De aardbevingsproblematiek in de provincie Groningen heeft geleid tot een unieke vorm van samenwerking tussen woningbouwcorporaties. Het samenwerkingsverband, bekend als Kr8, is opgericht om de enorme opgave van het versterken van woningen in het aardbevingsgebied aan te pakken. Aangezien circa 30% van de woningen die versterkt moeten worden in dit gebied eigendom is van woningcorporaties, is het logisch dat deze organisaties hun krachten bundelen. De Kr8-corporaties werken niet alleen samen met elkaar, maar ook met overheidsinstanties, gemeenten en het huurdersplatform om een eenduidige aanpak te bewerkstelligen voor veilige, betaalbare en duurzame woningen. Dit artikel diept deze samenwerking uit, bespreekt de betrokken organisaties, de strategieën voor schadeafhandeling, waardedaling en portefeuillestrategie, en de resultaten van de gezamenlijke inspanningen.
Het Samenwerkingsverband Kr8
De kern van de aanpak ligt in de vereniging van zes grote woningbouwcorporaties die actief zijn in de kern van het aardbevingsgebied. Deze groep, bekend als Kr8, heeft als primair doel om samen te werken aan versterking, verduurzaming en het verbeteren van het woningbezit. Het samenwerkingsverband is niet zomaar een informele groep, maar een gestructureerde samenwerking die essentieel is voor het oplossen van de complexe uitdagingen die door de aardbevingsproblematiek ontstaan zijn.
De betrokken corporaties zijn: - Acantus - Woningstichting Groninger Huis - Lefier - Woonstichting Wierden en Borgen - Goud Wonen - Woonzorg Nederland
Door het bundelen van kennis, ervaring en onderzoek kunnen deze corporaties beter inspelen op wat de huurders daadwerkelijk nodig hebben. De samenwerking is niet beperkt tot de corporaties zelf. Er wordt nauw samengewerkt met externe partijen zoals het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), de Nationaal Coördinator Groningen (NCG), het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en diverse gemeenten waaronder Groningen, Het Hogeland, Eemsdelta, Midden-Groningen en Oldambt.
Een belangrijke dynamiek binnen de organisatie is de overdracht van leiderschap. In december 2024 wordt de voorzittershamer overgedragen van Anita Tijsma (bestuurder bij Acantus) aan Laura Broekhuizen (bestuurder bij Groninger Huis). Deze overgang markeert een reflectie op de prestaties van de samenwerking en zet de koers voor de toekomst vast. Anita Tijsma benadrukte dat het veilig, betaalbaar en duurzaam wonen van huurders de primaire verantwoordelijkheid is van volkshuisvesters. De aardbevingsproblematiek voegt hier een extra dimensie van veiligheid toe die niet alleen opgelost kan worden zonder de hulp van overheid en gemeenten.
Strategie voor Versterking en Schadeafhandeling
De opgave voor de Kr8-corporaties is tweeledig: het technisch versterken van de woningen en het afhandelen van de schade en de waardedaling die door de aardbevingsproblematiek zijn ontstaan. Dit vereist een coördinatie tussen de corporaties, de overheid en de huurders. Een cruciaal punt in deze strategie is het bereiken van gelijkheid tussen huurders en particuliere eigenaren.
Tot voor kort bestond er een ongelijkheid in de vergoedingen. Particuliere eigenaren kregen soms hogere vergoedingen van het Rijk dan huurders in vergelijkbare situaties, bijvoorbeeld bij tijdelijke verhuizing. Deze situatie werd door de Kr8-corporaties als onacceptabel bestempeld. Eind 2020 hebben ze zich succesvol ingezet om deze vergoedingen gelijk te trekken. Dit betekent nu dat huurders in dezelfde situaties dezelfde vergoedingen ontvangen als particuliere eigenaren, inclusief kosten voor gas, water en internet.
De samenwerking met het huurdersplatform aardbevingen Groningen (HPAG) is essentieel om te zorgen dat de stem van de huurders gehoord wordt bij de beslissingen rondom versterking. Dit zorgt voor een eerlijke compensatie en een eenduidige aanpak voor alle betrokken partijen. De Kr8-corporaties streven ernaar om het vanzelfsprekende aanspreekpunt te zijn voor alle partners in de versterkingsopgave.
Deze strategie omvat ook de portefeuillestrategie. Het gaat niet alleen om het versterken van bestaande woningen, maar ook om een langetermijnvisie op de woningvoorziening in het gebied. Door gezamenlijk te werken kunnen de corporaties beter inspelen op de behoeften van de markt en de bewoners.
De Rol van de Overheid en Externe Partners
De complexiteit van de aardbevingsproblematiek maakt dat geen enkele organisatie alleenstand een oplossing kan bieden. De Kr8-corporaties werken in nauwe samenwerking met diverse overheidsinstanties. De NCG (Nationaal Coördinator Groningen) fungeert als centrale schakel tussen de overheid en de corporaties. De samenwerking met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) is essentieel voor het vaststellen van technische specificaties en financiële regelingen.
De betrokken gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van de versterkingsoperatie. De samenwerking met de gemeenten Groningen, Het Hogeland, Eemsdelta, Midden-Groningen en Oldambt zorgt voor een regionale coördinatie. Dit is noodzakelijk omdat de aardbevingsgevoelige gebieden zich over meerdere gemeentegrenzen uitstrekken.
