geen eigen inkomen of energierekening hebben. Bovendien is het aanvragen van energietoeslag via het Tijdelijk Noodfonds Energie in 2025 niet mogelijk voor jongeren die jonger zijn dan 21.
Belang van DigiD en administratie
Een belangrijke vereiste bij energietoeslag is het gebruik van DigiD. Dit betekent dat alle personen in het huishouden met eigen DigiD moeten inloggen. Dit kan een praktische belemmering vormen voor jongeren die geen DigiD hebben of geen toegang tot de benodigde administratie.
Een tip uit document 3 is:
"Tip: Heb je nog geen DigiD? Vraag deze dan eerst aan. Soms duurt het een tijdje voor je hem binnen hebt."
Voor jongeren die niet op eigen naam energiekosten betalen, is het niet mogelijk om energietoeslag aan te vragen, omdat de energierekening niet op hun naam staat.
Conclusie
Energiekosten vormen een grote uitdaging voor veel huishoudens in Nederland. Voor jongeren onder 21 jaar is energietoeslag meestal niet toegankelijk, omdat ouders of verzorgers verantwoordelijk zijn voor het levensonderhoud. De gemeente speelt een cruciale rol in het bepalen van energietoeslag en andere vormen van steun, maar in de praktijk is het meestal niet mogelijk voor jongeren jonger dan 21 om recht te krijgen op energietoeslag via het Tijdelijk Noodfonds Energie of andere regelingen.
In uitzonderlijke gevallen, zoals bij overlijden van ouders of bij zeer laag inkomen, kan de gemeente specifieke toezicht- of steunregelingen toepassen. De praktische aanvraagprocedure is echter meestal niet toepasbaar op jongeren die jonger zijn dan 21, omdat zij geen eigen inkomen of energierekening hebben.
Het is belangrijk om de huidige regels en voorwaarden goed te begrijpen, zodat jongeren en huishoudens weten wat mogelijk is en wat niet. In het kader van energietoeslag en andere steunregelingen is het verstandig om contact op te nemen met de gemeente voor een individuele beoordeling van de situatie.