De gemeente Harderwijk legt een sterke nadruk op duurzaamheid en energiebesparing. In de afgelopen jaren zijn verschillende initiatieven en projecten opgezet om de energievoetprint van de gemeente te verkleinen en om toekomstige energiebehoeften op een duurzame manier te dekken. Deze inspanningen richten zich zowel op de openbare ruimte als op particuliere woningen en energiegebruik. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de maatregelen, de doelstellingen en de uitdagingen die de gemeente Harderwijk op dit gebied tegenkomt.
Inleiding: Duurzaamheid als kernwaarde
In de gemeente Harderwijk is duurzaamheid een kernwaarde die doorwerkt in diverse beleidsveldingen. De gemeente richt zich op een toekomstbestendige gemeente waar iedereen prettig kan wonen, werken en leven. Dit betekent dat zowel het gemeentelijke beleid als de samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties gericht is op duurzame ontwikkeling.
De gemeente heeft diverse initiatieven opgestart om de energievoorziening van woningen en openbare gebouwen duurzamer te maken. Dit gebeurt op meerdere fronten, waaronder het aansluiten op warmtenetten, het gebruik van elektrische voertuigen in het gemeentelijke wagenpark, en het uitwerken van visies op bereikbaarheid en mobiliteit. Daarnaast worden ook renovatieprojecten gesteund die gericht zijn op energiebesparing.
Emissieloos bouwen en energiebesparing
Een belangrijk aspect van de duurzaamheidsstrategie van Harderwijk is emissieloos bouwen. In 2023 startte de gemeente met emissieloos woonrijp maken van de nieuwbouwwijk Waterfront Fase 3. Dit betekent dat bij dit project geen gebruik wordt gemaakt van traditionele bouwtechnieken die vervuilende emissies veroorzaken. De gemeente stelde een laadhub ter beschikking om elektrische bouwmachines te kunnen gebruiken.
In het najaar van 2023 ondertekende de gemeente het landelijke Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) Convenant. Dit convenant is bedoeld om marktpartijen duidelijkheid te geven over de richting van emissieloos bouwen en de tempo waarmee dit doel moet worden bereikt. Sindsdien zijn meerdere werkzaamheden in de openbare ruimte (deels) emissieloos uitgevoerd.
Bijvoorbeeld, het jaarlijkse SEB-evenement vond op 1 juli 2024 plaats in Harderwijk. Dit toont aan dat de gemeente zich actief betrokken voelt bij het nationaliseren van emissieloze bouwpraktijken. Deze benadering helpt om luchtkwaliteit te verbeteren en het klimaatprobleem aan te kaarten op lokaal niveau.
Aansluiting op warmtenetten
Een andere strategie die de gemeente Harderwijk opzet is het aansluiten op warmtenetten. Dit is een duurzame manier om energie te leveren aan huizen en gebouwen. In de nieuwbouwwijk Waterfront Fase 3 is het warmtenet al gerealiseerd. Deze warmte wordt opgewekt uit duurzame bronnen en wordt doorgeleverd aan de woningen in de wijk.
Eind 2024 zal ook het Huis van de Stad aangesloten worden op het warmtenet. Dit heeft tot gevolg dat het aardgasverbruik van het gebouw sterk afneemt. Bovendien is het aansluiten van de bestaande wijk Zeebuurt op het warmtenet een onderzochte optie. Deze plannen worden in 2024 en 2025 verder uitgewerkt. Het is nog onduidelijk of en wanneer deze aansluitingen in werking treden, maar de gemeente heeft duidelijk gemaakt dat dit onderdeel uitmaakt van de langere termijnplannen.
Verduurzaming van het gemeentelijke wagenpark
Naast woningen en infrastructuur richt de gemeente zich ook op het verduurzamen van haar eigen wagenpark. Momenteel is 42% van het gemeentelijke wagenpark elektrisch. Voor voertuigen waarvoor de overstap naar elektrisch nog niet financieel of technisch haalbaar is, is er op de gemeentewerf een HVO100-tank geïnstalleerd. HVO100 is een duurzame brandstof die uit plantaardige en dierlijke vetten wordt gemaakt en emissiesvermindert.
