In Nederland zijn de financiële gevolgen van relatiekeuzes steeds belangrijker geworden, met name bij het ontvangen van toeslagen zoals de huurtoeslag. Een geregistreerd partnerschap biedt bepaalde voordeeltjes, maar ook een latrelatie (Living Apart Together) kan invloed hebben op het toerekenbare inkomen en de hoogte van de toeslagen. Deze artikel legt de belangrijkste aspecten uit, met een focus op huurtoeslag, erfbelasting, gezamenlijke huishouding en de rol van de Toeslagenwet.
Wat is een latrelatie en hoe werkt dat op financieel vlak?
Een latrelatie staat voor “Living Apart Together”, waarbij twee partners in eigen woningen wonen, maar toch als een gezamenlijke huishouding worden beschouwd. Dit is mogelijk als ze bijvoorbeeld veel tijd samen doorbrengen, kosten delen, of financieel verweven zijn – bijvoorbeeld via een gezamenlijke bankrekening of gezamenlijke verzekeringen.
De Toeslagenwet (TW) bepaalt of een persoon als “alleenstaand” of als “gehuwd/samenwonend” wordt aangemerkt. Voor toeslagen zoals de huurtoeslag is dit van groot belang, omdat de hoogte van de toeslag afhankelijk is van de leefvorm. In een LAT-relatie kan de huurtoeslag dus lager uitvallen dan bij een geregistreerd partnerschap of getrouwde relatie.
Als de Sociale Verzekeringsbank (SVb) concludeert dat jij en je partner een gezamenlijke huishouding voeren, dan gelden jullie als partners in een gezamenlijke huishouding. Dit betekent dat jullie als een gezamenlijk huishouden worden behandeld, ook al wonen jullie op verschillende adressen. De SVb houdt rekening met factoren zoals het delen van kosten, gezamenlijk eten, boodschappen doen, of het voeren van gezamenlijke verantwoordelijkheden.
Geregistreerd partnerschap versus LAT-relatie: wat zijn de gevolgen voor huurtoeslag?
Een geregistreerd partnerschap biedt meerdere voordeeltjes in de context van toeslagen. In tegenstelling tot een LAT-relatie, wordt jij in een geregistreerd partnerschap officieel erkend als partner. Dit heeft directe gevolgen voor het bepalen van de leefvorm volgens de Toeslagenwet.
Leefvorm volgens de Toeslagenwet
De Toeslagenwet onderscheidt drie leefvormen:
- De gehuwde: Dit omvat getrouwde personen, geregistreerd partners, of personen die in een gezamenlijke huishouding wonen.
- De ongehuwde met een kind jonger dan 18 jaar: Dit betreft bijvoorbeeld een éénoudergezin.
- De ongehuwde: Alleenstaande zonder kinderen.
Als jij en je partner een geregistreerd partnerschap hebben of in een gezamenlijke huishouding wonen, dan valt jullie onder de categorie “gehuwd”. Dit heeft invloed op hoe toeslagen worden berekend. De hoogte van de huurtoeslag hangt namelijk af van de leefvorm en het inkomen van beide partners.
LAT-relatie en huurtoeslag
In een LAT-relatie kan de SVb toch tot de conclusie komen dat er sprake is van een gezamenlijke huishouding. Als dat het geval is, dan geldt het inkomen van beide partners als gemeenschappelijk. Dit betekent dat de huurtoeslag op basis van het totale inkomen wordt berekend. In veel gevallen leidt dit tot een lagere huurtoeslag, omdat het totale inkomen hoger is dan wanneer je als alleenstaand wordt aangemerkt.
Fiscale gevolgen van LAT-relatie versus geregistreerd partnerschap
Nabij de toeslagenwet, zijn er ook fiscale gevolgen van LAT-relaties en geregistreerde partnerschappen. Dit is van belang voor belastingaangiften, aftrekposten, en erfbelasting.
Aftrekposten
Voor belastingaangiften geldt dat een geregistreerd partnerschap of getrouwde relatie bepaalde aftrekposten toestaat. Deze aftrekposten zijn vaak niet beschikbaar voor partners in een LAT-relatie, omdat ze niet als fiscaal partners worden aangemerkt. Dit kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de aftrek van kinderopvang of andere kosten.