De Kr8-corporaties maken gezamenlijk afspraken met deze partijen over de versterking van woningen. Dit betreft niet alleen de technische versterking, maar ook de afhandeling van schade en waardedaling. De focus ligt op het bieden van perspectief aan de bewoners en het gebied.
Vergoedingen en Gelijkheid voor Huurders
Een van de meest zichtbare successen van de Kr8-samenwerking is het bereiken van gelijke vergoedingen voor huurders en particuliere eigenaren. Tot eind 2020 bestond er een discrepantie waarbij particuliere eigenaren hogere uitkeringen kregen dan huurders. De Kr8-corporaties hebben dit onrechtvaardig gevonden en hebben zich er succesvol voor ingezet om deze situatie te corrigeren.
De nieuwe regeling zorgt ervoor dat huurders net als particuliere eigenaren recht hebben op vergoedingen voor kosten zoals gas, water en internet als ze tijdelijk moeten verhuizen. Deze gelijkstelling is een cruciaal stap voor de eerlijkheid en transparantie in de afhandeling van aardbevingsschade. Het onderstreept het principe dat iedereen in hetzelfde geval gelijk behandeld moet worden, onafhankelijk van de eigendomsstatus.
Woonactieplan en Toekomstperspectief
Om de behoeften van de huurders centraal te stellen, hebben de Kr8-corporaties samen met het huurdersplatform een Woonactieplan gelanceerd. Dit plan is gebaseerd op de vraag: "Wat is er volgens jou nodig om weer veilig, fijn en met trots in Groningen te kunnen wonen?" Door deze vraag aan de huurders voor te leggen, ontstaat er een beeld van wat er precies nodig is voor een veilige toekomst in het aardbevingsgebied.
Dit actieplan omvat diverse thema's die in de bredere samenwerking aan de orde komen, zoals 'veilig Groningen', 'ongedeelde regio', 'gedifferentieerde wijken', 'voor iedereen een woning', 'gezamenlijk woningtoewijzingssysteem "Groningen Huurt"', 'wonen-leren-werken', 'inkoop- en ketensamenwerking', 'energie en verduurzaming', 'lobby en samenwerking' en 'kennisnetwerk'. Deze thema's tonen aan dat de samenwerking verder gaat dan alleen het versterken van gebouwen; het gaat om het creëren van een leefbare regio voor iedereen.
Resultaten en Cijfers 2021
De samenwerking levert meetbare resultaten op. In 2021 werden er duidelijke vooruitgang geboekt, zoals gevisualiseerd in een infographic met resultaten tot aan de peildatum 31 december 2021. De Kr8-corporaties hebben een sterke focus gelegd op het leveren van resultaat in de versterking en het bieden van perspectief aan de huurders.
De cijfers uit 2021 tonen aan dat de samenwerking gestructureerd en doelgericht verloopt. Het gaat niet om een informele groep, maar om een georganiseerd samenwerkingsverband dat concrete resultaten oplevert voor de bewoners. De resultaten zijn afkomstig van de individuele corporaties en geven een helder beeld van de voortgang van de versterkingsoperatie.
Overzicht van Betrokken Partijen en Rollen
Om de complexe structuur van de Kr8-samenwerking helder te maken, volgt hier een overzicht van de belangrijkste rollen en samenwerkingspartners.
| Rol/Organisatie | Functie binnen Kr8-samenwerking |
|---|---|
| Acantus | Lid van Kr8; voorzitter (tot dec 2024) |
| Groninger Huis | Lid van Kr8; toekomstige voorzitter |
| Lefier | Lid van Kr8; betrokken bij versterking en verduurzaming |
| Wierden en Borgen | Lid van Kr8; actief in kern van aardbevingsgebied |
| Goud Wonen | Lid van Kr8; samenwerkingsverband |
| Woonzorg Nederland | Lid van Kr8; betrokken bij versterking |
| NCG | Coördinatiepunt tussen overheid en corporaties |
| EZK | Ministerie; beleidsmatige ondersteuning |
| IMG | Expertise over mijnbouwschade |
| HPAG | Huurdersplatform; vertegenwoordiger van de huurders |
Dit overzicht toont de brede basis van de samenwerking. De Kr8-corporaties werken niet geïsoleerd, maar als onderdeel van een groter netwerk dat ook overheid, experts en burgers omvat.
Conclusie
De Kr8-corporaties hebben een cruciaal rol gespeeld in het aanpakken van de aardbevingsproblematiek in Groningen. Door het bundelen van krachten van zes grote woningbouwcorporaties is een krachtig samenwerkingsverband ontstaan dat zich inzet voor veilige, betaalbare en duurzame woningen. De samenwerking heeft geleid tot concrete resultaten, waaronder het gelijkstellen van vergoedingen voor huurders en eigenaren, en het ontwikkelen van een gezamenlijk woonactieplan. De overdracht van de voorzittershamer in december 2024 markeert een nieuwe fase in deze samenwerking. De focus blijft liggen op het bieden van perspectief aan de huurders en het gebied, door nauw samen te werken met overheid, gemeenten en huurdersorganisaties. De Kr8-corporaties bewijzen dat gezamenlijk handelen essentieel is voor het oplossen van complexe regionale uitdagingen.