In het kader van de stijgende energiekosten en het groeiende energieprobleem in Nederland, zijn verschillende gemeenten actief geweest in het introduceren en uitkeren van een energietoeslag aan huishoudens met een laag inkomen. Deze energietoeslag is bedoeld als tijdelijke ondersteuning om de hoge energierekeningen te compenseren, vooral voor inwoners die hier economisch het meest last van hebben.
In dit artikel bespreken we uitgebreid de mogelijkheden voor het aanvragen van een energietoeslag via de gemeente. We geven inzicht in wie in aanmerking komt, hoe het aanvraagproces werkt, en wat de relevante voorwaarden zijn. Ook wordt aandacht besteed aan mogelijke verwarring tussen energietoeslag en andere vergoedingen of steunmaatregelen, zoals energiebijdrage of vergoedingen voor openbaar vervoer. De informatie is gebaseerd op recente publicaties van meerdere gemeenten, en wordt zoveel mogelijk objectief en feitelijk gepresenteerd.
Wie in aanmerking komt voor energietoeslag
De energietoeslag is niet automatisch voor iedereen beschikbaar. De voorwaarden verschillen per gemeente, en dit heeft te maken met de mate van autonomie die gemeenten hebben bij het bepalen van wie in aanmerking komt. Uit de beschikbare bronnen blijkt dat gemeenten zelf bepalen:
- wat als een ‘laag inkomen’ wordt gedefinieerd,
- welke doelgroepen in aanmerking komen,
- welk inkomen meetelt en over welke periode,
- of het opgebouwde vermogen meetelt en vanaf welk bedrag,
- en welk bedrag aan toeslag uitgekeerd wordt.
Aanvraagmogelijkheid voor huishoudens met een laag inkomen
Een algemene richtlijn is dat huishoudens met een inkomen lager dan 120% van de bijstandsnorm in aanmerking komen voor de energietoeslag. In 2023 is dit bedrag een eenmalige vergoeding van € 800. Voor bepaalde doelgroepen, zoals studenten, is het bedrag € 400. Deze toeslag is bedoeld als tijdelijke ondersteuning in de context van de stijgende energiekosten.
Aanvraagmogelijkheid voor studenten
Studenten die een uitwonende basis- en aanvullende beurs ontvangen, kunnen ook in aanmerking komen. Voor deze groep is een energietoeslag van € 400 voorzien. Studenten die een deel van hun studie financieel ondersteund krijgen, kunnen dus een vergoeding ontvangen om te helpen met de stijgende energierekening.
Uitsluitingen
Niet iedereen is automatisch in aanmerking genomen. De energietoeslag is bijvoorbeeld niet beschikbaar voor:
- dak- en thuislozen,
- jongeren jonger dan 21 jaar.
Daarnaast is de energietoeslag geen vaste uitkering. Het is een eenmalige tegemoetkoming die uitsluitend bedoeld is voor het jaar 2023. In 2022 is al een deel van de toeslag uitbetaald (€ 500), en dit kan al op rekeningen zijn gezien.
Hoe werkt het aanvraagproces?
Het aanvraagproces varieert per gemeente, maar er zijn enkele algemene stappen die gelden. In sommige gevallen wordt de energietoeslag automatisch uitgekeerd aan huishoudens die aan de voorwaarden voldoen. In andere gevallen is een actieve aanvraag nodig.
Automatische toekenning
Huishoudens die:
- een uitkering ontvangen,
- in deelname aan een minimaregeling zitten, of
- in 2022 al energietoeslag hebben ontvangen,
kunnen automatisch in aanmerking komen voor de energietoeslag van 2023. De gemeente stelt in dat geval vast of de voorwaarden zijn voldaan. Als dat het geval is, wordt het bedrag automatisch op de rekening gestort, meestal in de maanden november of december.
Actieve aanvraag
Huishoudens die de energietoeslag niet automatisch ontvangen, maar denken dat ze er recht op hebben, kunnen het aanvraagformulier invullen. Dit formulier is beschikbaar op de website van de gemeente. Voorbeeld: in Land van Cuijk is het aanvraagformulier beschikbaar vanaf 8 januari 2023 op www.gemeentelandvancuijk.nl/energietoeslag. De energietoeslag 2023 kan tot uiterlijk 31 maart 2024 worden aangevraagd.
Beperkingen op vermogen
Voor huishoudens die onder de Participatiewet vallen, geldt dat het vermogen meetelt in de toetsing voor de energietoeslag. Dit betekent dat huishoudens met een opgebouwd vermogen mogelijk niet in aanmerking komen, afhankelijk van de regels van de gemeente.
Energiebijdrage versus energietoeslag
Hoewel beide vergoedingen gericht zijn op het ondersteunen van huishoudens met een laag inkomen, zijn er belangrijke verschillen tussen energiebijdrage en energietoeslag.
Energiebijdrage
De energiebijdrage is een jaarlijkse vergoeding van € 150 per huishouden. Deze vergoeding is bedoeld voor inwoners met een AOW-leeftijd en een langdurig laag inkomen. Het is een vast bedrag dat per jaar uitgekeerd wordt, tegenover de energietoeslag die een eenmalige uitkering is.
