De huurtoeslag is een belangrijke ondersteuning voor huishoudens die moeite hebben om hun huur te betalen. Voor personen die in de bijstand staan, wordt de hoogte van deze toeslag bepaald door meerdere factoren, waaronder het aantal volwassenen in het huishouden. Eén van de belangrijkste concepten bij de berekening van de bijstanduitkering is de kostendelersnorm. Deze norm heeft directe gevolgen voor de huurtoeslag en bepaalt hoeveel uitkering een persoon ontvangt, afhankelijk van het aantal personen van 27 jaar of ouder in het huishouden.
In dit artikel zullen we de kostendelersnorm en haar invloed op de huurtoeslag uitgebreid bespreken. We zullen uitleggen wat de norm inhoudt, welke uitzonderingen er zijn en hoe de uitkering wordt berekend. Daarnaast bespreken we de gevolgen voor huishoudens die meerdere volwassenen bevatten en hoe de huurtoeslag wordt beïnvloed door de toepassing van de norm. De informatie is gebaseerd op actuele juridische kaders en praktijkuitvoering zoals vermeld in de beschikbare documentatie.
Wat is de kostendelersnorm?
De kostendelersnorm is een regel die binnen de Nederlandse bijstandregeling wordt toegepast om de uitkering te bepalen voor personen die in een huishouden wonen met meerdere volwassenen. De kern van deze norm is het idee dat woonkosten, zoals huur en energie, verdeeld kunnen worden over meerdere personen die in dezelfde woning wonen. Volgens de regel geldt dat hoe meer volwassenen in het huishouden wonen, hoe lager de uitkering per persoon wordt. Dit geldt ongeacht het inkomen of vermogen van de medebewoners.
De regel is wettelijk vastgelegd in de Wet bijzondere woningtoeslagen (WOWT) en de Wet werk en inkomen naar omstandigheden (Wia). Concreet betekent dit dat de uitkering wordt berekend op basis van een percentage van de standaard bijstanduitkering per persoon, afhankelijk van het aantal volwassenen in het huishouden.
Hieronder volgt een tabel die het percentage van de bijstanduitkering per persoon aangeeft op basis van het aantal kostendelers in het huishouden:
| Aantal personen van 27 jaar of ouder | Percentage van de bijstandsnorm per persoon | Totale uitkering (alle personen in bijstand) |
|---|---|---|
| 1 | 70% | 70% |
| 2 | 50% | 100% |
| 3 | 43,33% | 130% |
| 4 | 40% | 160% |
| 5 | 38% | 190% |
Vanaf 1 januari 2023 is de leeftijdsgrens voor kostendelende medebewoners verhoogd van 21 naar 27 jaar of ouder. Dit betekent dat jongeren die jonger zijn dan 27 jaar niet meer meetellen voor de berekening van de bijstanduitkering, tenzij ze zelf ook in de bijstand staan. Voor personen jonger dan 27 jaar geldt een aparte norm (43,33% van de standaard uitkering per persoon), ongeacht het aantal volwassenen in het huishouden.
Uitzonderingen
Niet iedereen in een huishouden telt mee als kostendeler. De volgende personen tellen niet mee voor de kostendelersnorm:
- Jongeren jonger dan 27 jaar, tenzij ze zelf in de bijstand staan.
- Studenten die een studie volgen waarvoor ze studiefinanciering kunnen krijgen.
- Leerlingen die de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) volgen.
- Echtgenoten of partners van de bijstandsgerechtigde.
- Kamerhuurders of kostgangers die geen bloed- of aanverwant zijn en een commerciële prijs betalen voor hun kamer of kost en inwoning.
Aan de andere kant tellen wel als kostendeler:
- Personen van 27 jaar of ouder die geen studie volgen waarbij studiefinanciering mogelijk is.
- Familieleden van 27 jaar of ouder met een zakelijke huurovereenkomst (bijvoorbeeld huurder en verhuurder die commerciële huurovereenkomsten hebben).
Hoe werkt de kostendelersnorm in de praktijk?
De kostendelersnorm heeft directe gevolgen voor de huurtoeslag en andere ondersteunende toeslagen. Het maakt niet uit of de medebewoners een hoog of laag inkomen hebben; alleen het aantal volwassenen van 27 jaar of ouder in het huishouden bepaalt hoeveel uitkering wordt toegekend.
Voorbeeld 1: Huishouden met 2 volwassenen
Stel, een huishouden bestaat uit twee personen van 27 jaar of ouder die beide in de bijstand staan. Volgens de tabel boven geldt dan een norm van 50% per persoon. De totale uitkering is dan 100% van de normale bijstanduitkering voor een huishouden.
