Inleiding
De energiekosten in Nederland zijn sinds 2021 fors gestegen, met name vanwege de wereldwijde energiecrisis. Hierdoor zijn veel huishoudens met lage inkomens in een lastige positie terechtgekomen. De overheid reageerde door tijdelijke ondersteuning te bieden, zoals de Energiestandregeling (Energierechtregeling) en het Tijdelijk Noodfonds Energie. In 2025 is het Tijdelijk Noodfonds Energie opnieuw geopend om huishoudens met hoge energiekosten te helpen. Veel mensen vragen zich af of het mogelijk is om meerdere uitkeringen van de energietoeslag binnen één periode te ontvangen. Dit artikel behandelt de regels en voorwaarden rondom de energietoeslag en legt uit of het mogelijk is om meerdere uitkeringen te ontvangen.
Wat is de energietoeslag?
De energietoeslag is een tijdelijke steunmaatregel voor huishoudens met lage inkomens en relatief hoge energiekosten. De energietoeslag is bedoeld om de druk van de energierekening te verlichten. De uitkering is éénmalig per huishouden en éénmalig per adres, zoals bepaald in de regelgeving (artikel 2 en 3 van de toepasselijke norm). Deze regel is opgenomen om te voorkomen dat de steunmaatregel dubbel gebruikt wordt en om de uitgaven van de overheid te beheersen.
De energietoeslag is bedoeld om eenmalige druk op energiekosten te verlichten, niet als maandelijkse ondersteuning. De steun wordt uitbetaald door de gemeente, en de toekenning vindt vaak ambtshalve plaats. Dit betekent dat een schriftelijke aanvraag niet altijd nodig is, maar dat het huishouden wel aan bepaalde voorwaarden moet voldoen.
Voorwaarden voor energietoeslag
Om in aanmerking te komen voor de energietoeslag, moeten de volgende voorwaarden voldaan zijn:
Inkomensgrens: Het huishouden moet een bruto-inkomen hebben dat maximaal 200% van het sociaal minimum is. Dit betekent:
- Voor een alleenstaand: €3.400 per maand (inclusief 8% vakantiegeld).
- Voor samenwonenden: €4.740 per maand (inclusief 8% vakantiegeld).
Energiekosten: De energiekosten (gas, stroom, warm water, enz.) van het huishouden moeten hoger zijn dan 8% tot 10% van het bruto-inkomen, afhankelijk van het inkomensniveau. Tot 130% van het sociaal minimum is 8% de maatstaf; daarboven is het 10%.
Energieleverancier: De energierekening moet op naam staan van een persoon in het huishouden.
Exclusies: Er zijn huishoudens die automatisch buiten beschouwing vallen, zoals:
- Personen die al een energieondersteuning ontvangen via inrichtingsnorm of andere regelingen.
- Personen met alleen een briefadres (dak- en thuislozen), omdat zij geen energiekosten hebben.
- Personen die uitgesloten zijn op grond van bijstand of ouderwetse onderhoudsplichten (zie artikel 12 en 13 van de Participatiewet).
Kan je meerdere keren energietoeslag ontvangen?
Eén uitkering per huishouden en per adres
De energietoeslag wordt één keer per huishouden uitbetaald. Dit betekent dat een huishouden slechts één uitkering kan ontvangen binnen de geldigheidsperiode van de regeling. Evenzo is de uitkering één keer per adres toegestaan. Deze regel is vastgelegd in artikel 2 van de toepasselijke norm.
De regel is bedoeld om ervoor te zorgen dat de steunmaatregel niet misbruikt kan worden, en om de financiële last op de overheid te beheersen. Het betekent dat een huishouden, ongeacht hoeveel maanden de energiekosten hoog zijn geweest, slechts éénmalig een uitkering kan ontvangen.
Geen aanvullende uitkeringen mogelijk
De energietoeslag is eenmalig en niet herhaalbaar. Dit geldt ook als de energiekosten in een volgende periode opnieuw hoog worden. Er zijn geen regels die toestaan dat een huishouden een tweede uitkering ontvangt, zelfs niet als het inkomen of de energiekosten zijn veranderd.
De enige uitzondering is wanneer het huishouden een andere woning verkoopt en verhuist naar een nieuwe woning. In dat geval kan een nieuw adres in aanmerking komen voor de energietoeslag, mits de voorwaarden voldaan zijn.
Ongewenste gevolgen van de eenmalige uitkering
De regel dat de energietoeslag slechts één keer per huishouden wordt uitbetaald, heeft ook ongewenste gevolgen. Zo kunnen huishoudens die tijdelijk een hoger inkomen hebben (bijvoorbeeld in de wintermaanden door extra uitzendtijd), in de zomermaanden weer terugvallen in energiearmoede zonder verdere steun te ontvangen. Daarnaast kan het bij huishoudens met variabele inkomsten gebeuren dat de energietoeslag in een bepaalde maand niet toereikend is om de druk van de energierekening te verlichten.