Niet iedereen die energietoeslag ontvangt, ontvangt ook automatisch energiebijdrage, en vice versa. Huishoudens die de energiebijdrage ontvangen krijgen ook automatisch een brief voor het regelen van gratis openbaar vervoer. Inwoners die geen recht hebben op energiebijdrage, kunnen wel een aanvraag doen voor het gratis openbaar vervoer zelf.
Energiebijdrage versus energietoeslag: Belastingaangifte
Een belangrijk verschil is dat energietoeslag niet belastbaar is, wat betekent dat je het niet hoeft op te tellen bij je inkomen voor de belastingaangifte. Energiebijdrage daarentegen is een uitkering van de gemeente en kan in sommige gevallen meetellen in de toetsing van toekomstige uitkeringen of vergoedingen.
Contact en klantenservice
Als je vragen hebt over je aanvraag of het aanvraagproces, kun je contact opnemen met de gemeente. Voor een aantal gemeenten is dit via het bureau Minimaregelingen, dat de aanvragen namens de gemeente afhandelt.
Bijvoorbeeld, in Rheden is er een klantenservice beschikbaar van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 12.00 uur en tussen 13.00 en 17.00 uur op het telefoonnummer 033- 30 35 455. Het is verstandig om je casenummer bij de hand te houden, dat je kunt vinden in de ontvangstbevestiging die je via e-mail ontvangt na het indienen van je aanvraag.
Tijdsplanning en uitkering
De energietoeslag wordt meestal uitgekeerd in de laatste maanden van het jaar, dus november of december. Voor huishoudens die automatisch in aanmerking komen, is dit proces meestal al door de gemeente afgehandeld. Voor andere huishoudens kan het ongeveer acht weken duren voordat het besluit op de aanvraag bekend is. Daarna volgt de uitbetaling binnen twee weken.
In 2023 is het nog niet mogelijk om de energietoeslag direct aan te vragen, aangezien er nog wetsvoorstel is in behandeling bij de Tweede Kamer. De verwachting is dat dit begin september of in oktober mogelijk zal zijn.
Belang van de energietoeslag in de context van energiearmoede
De toename van energiearmoede in Nederland is een serieus probleem, vooral in het licht van de oorlog in Oekraïne en de daaruit voortvloeiende instabiliteit in de energiemarkt. Huishoudens met een laag inkomen zien hun energierekening almaar stijgen, terwijl hun budget beperkt is. De energietoeslag is een tijdelijke oplossing om deze groep te ondersteunen.
Een klein lichtpunt is dat ook in 2023 steun beschikbaar is voor mensen met een minimuminkomen en uitwonende studenten. Dit betekent dat er een bredere groep mensen is die ondersteuning kan krijgen in vergelijking met vorige jaren.
Wat te doen als je de energierekening niet kunt betalen
Als het niet lukt om je energierekening te betalen, is het belangrijk om zoveel mogelijk contact op te nemen met je energieleverancier. Zij kunnen je mogelijk helpen met een betalingsregeling of andere vormen van ondersteuning. Het is verstandig om niet te wachten tot de rekening opstapt, want als het te lang duurt, kan de netbeheerder je toegang tot energie stoppen.
Samenvatting
De energietoeslag is een belangrijke ondersteuning voor huishoudens met een laag inkomen die worstelen met de stijgende energiekosten. Het is een eenmalige uitkering van € 800 per huishouden, of € 400 voor uitwonende studenten, bedoeld als tijdelijke compensatie. De energietoeslag is automatisch toegewezen aan huishoudens die aan de voorwaarden voldoen, maar voor anderen is een actieve aanvraag nodig. Het aanvraagproces varieert per gemeente, maar meestal is het mogelijk om het formulier online in te vullen.
Naast de energietoeslag is er ook een energiebijdrage beschikbaar voor inwoners met een langdurig laag inkomen. Deze is een vaste jaarlijkse vergoeding van € 150 en is bedoeld voor inwoners van bepaalde gemeenten. Het is belangrijk om te onthouden dat energietoeslag niet belastbaar is, en dat energiebijdrage wel meetelt in toekomstige uitkeringen.
Het aanvraagproces is gereguleerd, en huishoudens kunnen terecht bij de gemeente voor vragen en hulp. Het is verstandig om vroeg in te grijpen als het niet lukt om de energierekening te betalen. In dat geval is het aan te raden om contact op te nemen met je leverancier en eventueel een betalingsregeling aan te vragen.
Conclusie
De energietoeslag is een belangrijke maatregel om energiearmoede te bestrijden in Nederland. Zowel huishoudens met een laag inkomen als uitwonende studenten kunnen er profijt van hebben. Het is van belang om de voorwaarden goed te begrijpen, aangezien de toekenning per gemeente kan variëren. De automatische toekenning werkt goed voor huishoudens die in 2022 al energietoeslag hebben ontvangen of onder een uitkering vallen. Voor anderen is een actieve aanvraag nodig. Het aanvraagproces is gereguleerd en transparant, en huishoudens kunnen terecht bij de gemeente voor verdere hulp. In tijden van economische onzekerheid is de energietoeslag een waardevolle ondersteuning.