De gemeente doet dit om het gebruik van fossiele brandstoffen binnen haar eigen organisatie te beperken. Het is een voorbeeld van hoe een gemeente haar eigen CO₂-voetafdruk kan verkleinen, terwijl het tegelijkertijd haar verantwoordelijkheid op sociaal en economisch vlak blijft nakomen.
Investeringen in sport en recreatie
In de gemeente Harderwijk zijn ook investeringen gedaan in sport en recreatie, met een sterke nadruk op duurzaamheid. Zo is er een nieuw binnenzwembad gebouwd. Het nieuwe zwembad is naar achteren geplaatst, wat heeft geleid tot een verbinding tussen het binnen- en buitenzwembad. Hierdoor is het oude zwembad gedeeltelijk gesloopt, terwijl het voor de bezoekers nog beschikbaar was tijdens de bouwperiode.
Bovendien is sporthal Sypel III gebouwd, die is bedoeld voor bewegingsonderwijs en sportverenigingen. In deze sporthal zijn leslokalen gevestigd die verhuurd zijn aan Landstede. De kantoorruimte boven de berging is verhuurd aan GA! Harderwijk. Deze investeringen tonen aan dat de gemeente zowel duurzaamheid als sportfaciliteiten in haar beleid verweeft.
Hoewel de gemeente een ambitie heeft om het zwembad energieneutraal en aardgasvrij te maken, loopt dit project tegen obstakels. De gemeente wil een zonnecarport realiseren op het parkeerterrein van het zwembad. Helaas is het op dit moment niet mogelijk om de netaansluiting van het zwembad te versterken of een nieuwe netaansluiting aan te leggen voor de zonnecarport. Dit toont aan dat, ook al is er een duidelijke visie op energiebesparing, technische en infrastructurale beperkingen kunnen het uitvoeren van projecten vertragen.
Elektrisch rijden en mobiliteit
De gemeente werkt ook aan een visie op elektrisch rijden en mobiliteit. Deze visie is gericht op het opladen van elektrische voertuigen en het uitwerken van ladinginfrastructuur. De visie-uitwerking is eind 2024 klaar. Daarnaast wordt gekeken waar HUB’s voor elektrische voertuigen kunnen komen en hoe deze eruit komen te zien. Na de vaststelling van deze locaties worden de uitvoeringen aangegaan.
Daarnaast is er een doel gesteld dat in 2026 Harderwijk en zijn wijken en industrieterreinen makkelijker bereikbaar zijn. Dit gebeurt samen met Noord-Veluwe Bereikbaar, een samenwerking met andere gemeenten in de regio. Er wordt bijvoorbeeld volop ingezet op een snelle terugkeer van de spitssprinters tussen Harderwijk, Nijkerk en Amersfoort. De behoud van overwegveiligheid is volgens ProRail echter een uitdaging.
Een speerpunt in de komende twee jaar is het verbeteren van de aansluiting van de A28. Rijkswaterstaat werkt aan plannen om de verkeersafwikkeling op de A28 te verbeteren. In 2026 wordt de aansluiting Harderwijk-Zuid (afrit 11) verbeterd. Daarnaast worden diverse toeritten tussen Ermelo en Elspeet verlengd. Tegelijkertijd wordt er ingezet op dynamisch verkeersmanagement en toeritdosering.
In de richting van duurzame mobiliteit wordt er ook gewerkt aan betere bereikbaarheid per spoor. Hierin zijn de gemeente Harderwijk en andere regio’s samen met NS, ProRail en de Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat betrokken. Een pre-verkenning naar de keervoorziening is in 2024 uitgevoerd.
Energiebesparing in woning- en verbeteringen
De gemeente Harderwijk draagt ook aandacht aan woning- en verbeteringen die gericht zijn op energiebesparing. In dit kader zijn diverse initiatieven opgestart, zoals het isoleren van woningen, het gebruik van energiebesparende apparaten en het uitwerken van strategieën voor elektrisch rijden in particulier bezit.
Op de website van het regionaal energieloket zijn diverse tips en voorbeelden beschikbaar voor woningeigenaren die willen investeren in energiebesparing. De gemeente stimuleert deze investeringen, omdat het niet alleen de energiekosten voor de eigenaar vermindert, maar ook bijdraagt aan het verkleinen van de CO₂-uitstoot in de regio.