Voorbeeld 2: Huishouden met 3 volwassenen
Een huishouden bestaat uit drie personen van 27 jaar of ouder, waarvan twee in de bijstand staan. De norm per persoon is dan 43,33%. De totale uitkering is 130% van de normale bijstanduitkering per persoon. Als één van de drie personen geen bijstand ontvangt, maar wel een hoge inkomsten heeft, telt dit persoon nog steeds mee als kostendeler. De uitkering voor de personen in de bijstand wordt dus lager berekend.
Gevolgen voor huurtoeslag
De huurtoeslag wordt berekend op basis van het ingekorte huishoudinkomen. Het ingekorte inkomensbedrag is het totale huishoudinkomen minus het huurbedrag. Als het ingekorte inkomensbedrag lager is dan het huurbedrag, ontvangt het huishouden een huurtoeslag om het huurbedrag aan te vullen.
Wanneer de kostendelersnorm van toepassing is, wordt het huishoudinkomen hoger berekend, wat de huurtoeslag kan doen afnemen of zelfs verdwijnen. Dit komt doordat het huishoudinkomen sterker toeneemt dan het recht op huurtoeslag, zoals vermeld in de bronnen.
Voorbeeld 3: Invloed op huurtoeslag
Stel dat een huishouden bestaat uit drie personen: een jongere van 24 jaar en twee volwassenen van 30 jaar. De jongere ontvangt bijstand en de twee volwassenen werken en verdienen een lager inkomen. Omdat de jongere jonger is dan 27 jaar, telt hij of zij niet mee als kostendeler. De twee volwassenen van 30 jaar telen wel mee, waardoor het huishoudinkomen hoger wordt berekend. Dit heeft gevolgen voor de huurtoeslag, die daardoor kan afnemen of verdwijnen.
Wanneer is de kostendelersnorm van toepassing?
De kostendelersnorm is van toepassing in de volgende gevallen:
- Wanneer een persoon in de bijstand zit en in een huishouden woont met personen van 27 jaar of ouder.
- Wanneer de persoon samenwoont met medebewoners die geen commerciële huurovereenkomst hebben.
- Wanneer de medebewoners geen partner zijn van de bijstandsgerechtigde.
Het is belangrijk om te begrijpen dat de kostendelersnorm niet automatisch van toepassing is in alle situaties. Bijvoorbeeld wanneer een persoon in de bijstand woont bij zijn of haar ouders, is de norm van toepassing als de ouders 27 jaar of ouder zijn. Dit betekent dat de uitkering van de jongere die in de bijstand zit, lager wordt berekend.
Rechten en mogelijkheden bij ontevredenheid
Wanneer de kostendelersnorm wordt toegepast en een persoon het niet eens is met de berekening of toepassing, is het mogelijk om bezwaar te maken. Dit is een wettelijk recht dat voorzien is in de Wia. De gemeente is verplicht om het bezwaar te behandelen en eventueel een herziening van de uitkering uit te voeren.
Een dergelijk bezwaar kan bijvoorbeeld aangegaan worden wanneer:
- De gemeente een persoon verkeerd heeft ingedeeld als kostendeler.
- De persoon gelooft dat het huishoudinkomen verkeerd is berekend.
- De kostendelersnorm volgens de persoon niet van toepassing is.
Het is belangrijk om snel te handelen bij ontevredenheid, omdat er juridische kaders zijn voor de tijdsduur van het bezwaarproces.
Conclusie
De kostendelersnorm speelt een belangrijke rol bij de berekening van bijstanduitkeringen en heeft directe gevolgen voor de huurtoeslag. Het maakt het huishoudinkomen hoger en kan leiden tot een afname of zelfs verdwijning van de huurtoeslag. De regel is wettelijk vastgelegd en geldt voor huishoudens die meerdere volwassenen bevatten van 27 jaar of ouder.
Het is belangrijk dat personen die in de bijstand staan weten welke personen wel of niet meetellen bij de berekening van de uitkering. Uitzonderingen zijn duidelijk geregeld, zoals studenten en partners die niet als kostendelers tellen.
Bij ontevredenheid over de toepassing van de kostendelersnorm is het mogelijk om bezwaar in te dienen. Dit is een wettelijk recht dat bescherming biedt tegen verkeerde berekeningen of toepassingen.
Voor personen die betrokken zijn bij de bouwsector, real estate of woningbouw is het begrip van de kostendelersnorm en haar effecten belangrijk bij het beoordelen van huishoudens en woonvormen. Het helpt om realistische verwachtingen te vormen over de financiële ondersteuning en de effectieve huurprijs die huishoudens kunnen betalen.
De kostendelersnorm is een complex maar wettelijk gestructureerd instrument dat van invloed is op de woningeconomie en de sociale voorzieningen. Het begrip van deze norm is essentieel voor zowel huurders als verhuurders.