De kostendelersnorm is een wettelijk kader dat bepaalt hoeveel bijstanduitkering een persoon of huishouden kan ontvangen afhankelijk van het aantal volwassenen in het huishouden. Voor drie personen die samen in één woning wonen, geldt een specifieke berekening die bepaalt hoe het totale uitkeringsbedrag verdeeld wordt. In dit artikel wordt de kostendelersnorm voor 3 personen uitgebreid besproken, met toelichting, praktische voorbeelden en informatie over de invloed op het totale uitkeringsbedrag.
Wat is de kostendelersnorm?
De kostendelersnorm is een regel die bepaalt hoe het totale bijstandsbedrag verdeeld wordt tussen de personen in een huishouden. Het doel van deze norm is om te verhinderen dat mensen hun uitkering verhogen door met anderen samen te wonen. Volgens deze regel wordt het uitkeringsbedrag geschaald op basis van het aantal volwassenen in het huishouden. Iedere persoon ontvangt dan een percentage van de norm voor een alleenstaande of een getrouwd koppel.
De norm geldt alleen voor volwassenen van 27 jaar of ouder. Jongeren onder de 27 jaar zijn niet meegerekend als kostendelers, tenzij ze bijvoorbeeld gezamenlijk wonen met een of meerdere volwassenen.
Kostendelersnorm voor 3 personen
Voor 3 volwassenen van 27 jaar of ouder in één woning geldt de kostendelersnorm van 43,33% van de norm voor een alleenstaande of getrouwde persoon. Dit betekent dat elke persoon in het huishouden ontvangt 43,33% van de norm bijstanduitkering, terwijl de totaal uitkering gelijk is aan 130% van de norm voor twee personen.
Voorbeeld berekening:
Als de normale bijstanduitkering voor een alleenstaande in 2026 €2.002,13 is, dan ontvangt iedere kostendeler van 3 personen:
$$ 43{,}33\% \times €2.002{,}13 = €867{,}16 \text{ per persoon} $$
De totale uitkering voor het huishouden is dan:
$$ 3 \times €867{,}16 = €2.601{,}48 $$
Dit is ongeveer 130% van de norm voor 2 personen, die €2.002,13 × 2 = €4.004,26 is. De totale uitkering wordt dus gedeeld over drie personen, wat leidt tot een lager individueel bedrag per persoon.
Invloed van samenwonen op de uitkering
Wanneer drie personen in één woning wonen, kan de uitkering per persoon aanzienlijk lager zijn dan bij een eenpersoonshuishouden. De verdeling van het uitkeringsbedrag is afhankelijk van het aantal kostendelers, maar niet van hun inkomsten. Dit betekent dat ook als een huisgenoot een hoog inkomen heeft, de uitkering niet verlaagt.
De kostendelersnorm is dus alleen afhankelijk van het aantal volwassenen van 27 jaar of ouder in het huishouden, en niet van het inkomen of vermogen van de betrokken personen. Dit maakt het kader duidelijk en transparant, maar ook beperkt voor personen die samenwonen in een huishouden.
Praktisch voorbeeld van kostendelersnorm voor 3 personen
Stel dat drie personen (A, B en C) in één woning wonen, en dat ze alle drie 27 jaar of ouder zijn. Het totale bijstandsbedrag voor het huishouden wordt dan berekend op basis van de kostendelersnorm:
- Norm voor 1 persoon: €2.002,13 (2026)
- Aandeel per persoon: 43,33%
- Uitkering per persoon: €867,16
- Totaal uitkering: €2.601,48
Deze berekening geldt voor huishoudens waarin alle drie de personen 27 jaar of ouder zijn. Als één van hen jonger is dan 27 jaar, telt hij of zij niet mee als kostendeler, en verandert de berekening.
Wanneer geldt de kostendelersnorm?
De norm geldt voor:
- Volwassenen van 27 jaar of ouder
- Personen die samen wonen in één woning
- Personen die geen partner hebben of die wel een partner hebben, maar met wie ze niet in de bijstand staan
De norm is niet van toepassing op kinderen, partners onder de 27 jaar of personen die alleen wonen. Dit maakt het kader voorspelbaar, maar ook beperkt voor huishoudens met jonge samenwonenden.
Invloed van partnerschap op de kostendelersnorm
Als twee personen in een huishouden een partnerschap hebben, geldt de norm voor 2 personen, en ontvangen zij samen 100% van de norm. Als een derde persoon in het huishouden woont, en deze persoon is 27 jaar of ouder, dan geldt de kostendelersnorm voor 3 personen.
Voorbeeld:
- Persoon A en B zijn partners (beide 27+)
- Persoon C woont ook in de woning (27+)
- Uitkering per persoon: 43,33% van de norm
- Totaal uitkering: 130% van de norm voor 2 personen
Als persoon C jonger is dan 27 jaar, dan geldt de norm alleen voor A en B, en ontvangen zij samen 100% van de norm.