Erfbelasting
Bij erfbelasting is de situatie nog duidelijker. In een LAT-relatie is er geen automatische erfgoodrechtelijke positie voor je partner. Dit betekent dat je partner niet standaard in de erfgoodrechtelijke lijst staat. Als je overlijdt zonder dat dit in het testament is vastgelegd, gaat het erfgood automatisch naar familieleden.
Voor geregistreerde partners geldt een vrijstellingsbedrag van ongeveer € 660.000, wat vrijgesteld is van erfbelasting. Voor LAT-partners is het vrijstellingsbedrag € 2.200. Daarnaast gelden hogere tarieven voor LAT-partners: 30% over de eerste € 126.000 en 40% voor het resterende bedrag. Voor geregistreerde partners zijn deze tarieven lager: 10% en 20%.
LAT-relatie en gezamenlijke huishouding: wat is de praktijk?
Hoewel je in een LAT-relatie niet op hetzelfde adres woont, kan de SVb toch tot de conclusie komen dat jullie een gezamenlijke huishouding voeren. Dit hangt af van factoren zoals het delen van kosten, gezamenlijk eten, of gezamenlijke financiële verplichtingen.
Een voorbeeld: Bart en Mariska wonen elk in hun eigen woning, maar brengen bijna al hun tijd bij elkaar door. Ze delen hun huishoudelijke kosten en hebben een gezamenlijke bankrekening. In dit geval kan de SVb besluiten dat ze een gezamenlijke huishouding voeren, zelfs zonder dat ze geregistreerd partners zijn.
LAT-relatie en kinderalimentatie
Een LAT-relatie kan ook gevolgen hebben voor kinderalimentatie. Als de moeder bijvoorbeeld een LAT-relatie aangaat met een nieuwe partner, kan dit de kinderalimentatie van de vader beïnvloeden. In bepaalde gevallen wordt de kinderalimentatie hoger, omdat de nieuwe partner als stiefouder wordt beschouwd en daarmee onderhoudsplichtig.
De feitelijke situatie is dat de draagkracht van de moeder kan veranderen. Als ze bijvoorbeeld een gezamenlijke huishouding voert met een partner met een hoger inkomen, kan dit leiden tot een hogere verantwoordelijkheid in de kosten voor de kinderen. Hierdoor wordt de verdeling van kosten anders en kan de kinderalimentatie stijgen.
Wat zijn de risico’s van een LAT-relatie?
Hoewel een LAT-relatie flexibel is, zijn er ook risico’s:
- Toeslagen: Je kunt minder toeslagen krijgen dan wanneer je officieel samenwoont.
- Erfrecht: Je partner is niet automatisch erfgoodrechthebbende.
- Fiscaal: Je mist bepaalde aftrekposten die beschikbaar zijn voor geregistreerde partners.
- Verplichtingen: Als je kinderen hebt, kan een LAT-relatie ook gevolgen hebben voor onderhoudsplichten.
Conclusie
Een geregistreerd partnerschap biedt meerdere voordeeltjes op financieel vlak, met name bij het ontvangen van toeslagen zoals de huurtoeslag. In tegenstelling tot een LAT-relatie, wordt een geregistreerd partnerschap officieel erkend, wat gevolgen heeft voor de leefvorm volgens de Toeslagenwet.
In een LAT-relatie kan de huurtoeslag lager uitvallen, omdat het totale inkomen van beide partners wordt meegerekend. Ook op fiscaal en erfrechtelijk vlak zijn er belangrijke verschillen. Partners in een LAT-relatie moeten bijvoorbeeld rekening houden met hogere erfbelastingtarieven en het feit dat er geen automatische erfgoodrechtelijke positie is voor de partner.
Als je overweegt om een LAT-relatie aan te gaan of geregistreerd partnerschap te sluiten, is het verstandig om dit te bespreken met een professional zoals een belastingadviseur of notaris. Zij kunnen je helpen de financiële en juridische gevolgen goed in te schatten.