Voorbeelden van mogelijke woningverbeteringen zijn het isoleren van muren, daken en ramen, het installeren van zonnepanelen en het verbeteren van de energie-efficiëntie van verwarmingssystemen. Deze maatregelen kunnen aanzienlijk bijdragen aan een lagere energierekening en een duurzamere woning.
Samenwerking met inwoners en organisaties
Een belangrijk thema in de duurzaamheidsstrategie van de gemeente is de samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De gemeente benadrukt dat duurzaamheid niet alleen op haar eigen verantwoordelijkheid rust, maar dat iedereen een rol speelt. Inwoners worden bijvoorbeeld gesteund bij het aanvragen van huurtoeslag of energietoeslag. Deze toeslagen zijn niet automatisch toegewezen, maar moeten worden aangevraagd via de website van de Belastingdienst onder Mijn toeslagen.
In de gemeente is het mogelijk om een proefberekening uit te voeren om te zien of een huurtoeslag in aanmerking komt. Wanneer het huurbedrag hoger is dan het maximumbedrag dat de gemeente per jaar vaststelt, is er geen recht op huurtoeslag. In dat geval kan de inwoner contact opnemen met de gemeente om hulp te krijgen bij het aanvragen van alternatieve subsidies of financiering.
Daarnaast zet de gemeente ook in op het stimuleren van energiebesparing bij particuliere woningen. Hierbij worden partners als sportverenigingen, ondernemers en GA! Harderwijk betrokken. Deze partners helpen om de maatregelen op de grond te verankeren en te verklaren waarom energiebesparing belangrijk is voor iedere inwoner.
Energievoorziening en toekomstvisies
De gemeente Harderwijk werkt aan een visie op de energievoorziening in de toekomst. Deze visie omvat zowel het gebruik van duurzame energiebronnen als het verlagen van de energiebehoefte van woningen en infrastructuur. Momenteel is er echter nog niet volledige duidelijkheid over de uiteindelijke structuur en uitvoering van deze visie.
Een voorbeeld is de ambities rondom het zwembad Sypel. De gemeente wil dit gebouw aardgasvrij en energieneutraal maken. Tegelijkertijd is het niet mogelijk om een zonnecarport te realiseren vanwege beperkingen in de netaansluiting. Dit laat zien dat ook ambities op het gebied van energiebesparing en duurzaamheid kunnen botsen met praktische uitdagingen.
Toch blijft de gemeente het doel van energieneutraliteit verder verfijnen en uitwerken. De huidige plannen worden opnieuw bekeken om te zien of er alternatieve oplossingen zijn die passen bij de huidige technische en infrastructurale beperkingen.
Conclusie
De gemeente Harderwijk heeft een duidelijke visie op duurzaamheid en energiebesparing. Deze visie wordt uitgevoerd via diverse initiatieven, zoals emissieloos bouwen, aansluiting op warmtenetten, verduurzaming van het wagenpark, en investeringen in sport en recreatie. Tegelijkertijd wordt er samengewerkt met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om duurzaamheid op lokaal niveau te versterken.
De gemeente stelt zich echter ook realistisch op de uitdagingen die op dit gebied aan de orde zijn. Technische beperkingen, zoals het niet kunnen realiseren van een zonnecarport voor het zwembad, tonen aan dat ambities op energiebesparing niet altijd direct omgezet kunnen worden in praktische maatregelen. Toch blijft de gemeente hard werken aan het verkleinen van haar CO₂-voetafdruk en het verbeteren van de energie-efficiëntie in zowel de openbare als particuliere ruimte.
De toekomstplannen van de gemeente voor 2024 en 2025 laten zien dat er nog veel werk aan de winkel is, maar dat de gemeente bereid is om hier verantwoordelijk en transparant mee om te gaan. Door samenwerking, innovatie en een sterke visie op duurzaamheid ziet de gemeente Harderwijk de toekomst van energiegebruik en woning-verbeteringen als een kans om de kwaliteit van wonen en leven in de gemeente te verbeteren.