In de afgelopen jaren hebben stijgende energieprijzen voor veel huishoudens in Nederland een groeiende financiële druk veroorzaakt. Deze ontwikkeling heeft geleid tot het opzetten van tijdelijke steunmaatregelen door de overheid en samenwerkingen met energieleveranciers. De energietoeslag en het Tijdelijk Noodfonds Energie zijn voorbeelden van dergelijke programma’s, die gericht zijn op huishoudens met een laag inkomen die moeite hebben om hun energierekening te betalen.
In dit artikel bespreken we de werking van deze steunmaatregelen, de voorwaarden voor toegang, hoe het aanvraagproces werkt en wat de huidige situatie is in 2025. Daarnaast geven we een overzicht van alternatieve hulpopties, zoals energiecoaches en gemeentelijke steun, voor huishoudens die extra ondersteuning nodig hebben.
Wat is de energietoeslag?
De energietoeslag is een tijdelijke steunmaatregel die bedoeld is om huishoudens met een laag inkomen te helpen met de stijgende energiekosten. Deze toeslag was actief in de jaren 2022 en 2023. Het was een financiële bijdrage die automatisch of op aanvraag toegekend werd aan huishoudens die voldeden aan bepaalde inkomensnormen.
De energietoeslag kon in twee gevallen toegankelijk zijn:
- Automatisch: Voor de meeste huishoudens werd de toeslag automatisch toegekend, aangezien de overheid al wist dat hun inkomen onder een bepaalde drempel lag.
- Op aanvraag: Voor huishoudens waarvan het inkomen niet bekend was bij de gemeente of bij de Belastingdienst, moest de energietoeslag expliciet aangevraagd worden.
Wie was er in aanmerking?
Er waren verschillende categorieën huishoudens die in aanmerking kwamen voor de energietoeslag:
- Huishoudens met een inkomen op bijstandsniveau.
- Huishoudens met een laag inkomen, net boven de bijstandsnorm.
- Huishoudens die bepaalde uitkeringen ontvangen, zoals AOW, Wajong of andere maatregelen.
De exacte normen konden per jaar variëren. Het is daarom belangrijk om steeds de meest actuele informatie van de overheid of de eigen gemeente te raadplegen.
Hoe werkt de steun in het Tijdelijk Noodfonds Energie?
Het Tijdelijk Noodfonds Energie is een andere vorm van tijdelijke hulp die gericht is op huishoudens met een laag inkomen. In tegenstelling tot de energietoeslag, is het Noodfonds geen overheidsprogramma, maar is het een initiatief van energiemaatschappijen met steun van de overheid.
Voorwaarden voor steun
De steun die het Tijdelijk Noodfonds Energie biedt, is afhankelijk van drie factoren:
- De hoogte van de energierekening
- Het maandelijkse bruto inkomen van het huishouden
- De woonsituatie (alleenwonend of samenwonend)
Er zijn twee belangrijke percentages die bepalen hoeveel steun er uitgekeerd wordt:
- Voor huishoudens met een inkomen tot maximaal 130% van het sociale minimum, moet de energierekening meer dan 8% van het bruto inkomen uitmaken.
- Voor huishoudens met een inkomen tot maximaal 200% van het sociale minimum, moet de energierekening meer dan 10% van het bruto inkomen uitmaken.
De steun wordt uitbetaald gedurende 6 maanden, vanaf het moment dat de aanvraag is ingediend.
Voorbeeld van steunberekening
Stel, je woont samen met een partner en jullie gezamenlijk bruto inkomen is € 2.450 per maand. Jullie energierekening is € 235 per maand.
- 8% van € 2.450 is € 196.
- Het deel van de energierekening dat boven de 8% uitkomt, is € 235 - € 196 = € 39.
- Jullie ontvangen dan gedurende 6 maanden € 39 steun per maand.
De energieleverancier verlaagt jouw energierekening met dit bedrag, wat betekent dat je in de praktijk minder hoeft te betalen.
Aanvraagproces voor steun
Het aanvraagproces voor steun via het Tijdelijk Noodfonds Energie is vergelijkbaar met andere steunmaatregelen. Het kan digitaal, per post of persoonlijk worden ingediend. Hieronder volgt een overzicht van de stappen:
1. Aanvraagformulier invullen
Het aanvraagformulier is beschikbaar via de website van het Noodfonds Energie (www.noodfondsenergie.nl). Dit formulier vraagt naar:
- Persoonsgegevens (naam, adres, geboortedatum)
- Inkomensgegevens (loon, uitkeringen)
- Energierekening (bedrag en leverancier)
- Woonsituatie (alleenwonend of samenwonend)
2. Aanvraag indienen
Na invullen van het formulier kan de aanvraag digitaal worden ingediend. In sommige gevallen is het ook mogelijk om het formulier per post of in persoon aan te vragen bij de gemeente of via een energieleverancier.
3. Beoordeling van de aanvraag
Na ontvangst van de aanvraag wordt deze beoordeeld. De beoordeling is gebaseerd op de voorwaarden van het Noodfonds, zoals boven uitgelegd. De beoordeling duurt meestal enkele weken.
4. Uitslag en uitbetaling
Als de aanvraag wordt goedgekeurd, wordt de steun uitgekeerd aan de energieleverancier. Deze verlaagt vervolgens de energierekening met het gesteunde bedrag gedurende de 6 maandige periode.
Wat is de huidige situatie in 2025?
