De huurtoeslag is een belangrijke steunregeling voor huurders met beperkt inkomen. Voor huurders die gezamenlijk wonen of een medebewoner hebben, zijn er specifieke regels en uitzonderingen. De afgelopen jaren zijn er belangrijke wijzigingen geweest, zoals een langere termijn voor het indienen van verzoeken in bijzondere situaties, en versoepelingen rondom de nationaliteitsvoorwaarde. In dit artikel bespreken we de werking van de huurtoeslag in relatie tot medebewoners, met name in situaties waarin een medebewoner langdurig buitenshuis verblijft. We geven een overzicht van de recente regelwijzigingen, inclusief hun gevolgen voor huurders en medebewoners.
Wat is de huurtoeslag en wie is er recht op?
De huurtoeslag is een regeling waarbij de overheid een deel van de huur van huurders met beperkt inkomen vergoedt. De vergoeding hangt af van factoren zoals het inkomen, het vermogen, het aantal personen in het huishouden, de huurprijs en de locatie van de woning. De huurtoeslag is bedoeld om huurders te helpen bij het betalen van een huur die verhoudingsgewijs hoog is ten opzichte van hun inkomenssituatie.
Een huurder is er recht op onder voorwaarden, zoals:
- Het inkomen en vermogen moeten onder een bepaalde grens blijven;
- De huurprijs moet binnen een maximumhuurgrens vallen;
- Het huishouden moet in Nederland wonen en een geldige verblijfsstatus hebben;
- De huurovereenkomst moet legitiem zijn en niet gericht op “kort gebruik”.
Bij huurgrensoverschrijding kan huurtoeslag op lange termijn nog wel worden uitgekeerd, mits de huurder een “verworven recht” heeft gekregen. Dit kan het geval zijn als de huurprijs boven de huurgrens stijgt, maar de huurder bij de stijging al recht had op huurtoeslag.
Huurtoeslag en medebewoners
Een medebewoner is iemand die gezamenlijk leeft in de woning van de huurder. Dit kan een partner, een kind, of een andere persoon zijn die in de woning woont. Medebewoners hebben invloed op de huurtoeslag, omdat hun inkomens en vermogen meegenomen worden bij het bepalen van het totale toetsingsinkomen.
Wat betekent langdurig buitenshuis verblijf van een medebewoner?
In bepaalde gevallen kan een medebewoner of partner buiten beschouwing blijven bij het berekenen van de huurtoeslag. Dit is het geval bij langdurig buitenshuis verblijf, zoals:
- Zorgverlening of verzorgingssituaties;
- Verpleging of revalidatie;
- Psychische of lichamelijke aandoeningen die tijdelijk of blijvend leiden tot verblijf buitenshuis.
Als een huurder, partner of medebewoner in zo’n situatie verkeert, kan de Belastingdienst de inkomens en vermogen van die persoon buiten beschouwing laten bij het bepalen van het toetsingsinkomen. Dit geldt bijvoorbeeld als de persoon nabetalingen of afkoopregelingen heeft die tijdelijk het inkomen verhogen.
Wijzigingen in de regels sinds 2020
In de afgelopen jaren zijn er belangrijke wijzigingen geweest in de regels rondom de huurtoeslag. Deze wijzigingen betreffen:
Langer indieningsrecht in bijzondere situaties (sinds 23 april 2020)
Huurders kunnen nu verzoeken indienen tot vijf jaar na afloop van het berekeningsjaar. Deze termijn geldt voor bijzondere situaties zoals een schadevergoeding, een pensioenafkoop of een nabetaling. In het verleden was de indieningstermijn slechts zes weken na de definitieve toekenning.Voorschriften voor huurovereenkomsten in begeleid wonen
In het verleden werden huurtoeslagen soms afgewezen bij huurovereenkomsten die verbonden waren aan begeleid wonen. Dit gebeurde omdat de tekst van dergelijke huurovereenkomsten vaak liet vermoeden dat het ging om “kort gebruik”. Sinds de versoepelingen in 2020 wordt duidelijk gemaakt dat begeleid wonen echt wonen is, ook als de huurovereenkomst kortlopend is.Wijziging in nationaliteitsvoorwaarden (sinds 1 januari 2022)
Eerder was het vereist dat elk gezinslid een Nederlandse nationaliteit, een EU-nationaliteit of een geldige verblijfsvergunning had. Sinds 2022 is dit niet meer vereist voor kinderen jonger dan 18 jaar. Deze wijziging voorkomt onbedoelde situaties waarin een pasgeboren kind, bijvoorbeeld, door een vertraging in de verblijfsvergunning het huishouden geen huurtoeslag krijgt.Verworven recht bij huurgrensoverschrijding
Als een huurprijs boven de huurgrens stijgt, blijft de huurtoeslag gewoon uitkeren, mits de huurder bij de stijging al recht had op de toeslag. Dit is een “verworven recht”. Het verlies van dit recht kan alleen plaatsvinden als het inkomen of vermogen daadwerkelijk zo hoog wordt dat de huurder niet langer in aanmerking komt voor de toeslag.