Wijzigingen in de kostendelersnorm per 1 januari
Er zijn belangrijke wijzigingen in de kostendelersnorm sinds 1 januari 2023. Deze wijzigingen beïnvloeden de verdeling van de uitkering, afhankelijk van de leeftijd van de personen in het huishouden. Hier zijn enkele voorbeelden:
Persoon A en B zijn partners (27+), persoon C woont ook in de woning (27+)
- A en B ontvangen samen 100% van de norm
- C ontvangt 43,33% van de norm
- A en B delen de kosten niet langer met C
Persoon A en B zijn partners (27+), persoon C woont ook in de woning (27+)
- A en B ontvangen samen 100% van de norm
- C ontvangt 43,33% van de norm
Persoon A en B zijn partners (27+), persoon C woont ook in de woning (onder de 27)
- A en B ontvangen samen 100% van de norm
- C ontvangt 70% van de norm (alleenstaande norm)
Deze wijzigingen tonen aan dat de norm afhankelijk is van de leeftijd en de rol van de personen in het huishouden, en niet van hun inkomsten of vermogen.
Hoe wordt de kostendelersnorm berekend?
De kostendelersnorm wordt berekend aan de hand van het aantal volwassenen van 27 jaar of ouder in het huishouden. Voor elk extra persoon in het huishouden geldt een lager percentage van de norm.
De percentages zijn als volgt:
| Aantal personen | Percentage van de norm |
|---|---|
| 1 | 70% |
| 2 | 50% |
| 3 | 43,33% |
| 4 | 40% |
| 5 | 38% |
Deze percentages zijn vastgelegd in de wet, en gelden sinds 2025 voor alle huishoudens in Nederland.
Invloed van het aantal personen op de uitkering
Het aantal personen in het huishouden heeft een directe invloed op de uitkering. Hoe meer personen er in het huishouden wonen, hoe lager het percentage van de norm per persoon is. Dit betekent dat het totale uitkeringsbedrag voor het huishouden toeneemt, maar het individuele bedrag per persoon afneemt.
Voorbeeld:
- 1 persoon: 70% van de norm = €1.401,49
- 2 personen: 50% × 2 = 100% van de norm = €2.002,13
- 3 personen: 43,33% × 3 = 130% van de norm = €2.601,48
- 4 personen: 40% × 4 = 160% van de norm = €3.203,41
- 5 personen: 38% × 5 = 190% van de norm = €3.804,05
Deze berekening laat zien dat de totaal uitkering toeneemt met het aantal personen in het huishouden, maar de uitkering per persoon afneemt.
Kostendelersnorm in 2026
In 2026 geldt de kostendelersnorm gelijk aan in 2025. De percentages zijn vastgelegd in de wet, en worden jaarlijks bijgesteld op basis van de inflatie en het landelijke gemiddelde levensonderhoud.
De normale bijstanduitkering per persoon in 2026 is €2.002,13 per maand. Voor huishoudens met 3 personen is de totaal uitkering:
$$ 43{,}33\% \times €2.002{,}13 \times 3 = €2.601{,}48 $$
Deze berekening geldt voor alle huishoudens met drie volwassenen van 27 jaar of ouder.
Belangrijke aandachtspunten bij de kostendelersnorm
Bij het toepassen van de kostendelersnorm zijn er enkele belangrijke aandachtspunten die je moet weten:
- Alleen volwassenen van 27 jaar of ouder tellen mee als kostendelers
- De inkomsten of vermogen van huisgenoten tellen niet mee
- Partnerschappen tellen mee als kostendelers, mits beide partners 27+ zijn
- De norm geldt alleen voor personen die in dezelfde woning wonen
Invloed van veranderingen in het huishouden
Als er veranderingen optreden in het huishouden, zoals een nieuwe huisgenoot of een verhuizing, kan de uitkering aangepast worden op basis van de kostendelersnorm. Dit betekent dat het uitkeringsbedrag per persoon verandert, afhankelijk van het nieuwe aantal kostendelers.
Bijvoorbeeld:
Drie personen wonen in een huishouden, en één persoon verlaat het huishouden
- Nieuwe norm: 2 personen = 50% per persoon
- Uitkering per persoon: €1.001,07
- Totaal uitkering: €2.002,13
Twee personen wonen in een huishouden, en er woont een derde persoon (27+) bij
- Nieuwe norm: 3 personen = 43,33% per persoon
- Uitkering per persoon: €867,16
- Totaal uitkering: €2.601,48
Conclusie
De kostendelersnorm voor 3 personen is een belangrijk onderdeel van de bijstanduitkering in Nederland. De norm bepaalt hoe het totaal uitkeringsbedrag verdeeld wordt over de personen in het huishouden, afhankelijk van het aantal volwassenen van 27 jaar of ouder.
De norm is vastgelegd in de wet, en geldt sinds 2025 voor alle huishoudens. De berekening is eenvoudig en transparant, en kan eenvoudig worden uitgevoerd aan de hand van een calculator of formule.
Het is belangrijk om te weten dat de kostendelersnorm alleen afhankelijk is van het aantal personen in het huishouden, en niet van hun inkomsten of vermogen. Dit maakt het kader voorspelbaar, maar ook beperkt voor huishoudens met jonge samenwonenden.