De woningmarkt in Nederland blijft onder druk staan door de groeiende vraag naar woningen en de krappe aanbod. Tegen deze achtergrond is D66’s woonplan onderdeel geworden van een brede discussie over de rol van de overheid, verhuurders en woningbouwcorporaties bij het creëren van een betaalbaar en duurzaam woningaanbod. Het plan bevat concrete maatregelen, zoals veranderingen in huurverhogingsregels, scheefhuurbeleid en investeringen in nieuwe woonlocaties. In dit artikel bespreken we de kern van D66’s woonplan, de voorgestelde wijzigingen in huurverhogingen en de reacties daarop van belanghebbenden in de woningbouwsector.
D66’s woonplan: inhoud en doelen
D66’s woonplan richt zich op drie kernaspecten: het verlagen van scheefhuur, het stimuleren van nieuwbouw en het versterken van infrastructuur. De partij stelt voor dat huurders van sociale huurwoningen met een te hoog inkomen een hogere huur moeten betalen. Dit wordt gezien als een stimulus om deze huurders door te stromen naar huurwoningen in de vrije sector of naar koopwoningen. Doel is om de zogenaamde ‘scheefhuur’ terug te dringen. Scheefhuur verwijst naar situaties waarin huurders in sociale huurwoningen wonen, maar hun inkomens al boven de drempel liggen die normaal gesproken nodig is om in de vrije sector te kunnen wonen. Volgens D66 is dit een inefficiënt gebruik van beperkte woningcapaciteit.
Daarnaast wil D66 investeren in de bouw van tien grote nieuwe woonlocaties verspreid over Nederland. Denk hierbij aan projecten als Eemvallei in Flevoland en de uitbreiding van De Klomp in Gelderland. Voor deze bouwprojecten is een aanzienlijke investering in infrastructuur en het stroomnet nodig. De partij is bereid om de staatsschuld te laten stijgen om dit te realiseren. In tegenstelling tot de huidige investering van 2,5 miljard euro stelt D66 voor om minstens het dubbele te investeren.
Nieuwe steden volgens D66 moeten goed bereikbaar zijn via OV-verbindingen. Daarvoor wil de partij een ‘bouwbaas’ aanstellen die verantwoordelijk is voor het bepalen van de locaties waar woningen gebouwd zullen worden. Deze aanpak wil de woningbouw versnellen en verduidelijken. Bovendien benadrukt D66 dat gemeenten verantwoordelijk blijven voor het voldoen aan de woningbouwbehoefte, met voorkeur voor appartementen boven eengezinswoningen. Dit is bedoeld om de bouwkosten te verlagen en de efficiëntie te verhogen.
Daarnaast stelt D66 voor om ouderen aan te zetten om sneller hun woning te verlaten, zodat jongeren ruimte krijgen. In combinatie met het scheefhuurbeleid zou dit de doorstroming in de woningmarkt stimuleren.
Huurverhogingen in 2026: nieuwe regels
De huurverhogingsregels worden momenteel aangepast, en deze veranderingen zijn van directe betekenis voor huurders van zowel sociale als vrije huurwoningen. In de sociale sector zijn de nieuwe regels bedoeld om de huurverhoging voorspelbaarder te maken en de variatie per jaar te verminderen. Dit moet leiden tot een beter overzicht voor huurders en verhuurders, waardoor wonen betaalbaarder blijft en investeringen in nieuwbouw en verduurzaming kunnen doorgaan.
Middenhuur: 6,1% maximum huurverhoging
In de middenhuursector is de maximum huurverhoging in 2026 vastgesteld op 6,1%. Deze verhoging is gebaseerd op de CAO-loonontwikkeling van 5,1% plus 1%. De CAO-loonontwikkeling is hoger dan de inflatie, wat leidt tot een iets hogere huurverhoging in het middensegment vergeleken met de vrije sector.
Vrije sector: 4,4% maximum huurverhoging
In de vrije sector geldt een maximum huurverhoging van 4,4%. Deze verhoging is gebaseerd op de inflatie of de CAO-loonontwikkeling, afhankelijk van welk percentage het laagst is. Voor 2026 is de inflatie lager dan de loonontwikkeling, en wordt daarom de inflatie als basis gebruikt. Aan deze waarde mag de verhuurder 1% optellen, wat tot 4,4% leidt.
Deze regels zijn vastgelegd in de wet en gelden voor alle huurders vanaf 1 januari 2026. Doel is om de huurstijging in de sociale sector beter voorspelbaar te maken en variatie per jaar te verminderen. Huurders weten zo beter waar ze aan toe zijn, en woningcorporaties hebben stabielere inkomsten. Dit moet ervoor zorgen dat investeringen in nieuwbouw en verduurzaming blijven doorgaan.
Huurverhoging op basis van inkomen
In de sociale sector geldt een speciale regeling waarbij de huurverhoging niet alleen gebaseerd is op het percentage, maar ook op het inkomen van de huurder. Deze regeling geldt voor huurders van woningen met een huurprijs onder de € 350. Voor deze huurders is de maximale huurverhoging vastgesteld op € 25. Voor huurders met een hoger inkomen mag de huurverhoging € 50 of € 100 bedragen, afhankelijk van het inkomen.
Deze regels zijn bedoeld om huurverhogingen meer gericht te maken op de financiële mogelijkheden van huurders. Dit moet ervoor zorgen dat huurverhogingen betaalbaar blijven en dat huurders die inkomensgroei hebben, ook een hogere huur betalen, zodat ze doorstromen naar andere woningen.
De huurverhoging op basis van inkomen is ingevoerd om scheefhuur te verminderen en het woningaanbod efficiënter te gebruiken. Het is een belangrijk onderdeel van D66’s woonplan en een manier om de doorstroming in de woningmarkt te stimuleren.
