Inleiding
In 2023 is de Energietoeslag opnieuw van kracht voor huishoudens in Nederland die rond of boven het sociaal minimum leven. Deze tegemoetkoming is bedoeld om hen te helpen met de hoge energiekosten, die in de loop van de jaren gestegen zijn als gevolg van de oorlog in Oekraïne en andere internationale ontwikkelingen. De energietoeslag wordt uitbetaald door de gemeente en is eenmalig in aard. In 2023 bedraagt de toeslag in de meeste gemeenten € 1.300, hoewel bepaalde gemeenten een deel als voorschot hebben uitgekeerd.
Het wetsvoorstel voor de energietoeslag 2023 is door beide kamers van de Tweede en Eerste Kamer goedgekeurd. Hierdoor kunnen gemeenten al werken aan de uitkeren van deze tegemoetkoming. De meeste huishoudens ontvangen de toeslag automatisch, zonder dat zij zelfs iets hoeven aan te vragen.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de structuur en werking van de energietoeslag, de aanvraagprocedure, de bedragen en voorschriften, en de betekenis voor huurders en eigenaren. Aan het einde volgt een korte uitleg over de plannen voor 2024, inclusief de nieuwe energiebelasting en de verwachtingen voor de komende winter.
Wat is de Energietoeslag?
De Energietoeslag is een eenmalige tegemoetkoming die in 2023 wordt uitgekeerd aan huishoudens die inkomens hebben die rond of net boven het sociaal minimum liggen. Het doel van de toeslag is om de hoge energiekosten te compenseren, die in de jaren 2021 en 2022 sterk zijn gestegen door de oorlog in Oekraïne en de wereldwijde energieproblematiek.
De energietoeslag wordt uitbetaald door de gemeente, die tegelijkertijd bepaalt wie in aanmerking komt. In de meeste gevallen wordt de toeslag uitgekeerd aan huishoudens die in 2022 ook al een tegemoetkoming hebben ontvangen of die al bekend staan bij de gemeente. Deze mensen krijgen de toeslag automatisch, zonder dat zij een aanvraag hoeven te doen.
Het bedrag van de energietoeslag in 2023 is € 1.300, tenzij een gemeente heeft gekozen om eerst een voorschot van € 500 uit te betalen. In dat geval ontvangt de huishouding nog een extra bedrag van € 800.
Aanvraagprocedure
Wie kan de energietoeslag aanvragen?
De energietoeslag is bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen die in 2023 inkomens hebben die rond of net boven het sociaal minimum liggen. De precieze inkomensnormen worden bepaald door de gemeente, die in 2022 bijvoorbeeld huishoudens uitkiende met inkomens tussen de 110 en 130 procent van het sociaal minimum.
Bijzondere regels gelden ook voor:
- Studenten die in aanmerking komen voor studiefinanciering en geen hulp van hun ouders kunnen ontvangen.
- Kamerbewoners die een eigen energiecontract hebben.
- Kostendelers waarbij een huishoudenslid al een tegemoetkoming heeft ontvangen.
Aanvraagprocedure
De energietoeslag wordt doorgaans automatisch uitgekeerd, op basis van de data die de gemeente al heeft. Huishoudens die niet automatisch in aanmerking komen, kunnen een aanvraag indienen bij de gemeente. De aanvraagprocedure is echter nog niet volledig beschikbaar, omdat het wetsvoorstel pas eind 2023 door beide kamers is goedgekeurd.
Minister Carola Schouten heeft aangekondigd dat de meeste huishoudens voordat het jaar eindigt de tegemoetkoming zullen ontvangen. Huishoudens die reeds in 2022 de energietoeslag hebben gekregen, hebben in veel gevallen al een voorschot ontvangen. Dit voorschot was bedoeld om de energiekosten in de eerste helft van 2023 te compenseren.
Bedragen en voorschriften
Hoogte van de tegemoetkoming
De energietoeslag 2023 bedraagt in de meeste gemeenten € 1.300. Dit is hetzelfde bedrag als in 2022. In 2022 was het bedrag eerst € 800, maar dit is later verhoogd naar € 1.300. In 2023 geldt het bedrag van € 1.300 standaard, tenzij een gemeente heeft gekozen om eerst een voorschot van € 500 uit te betalen.
Voorschotten
Gemeenten hebben in 2023 de mogelijkheid gehad om een voorschot van € 500 uit te betalen aan huishoudens die reeds bekend zijn bij de gemeente. Dit voorschot is bedoeld om de hoge energiekosten in de eerste helft van het jaar te compenseren. Huishoudens die dit voorschot hebben ontvangen, krijgen in de tweede helft van 2023 nog een extra bedrag van € 800.
