De energiekostenexplosie van de afgelopen maanden heeft veel huishoudens in het land in verwarring en financiële druk gegooid. Tegen de achtergrond van de hoge energieprijzen, die vooral worden veroorzaakt door geopolitieke spanningen en het afnemende gasaanbod vanuit Rusland, heeft het Nederlandse kabinet besloten om huishoudens tijdelijke compensatie te verstrekken. Deze compensatie bestaat uit twee betalingen van 190 euro in november en december 2022. Vanaf 1 januari 2023 treedt daarnaast een energieprijsplafond in werking, waarmee het kabinet proberen wil om de druk op huishoudens te verlichten.
In dit artikel wordt een gedetailleerde uitleg gegeven over wie de compensatie krijgt, hoe het bedrag terechtkomt bij huishoudens, wat er gebeurt met het bedrag als het niet nodig is, en hoe het prijsplafond op energie werkt. De informatie is gebaseerd op de meest actuele en betrouwbare publicaties van mei 2024.
Wie krijgt de energietoeslag van 190 euro?
De energietoeslag van 190 euro is bedoeld voor alle huishoudens in Nederland die op 1 november en 1 december 2022 in bezit waren van een eigen energieaansluiting. Dit geldt voor zowel huiseigenaren als huurders, zolang zij een eigen energiecontract hebben. De toekenning van de tegemoetkoming is onafhankelijk van het inkomen, energieverbruik of het type contract (bijvoorbeeld vast of variabel).
Een aantal uitzonderingen geldt echter:
- Huishoudens met alleen een gasaansluiting krijgen geen 190 euro.
- Inclusief huurders, waarbij het energieverbruik via de huurprijs wordt ingekapseld, ontvangen de compensatie niet direct. Voor deze groep wordt een alternatieve oplossing overwogen.
- Meerdere huishoudens op één aansluiting (bijvoorbeeld gezinnen die samen op één energiecontract zitten) krijgen ook geen 190 euro per huishouden. Zij krijgen slechts één compensatiebedrag voor de gehele aansluiting.
- Ondernemers met laag energieverbruik vallen wel onder de compensatieregeling.
De toekenning van de tegemoetkoming is automatisch en er is geen aanvraag vereist. De betalingen worden uitgevoerd via de energieleverancier die op 1 november en 1 december verantwoordelijk was voor de levering van stroom.
Hoe komt de energietoeslag terecht bij huishoudens?
De manier waarop het bedrag van 190 euro bij huishoudens terechtkomt, hangt af van de energieleverancier. Niet alle leveranciers hanteren dezelfde methode, wat leidt tot enige variatie in het tijdstip van uitbetaling en de vorm van de compensatie. Hieronder worden de belangrijkste methoden toegelicht.
1. Directe overboeking
Energieleveranciers zoals Vattenfall en Eneco kiezen ervoor om het bedrag van 190 euro direct op de bankrekening van de huishoudens te storten. Dit gebeurt in november en december, meestal rond de 24e of 26e van de maand. Deze methode is duidelijk voor de consument en zorgt voor directe toegang tot het bedrag.
2. Verrekening met het maandbedrag
Andere leveranciers, zoals Essent, verrekenen de 190 euro met het energieverbruik. Dit betekent dat het bedrag wordt afgetrokken van het maandbedrag dat de huishoudens normaal gesproken zouden moeten betalen. Als het maandbedrag lager is dan 190 euro, dan wordt het resterende bedrag aan het einde van de maand uitbetaald. Essent geeft aan dat deze korting vanaf de 15e van de maand zichtbaar is in hun app.
3. Uitbetaling bij eindafrekening
Als er een betalingsoverstijging is of als het huishouden tussentijds wisselt van leverancier, kan de compensatie worden verrekend bij de eindafrekening. Dit is vooral van toepassing op huishoudens die hun energieleverancier wisselen in november of december.
4. Stroom versus gas
Het belangrijkste punt is dat de compensatie altijd via de stroomleverancier wordt uitgevoerd, zelfs als het huishouden zijn gas bij een andere leverancier heeft. Dit betekent dat huishoudens die hun stroom en gas bij verschillende bedrijven hebben, slechts één compensatie ontvangen, namelijk via hun stroomleverancier.
Wat als het bedrag niet nodig is?
Hoewel de compensatie automatisch wordt uitgevoerd, is het niet mogelijk om het bedrag te weigeren. Echter, wie het geld niet nodig heeft, kan ervoor kiezen om het bedrag te doneren aan een goed doel. Dit is bijvoorbeeld van toepassing op huishoudens met een stabiel inkomen die het bedrag niet nodig hebben, of die erop willen investeren om het geld verder door te geven aan mensen in de omgeving die het harder nodig hebben.
Donaties via energieleveranciers
Sommige energieleveranciers, zoals Vandebron, hebben actief campagnes opgestart om hun klanten aan te moedigen om het bedrag te doneren aan organisaties zoals Kansfonds, Armoedefonds en de Voedselbank. In korte tijd zijn al tientallen donaties van 190 of zelfs 380 euro binnen gekomen. Het Armoedefonds zegt echter expliciet dat het niet aanbeveelt om klanten op voorhand te vragen om te doneren, omdat dit “vooringenomen” zou kunnen zijn.
Donaties via eigen initiatief
Huishoudens die het bedrag niet nodig hebben, kunnen ook zelf kiezen om het aan een goedgeefbaar doel te schenken. Voorbeelden hiervan zijn lokale energiebanken, wijkinitiatieven of familieleden die in moeilijkere omstandigheden verkeren. Dit is een persoonlijke keuze die bijdraagt aan het verdelingsvermogen van de compensatie.
Prijsplafond per 1 januari 2023
Naast de tijdelijke compensatie van 190 euro per maand, heeft het kabinet ook besloten om een energieprijsplafond in te voeren. Dit plafond treedt in op 1 januari 2023 en bepaalt het maximaal te betalen bedrag voor stroom en gas.
Voor elektriciteit
- Prijsplafond per kWh: 0,40 euro.
- Maximaal aantal kWh: 2.900 kWh per jaar.
Voor gas
- Prijsplafond per kuub: 1,45 euro.
- Maximaal aantal kuub: 1.200 kuub per jaar.
Het doel van het prijsplafond is om huishoudens te beschermen tegen extreem hoge energiekosten. Het plafond is bedoeld voor huishoudens met een normaal energieverbruik en excluut voor ondernemers of industrie. De regeling geldt alleen voor huizen die zijn bedoeld voor verblijf, zoals woningen en kantoren.
Conclusie
De energietoeslag van 190 euro is een tijdelijke maatregel om huishoudens te ondersteunen bij de hoge energiekosten in de laatste maanden van 2022. Het bedrag wordt automatisch uitgevoerd via de stroomleverancier, afhankelijk van de methode van de betreffende energieleverancier. Het is niet mogelijk om het bedrag te weigeren, maar wie het niet nodig heeft, kan ervoor kiezen om het aan een goed doel te doneren. Vanaf 1 januari 2023 treedt een energieprijsplafond in werking, wat een verdere ondersteuning biedt bij de hoge energiekosten.
De regeling is bedoeld om de financiële druk op huishoudens te verminderen en is een voorbeeld van de rol die overheden en energieleveranciers kunnen spelen in tijden van crisis. Voor huishoudens die verder hulp nodig hebben, is het verstandig om te kijken naar extra financiering, subsidies of hulp via goedgeefbaar initiatief.