Scheefhuur en de reactie van woningcorporaties
De huurbevriezing die is voorgesteld in het woonplan van de coalitie heeft geleid tot een sterkere focus op scheefhuur. Woningbouwvereniging Triada heeft reageren op de huurbevriezing en benadrukt dat deze maatregel negatieve gevolgen kan hebben voor investeringen in nieuwbouw en verduurzaming. Volgens Triada leidt het afwezig zijn van huurverhogingen in 2025 en 2026 tot een verlies van 47,5 miljard euro aan investeringscapaciteit tot 2030. Dit betekent dat de nieuwbouw van 170.000 huurwoningen niet doorgaat en dat er 1,4 miljoen woningen minder verduurzaamd kunnen worden.
De reactie van Triada benadrukt dat de huurbevriezing, hoewel het op korte termijn gunstig lijkt voor huurders, op lange termijn kan leiden tot een tekort aan woningaanbod. Vereniging Aedes, een vereniging van woningcorporaties, reageert vergelijkbaar en wijst erop dat huurbevriezing makkelijk scoren lijkt, maar woningzoekenden aan hun lot overlaat.
Het belang van scheefhuur als thema blijkt ook uit de voorstellen van D66. De partij wil scheefhuur verminderen door huurders met een te hoog inkomen een hogere huur te laten betalen. Dit moet leiden tot een snellere doorstroming van huurders naar andere woningen en zo het woningaanbod efficiënter gebruiken.
Scheefhuur en de middeninkomens
Een ander aspect van scheefhuur is de rol van middeninkomens in de woningmarkt. Volgens D66 is het belangrijk om middeninkomens in staat te stellen door te stromen naar andere woningen, bijvoorbeeld van sociale huur naar huur in de vrije sector of naar koopwoningen. Dit is bedoeld om de doorstroming in de woningmarkt te stimuleren en om schaarste in het sociale woningaanbod te voorkomen.
Rochdale benadrukt het belang van middeninkomens in de woningmarkt. Volgens voorzitter Hester van Buren is het sociaal cement in de buurten afhankelijk van middeninkomens, en is het belangrijk om deze groep woningen beschikbaar te maken die passen bij hun inkomensniveau. Momenteel is het aanbod in het middensegment beperkt, waardoor middeninkomens moeite hebben om door te stromen. D66’s voorstel om periodieke inkomenstoetsen in te voeren is een manier om scheefhuur te verminderen, maar volgens Van Buren is het belangrijk om eerst voldoende woningen beschikbaar te maken voor middeninkomens.
Scheefhuurbeleid en de voorgestelde maatregelen
D66’s scheefhuurbeleid is gebaseerd op een aantal maatregelen die gericht zijn op het verminderen van scheefhuur en het stimuleren van doorstroming in de woningmarkt. Deze maatregelen zijn:
- Hoogere huur voor scheefhuurders: Huurders van sociale huurwoningen met een te hoog inkomen moeten een hogere huur betalen.
- Inkomenstoetsen: Periodieke toetsing van het inkomen van huurders om te bepalen of ze nog steeds in het sociale huursegment passen.
- Doorstroming naar koopwoningen: Stimuleren van doorstroming naar koopwoningen of huurwoningen in de vrije sector.
- Invoering van planbatenheffing: Belasting op winst van grondbezitters bij bouwplannen.
- Boetes op leegstand: Maatregel om leegstaande woningen sneller in gebruik te nemen.
- Subsidies voor bouw: Stimulation van nieuwbouw via subsidies.
- Versnelling van gerechtelijke procedures: AI-gebaseerde behandeling van herhalende bezwaren om de administratie van woningbouwprojecten te versnellen.
Deze maatregelen zijn bedoeld om de woningmarkt efficiënter en betaalbaarder te maken. Het scheefhuurbeleid is een belangrijk onderdeel van D66’s woonplan en is bedoeld om de doorstroming in de woningmarkt te stimuleren en het gebruik van het woningaanbod te optimaliseren.
Conclusie
D66’s woonplan stelt concrete maatregelen voor om de woningmarkt in Nederland te verbeteren. Het plan richt zich op het verminderen van scheefhuur, het stimuleren van nieuwbouw en het versterken van infrastructuur. De voorgestelde maatregelen zijn bedoeld om de doorstroming in de woningmarkt te vergemakkelijken en het woningaanbod efficiënter te gebruiken.
De huurverhogingsregels vanaf 2026 zijn een belangrijk onderdeel van het plan en zijn bedoeld om huurverhogingen voorspelbaarder te maken en woningcorporaties te steunen bij investeringen in nieuwbouw en verduurzaming. De regels zijn gebaseerd op het inkomen van huurders en het percentage huurverhoging dat per sector toegestaan is.
De reacties op de huurbevriezing en het scheefhuurbeleid benadrukken de complexiteit van de woningmarkt en de verschillende belangen die erin een rol spelen. Woningcorporaties benadrukken dat huurbevriezing op korte termijn gunstig is, maar op lange termijn kan leiden tot een tekort aan woningaanbod. D66 benadrukt dat het scheefhuurbeleid moet leiden tot een snellere doorstroming in de woningmarkt en een efficiënter gebruik van het woningaanbod.
De toekomst van de woningmarkt in Nederland hangt af van de samenwerking tussen overheid, verhuurders en woningbouwcorporaties. Het is belangrijk dat de regels en maatregelen die worden voorgesteld, worden afgestemd op de behoeften van huurders en op de doelstellingen van de woningmarkt. Alleen dan kan er een betaalbaar en duurzaam woningaanbod worden gecreëerd dat voldoet aan de eisen van de toekomst.