Het voorschot werd uit het budget voor de energietoeslag 2023 genomen. Huishoudens die het voorschot niet hebben ontvangen, krijgen automatisch het volledige bedrag van € 1.300.
Belang voor eigenaren en huurders
Eigenaren
Voor eigenaren van woningen die rond of net boven het sociaal minimum leven, is de energietoeslag een belangrijke financiële ondersteuning. De hoge energiekosten zijn in de afgelopen jaren een stuk hoger geweest dan in voorgaande jaren. De tegemoetkoming helpt hen om deze kosten te dragen en hun huishouden te financieren.
De energietoeslag is eenmalig in aard, wat betekent dat het niet automatisch ieder jaar terugkeert. Eigenaren die de tegemoetkoming ontvangen, moeten zich bewust zijn van de eindige aard van de steun en plannen daarvoor.
Huurders
Voor huurders is de energietoeslag eveneens van groot belang. In veel gevallen zijn de energiekosten opgenomen in de huurprijs. Huurders die in een onzelfstandige woning wonen (zoals een kamer) kunnen in aanmerking komen voor de tegemoetkoming, mits ze voldoen aan de inkomensnormen.
Studenten die in een kamer wonen en geen hulp van hun ouders kunnen ontvangen, hebben ook het recht op een speciale tegemoetkoming van € 400, via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Deze tegemoetkoming is bedoeld om de hoge energiekosten te compenseren voor studenten met een laag inkomen.
Toekomstige plannen: Energietoeslag in 2024
Eind van de Energietoeslag
De energietoeslag is eenmalig in aard en wordt alleen in 2023 uitgekeerd. In 2024 is er geen energietoeslag gepland. Dit betekent dat huishoudens in 2024 opnieuw volledig verantwoordelijk zijn voor de hoge energiekosten.
Nieuwe energiebelasting in 2024
In 2024 worden er twee nieuwe schijven ingevoerd voor de energiebelasting. De huidige eerste schijf voor aardgas en elektriciteit wordt opgesplitst in twee kortere schijven. De nieuwe schijven zijn als volgt:
- Voor aardgas: de eerste schijf loopt van 0 tot 1.200 kubieke meter, en de tweede schijf van 1.200 tot 170.000 kubieke meter.
- Voor elektriciteit: de eerste schijf loopt van 0 tot 2.900 kilowattuur, en de tweede schijf van 2.900 tot 10.000 kilowattuur.
De energiebelastingen stijgen in 2024 aanzienlijk. Volgens voorlopige berekeningen stijgen ze met 218 procent ten opzichte van 2022. Dit betekent dat huishoudens met een hoog gasverbruik vooral zullen merken dat de energierekening aanzienlijk stijgt.
De bevolking in armoede
Zonder verdere maatregelen stijgt het deel van de bevolking dat in armoede leeft naar 5,7 procent, volgens het CPB. Dit komt neer op meer dan 1 miljoen Nederlanders. De energietoeslag in 2023 heeft daarom een belangrijke rol gespeeld in het voorkomen van armoede voor huishoudens met een laag inkomen.
Conclusie
De Energietoeslag 2023 is een belangrijke tegemoetkoming voor huishoudens met een laag inkomen die in Nederland wonen. De tegemoetkoming is bedoeld om de hoge energiekosten te compenseren en helpt huishoudens om het hoofd boven water te houden. In 2023 bedraagt de tegemoetkoming in de meeste gemeenten € 1.300, hoewel enkele gemeenten kiezen voor een voorschot van € 500.
De tegemoetkoming wordt automatisch uitgekeerd, op basis van de data die gemeenten al hebben. Huishoudens die niet automatisch in aanmerking komen, kunnen een aanvraag indienen bij hun gemeente. De meeste huishoudens ontvangen de tegemoetkoming voordat het jaar eindigt, zoals aangekondigd is door minister Carola Schouten.
In 2024 is er geen energietoeslag gepland. In plaats daarvan worden er nieuwe schijven ingevoerd voor de energiebelasting, wat betekent dat de energierekening aanzienlijk stijgt voor huishoudens met een hoog verbruik. Zonder verdere maatregelen stijgt het aantal mensen in armoede, wat maakt duidelijk dat de energietoeslag in 2023 een belangrijke rol heeft gespeeld in het voorkomen van armoede.