Indienen van verzoeken in bijzondere situaties
Huurders kunnen verzoeken indienen bij de Belastingdienst/Toeslagen als ze bijzondere situaties ervaren die het toetsingsinkomen tijdelijk verhogen. Bijvoorbeeld:
- Een eenmalige pensioenafkoop;
- Schadevergoeding na een ongeval;
- Verzorgingsverplichting vanwege ziekte of lichamelijk letsel.
Tot 2020 was het verzoek binnen zes weken na de definitieve toekenning van de huurtoeslag mogelijk. Sinds 2020 geldt een termijn van vijf jaar. Dit betekent dat huurders vroegere jaren nog kunnen herzien worden, mits de vijf jaar niet zijn verstreken.
Bij het indienen van een verzoek dient de huurder te bewijzen dat de situatie tijdelijk is en dat de inkomensstijging geen langdurige invloed heeft op de financiële positie.
Huurtoeslag en huurovereenkomsten bij jonge huurders
Voor jonge huurders, zoals studenten of jongeren die nog geen eigen huurovereenkomst hebben, zijn er ook specifieke regels. Een voorbeeld is het geval van twee jongeren (18 jaar) die samen een appartement huren voor €800. Elke huurder betaalt dan minder dan €424,44 per maand, wat in principe in aanmerking komt voor huurtoeslag.
Er zijn twee opties:
Twee afzonderlijke huurovereenkomsten van €400 per persoon
In dit geval wordt ieder huurder apart beoordeeld en kan ieder huurtoeslag ontvangen.Eén huurovereenkomst van €800 voor twee huurders
In dit geval moet worden aangegeven dat de huurovereenkomst met twee huurders is. De Belastingdienst zal dan beoordelen of beide huurders recht hebben op huurtoeslag. Het is belangrijk om duidelijk te maken dat de huurovereenkomst legitiem is en geen sprake is van “kort gebruik”.
Huurtoeslag bij medebewoners zonder verblijfsvergunning
Sinds 2022 zijn er ook wijzigingen op het gebied van verblijfsvergunningen. Tot 2022 was het vereist dat ieder gezinslid een geldige verblijfsvergunning had. Sinds 2022 geldt dit niet meer voor kinderen jonger dan 18 jaar. Dit betekent dat een kind dat nog geen verblijfsvergunning heeft, niet leidt tot het verlies van huurtoeslag.
Voor medebewoners van 18 jaar of ouder geldt:
- Het medebewoner moet een geldige verblijfsstatus hebben;
- Als de verblijfsvergunning wordt afgewezen of afgevoegd, kan het huishouden in risico komen;
- In sommige gevallen is het mogelijk om toch huurtoeslag te ontvangen, zoals wanneer het medebewoner een beslissing op een verblijfsvergunning afwacht of bezwaar heeft gemaakt.
Huurtoeslag en juridische uitspraken
In 2019 heeft de Raad van State een belangrijke uitspraak gedaan over het verworven recht bij huurtoeslag. Deze uitspraak heeft geleid tot een wijziging in de regels. Tot die tijd was het zo dat als het inkomen of vermogen weer daalde na een stijging, geen recht op huurtoeslag meer ontstond, tenzij ook de huur daalde. Sinds de uitspraak geldt een nieuwe regel: als het inkomen of vermogen weer daalt, is het mogelijk om weer huurtoeslag te ontvangen, mits de overige voorwaarden zijn vervuld.
Gevolgen van wijzigingen voor huurders en medebewoners
De wijzigingen hebben verschillende gevolgen:
Meer huurders krijgen recht op huurtoeslag
Door de versoepelingen rondom nationaliteiten, verblijfsvergunningen en bijzondere situaties, blijft meer huurders in aanmerking komen voor huurtoeslag. Dit voorkomt onbedoelde situaties waarin een huishouden geen steun ontvangt.Langer indieningsrecht bij verzoeken
Huurders kunnen nu verzoeken indienen tot vijf jaar na afloop van het berekeningsjaar. Dit maakt het mogelijk om verzoeken in te dienen voor verstreken jaren, mits de termijn niet verstreken is.Transparantie en eerlijkheid in de toekenning
De wijzigingen maken het systeem eerlijker, vooral voor huurders in bijzondere situaties of met medebewoners die tijdelijk buitenshuis verblijven. Het voorkomt onnodige terugvorderingen en zorgt voor beter begrip van de regels.
Conclusie
De huurtoeslag is een essentieel onderdeel van het woonbeleid in Nederland. Het helpt huurders met beperkt inkomen om een betaalbare woonruimte te houden. De recente wijzigingen, zoals de langere indieningstermijn, de versoepelingen rondom verblijfsvergunningen en het behoud van huurtoeslag bij huurgrensoverschrijding, hebben het systeem eerlijker en toegankelijker gemaakt.
Voor huurders met medebewoners, met name in situaties waarin een medebewoner langdurig buitenshuis verblijft of tijdelijk een hoger inkomen heeft, zijn deze wijzigingen van groot belang. Het is essentieel dat huurders zich bewust zijn van hun rechten en verplichtingen, en dat ze eventuele verzoeken tijdig indienen bij de Belastingdienst.
Door de voorgestelde wijzigingen blijft de huurtoeslag beter aansluiten bij de praktijk en de behoeften van huurders. Dit draagt bij aan een stabielere woningmarkt en een eerlijker toekomst voor alle huurders.