Alternatieve steunmaatregelen
Hoewel de energietoeslag slechts één keer wordt uitbetaald, zijn er andere maatregelen die huishoudens kunnen helpen om hun energiekosten te verlagen. Deze omvatten:
- Goedkope energieleveranciers: Huishoudens kunnen overwegen om over te stappen naar een energieleverancier die lagere tarieven biedt.
- Energiebesparing: Eenvoudige maatregelen zoals het gebruik van LED-lampen, het uitschakelen van apparaten in de wachmodus, en het verminderen van de wasmachine-temperatuur kunnen de energiekosten aanzienlijk verlagen.
- Isolatiemaatregelen: Langdurige vermindering van energieverbruik kan worden bereikt door isolatie te verbeteren, zoals het aanbrengen van tochtstrips, radiatorfolie of het isoleren van de zolder.
- Subsidies voor energiebesparing: Er zijn subsidies beschikbaar voor huishoudens die investeren in duurzame energieoplossingen, zoals zonnepanelen of warmtepompen.
Verantwoording en controles
De uitkering van de energietoeslag moet binnen een bepaalde termijn worden afgerond. Deze termijn was oorspronkelijk 31 december 2023, maar is uitgebreid naar 31 december 2024 en nu definitief naar 31 december 2027. De verlenging is gebeurd vanwege de urgentie van energiearmoede en de noodzaak om structurele maatregelen te nemen.
De besteding van de middelen door de gemeente moet via de SiSa-verantwoording worden gemeld, wat inhoudt dat de uitgaven opgenomen worden in de jaarrekening van de gemeente en geverifieerd worden door de accountant. De verantwoording vindt plaats op basis van specifieke indicatoren, waarbij de accountant controleert op getrouwheid en rechtmatigheid (controle-aard R) of geen controle uitvoert (controle-aard n.v.t.).
Terugbetaling van niet-gebruikte middelen
Als een gemeente niet alle middelen heeft besteed of als een huishouden de energietoeslag niet volledig heeft ontvangen, kan het geld gedeeltelijk teruggevorderd worden. Dit is voorgeschreven in de regels rondom de energietoeslag.
De praktijk van het aanvragen van energietoeslag
Het aanvragen van energietoeslag is eenvoudig, maar vereist wel enkele voorbereidingen. Huishoudens moeten bijvoorbeeld een DigiD hebben, een e-mailadres en telefoonnummer, en energierekeningen op naam van een persoon in het huishouden. De aanvraag kan via de website van het Tijdelijk Noodfonds Energie, of via de app.
Er zijn ook rekenvoorbeelden beschikbaar om huishoudens te helpen bepalen of zij in aanmerking komen. Bijvoorbeeld:
- Een alleenstaand huishouden met een bruto-inkomen van €1.750 per maand moet minstens €140 aan energiekosten per maand hebben om in aanmerking te komen.
- Een samenwonend huishouden met een bruto-inkomen van €3.550 per maand moet minstens €355 aan energiekosten per maand hebben.
Belang van de zelfcheck-tool
Om het proces te vergemakkelijken, is een zelfcheck-tool beschikbaar op de website van het Tijdelijk Noodfonds Energie. Deze tool helpt huishoudens bepalen of zij in aanmerking komen voor de energietoeslag. Het is belangrijk om op te merken dat de uitslag van deze tool geen rechten geeft, maar wel een handige indicator is.
Conclusie
De energietoeslag is een tijdelijke steunmaatregel die bedoeld is om huishoudens met hoge energiekosten te ondersteunen. Het is éénmalig per huishouden en éénmalig per adres uit te betalen, wat betekent dat huishoudens meerdere keren geen steun ontvangen. Dit is vastgelegd in de regelgeving en is bedoeld om de maatregel niet misbruikbaar te maken.
Hoewel het mogelijk is dat een huishouden in een volgende periode opnieuw in aanmerking komt als het verhuist of als het inkomen verandert, is er geen regel die toestaat om binnen dezelfde geldigheidsperiode meerdere uitkeringen te ontvangen.
Voor huishoudens die extra ondersteuning nodig hebben, zijn er alternatieve maatregelen, zoals het overstappen naar een goedkopere energieleverancier, het nemen van isolatiemaatregelen, of het aanvragen van subsidies voor energiebesparing. Ook is het gebruik van eenvoudige energiebesparingstips, zoals het gebruik van LED-lampen of het verminderen van het wassen van kleding op hoge temperatuur, zeer nuttig.
De energietoeslag wordt uitbetaald via de gemeente, en de verantwoording van de uitgaven wordt gedaan via de SiSa-verantwoording. Het is belangrijk dat gemeenten deze middelen efficiënt gebruiken om zoveel mogelijk huishoudens te ondersteunen.
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de energietoeslag slechts een tijdelijke oplossing is. Langdurige ondersteuning moet uitgaan van investeringen in duurzame oplossingen, zoals zonnepanelen, warmtepompen en isolatiemaatregelen, die het energieverbruik op de lange termijn verlagen.