Eind van de energietoeslag
De energietoeslag is in 2025 gestopt. Het programma was enkel opgenomen in 2022 en 2023. In 2024 en 2025 is er geen energietoeslag meer voor huishoudens met een laag inkomen. Het is belangrijk om hier rekening mee te houden bij het plannen van je energiekosten.
Eind van het Tijdelijk Noodfonds Energie
Ook het Tijdelijk Noodfonds Energie is gesloten. De laatste ronde van dit fonds was in april 2025. Huishoudens die op dit moment steun nodig hebben, moeten op zoek naar alternatieve hulpopties.
Plannen voor 2026/2027
De overheid werkt aan een nieuw energiefonds, dat op z’n vroegst in de winter van 2026/2027 opengaat. De precieze voorwaarden en structuur van dit fonds zijn echter nog niet bekendgemaakt. Het is aan te raden om de ontwikkelingen op de voet te volgen via de officiële overheidssites of via je gemeente.
Alternatieve hulpopties voor energiearmoede
Energiearmoede is een groeiend probleem in Nederland. Het betreft huishoudens die meer dan 10% van hun inkomen uitgeven aan energiekosten en tegelijkertijd een laag inkomen hebben. De maatschappelijke organisatie TNO heeft berekend dat in het najaar van 2021 ongeveer 7% van alle huishoudens in Nederland energiearm waren. Dat zijn ongeveer 550.000 huishoudens. Inmiddels wordt geschat dat dit aantal is toegenomen tot minstens 700.000.
Energiecoaches
Een energiecoach is een hulpverlenende professional die huishoudens helpt om hun energiekosten te verlagen. Ze geven praktische tips over energiebesparing, het optimaliseren van verwarming en het verlagen van het verbruik. Je kunt een energiecoach vinden via de website energiehulpvinden.nl.
Geldfit
Geldfit is een hulporganisatie die mensen begeleidt bij financiële problemen, waaronder het betalen van energiekosten. Ze bieden ondersteuning bij het opstellen van een budgetplan, het onderhandelen met energieleveranciers en het aanvragen van steun via andere fondsen.
Hulp van de gemeente
Velen van de gemeenten in Nederland bieden extra hulp aan huishoudens met hoge energiekosten. Deze hulp kan onder andere in de vorm van een huurtoeslag, een extra energietoeslag of directe steun via de gemeente. Je kunt dit via de website datgeldtvoormij.nl vinden of je kunt direct contact opnemen met je gemeente.
Wat kun je zelf doen om je energierekening te verlagen?
Naast steun via de overheid en andere fondsen is het ook mogelijk om je eigen energiekosten te verlagen. Hier zijn enkele tips:
1. Energiebesparende maatregelen
- Vermijd energieverspilling door lampen uit te zetten, apparaten in de uitmodus te zetten en ongebruikte apparatuur helemaal uit te zetten.
- Gebruik energie-efficiënte apparaten, zoals A++-of A+++ apparaten.
- Koelkast en vriezer correct gebruiken: niet te volvullen, de temperatuur op de juiste waarde houden en de deuren niet te lang openlaten.
- Zonnestraling maken door zoveel mogelijk daglicht te gebruiken in plaats van kunstlicht.
2. Verwarming optimaliseren
- Thermostaat correct instellen en op een temperatuur van 19°C of lager houden.
- Warmtepomp of andere alternatieven overwegen voor verwarming.
- Isolatie controleren en eventueel aanpassen. Isolatie is een van de meest effectieve manieren om energieverbruik te verlagen.
3. Energiecontract overwegen
- Een nieuwe energieleverancier zoeken die lagere tarieven biedt.
- Een duurzame energiecontract overwegen, zoals een wind- of zonnestroomcontract.
- Een contract met een vast tarief overwegen, om te voorkomen dat je last hebt van stijgende energieprijzen.
Wat te doen als je problemen hebt met je energierekening?
Als je moeite hebt met het betalen van je energierekening, is het belangrijk om snel contact op te nemen met een energiecoach of hulporganisatie. Veel huishoudens lopen het risico van schulden of zelfs een afsluiting van hun energiecontract als ze hun rekening niet op tijd betalen.
Je kunt contact opnemen met:
- Energiehulpvinden.nl
- Geldfit.nl
- Je gemeente
- De energieleverancier
Het is ook mogelijk om een huishouden te adviseren om een energierekening op te splitsen of om een betaalplan aan te vragen bij de leverancier.
Conclusie
De energietoeslag en het Tijdelijk Noodfonds Energie zijn belangrijke steunmaatregelen geweest voor huishoudens met een laag inkomen die moeite hadden met de stijgende energiekosten. Helaas zijn beide programma’s in 2025 gestopt. Huishoudens die hulp nodig hebben, moeten terecht met alternatieve opties zoals energiecoaches, hulp van de gemeente of via organisaties als Geldfit.
Bovendien zijn er verschillende maatregelen die huishoudens zelf kunnen nemen om hun energiekosten te verlagen, zoals het optimaliseren van verwarming, het gebruik van energie-efficiënte apparaten en het zoeken naar duurzamere energiecontracten.
Het is belangrijk om bewust te zijn van je energieverbruik en te weten welke opties er beschikbaar zijn voor steun. Door actief te zijn en te zoeken naar alternatieven, is het mogelijk om energiearmoede te voorkomen of in ieder geval te beheersen.