De kostendelersnorm is een regel die bepalend is voor de hoogte van de bijstandsuitkering bij meerpersoonshuishoudens. Het principe achter deze norm is dat woonkosten en levensonderhoud in een woning worden gedeeld tussen meerdere volwassenen. Hoe meer volwassenen boven de leeftijd van 27 jaar in één woning wonen, hoe lager de uitkering per persoon wordt. Echter, niet alle personen die in een woning wonen vallen onder de kostendelersnorm. Dit artikel behandelt in detail wie niet meetelt voor de kostendelersnorm, wat de regel precies inhoudt, en welke gevolgen dit heeft voor de hoogte van de uitkering.
Inleiding
De kostendelersnorm is onderdeel van de Participatiewet, die sinds 2015 de regels rond bijstand en het rechtsstelsel voor hulpverlening heeft aangepast. Deze norm stelt dat mensen die met meerdere volwassenen in één woning wonen, een lagere uitkering ontvangen dan bij een eénpersoonshuishouden. Het doel is om aan te nemen dat woon- en levensonderhoudskosten worden gedeeld.
Een belangrijk aspect van de kostendelersnorm is echter het verschil tussen kostendelers en niet-kostendelers. Niet iedereen die in een woning woont telt mee als kostendeler. Deze regel is belangrijk om te begrijpen, omdat het direct invloed heeft op de hoogte van de bijstanduitkering. In dit artikel worden de regels helder uitgelegd aan de hand van de informatie uit betrouwbare bronnen zoals gemeentelijke websites en officiële uitleg over bijstandsuitkeringen.
Wie telt niet mee als kostendeler?
Volgens de beschikbare informatie uit de bronnen, zijn er verschillende categorieën mensen die niet meetellen bij de kostendelersnorm. Deze regel is bedoeld om te voorkomen dat mensen die bepaalde voorwaarden voldoen, ten onrechte leidinggegeven worden door de gemeente. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste categorieën.
1. Jongeren onder de 27 jaar
Jongeren tot en met 27 jaar tellen niet mee bij de kostendelersnorm. Dit betekent dat als u bijvoorbeeld een kind onder de 27 jaar in uw woning woont, deze persoon niet als kostendeler wordt meegerekend, ongeacht of het een kind is of een ander familielid.
De reden voor deze uitzondering is dat jongeren meestal nog in aanleerfase zijn en niet volledig zelfstandig in hun levensonderhoud. De gemeente maakt hierbij geen aannames over hun vermogen om woon- of levensonderhoudskosten te delen.
2. Studenten met studiefinanciering
Studenten die een opleiding volgen en recht hebben op studiefinanciering vallen ook niet onder de kostendelersnorm. Dit geldt zowel voor studenten die de Wet Studiefinanciering (WSF) gebruiken als voor diegenen die recht hebben op een tegemoetkoming volgens de Wet Tegemoetkoming Onderwijskosten Schoolgaande Kinderen (Wtos). Ook leerlingen die de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) volgen, tellen niet mee.
Het belang van deze uitzondering is dat studenten meestal een beperkt inkomen hebben en hun levensonderhoud afhankelijk is van hun ouders of studiefinanciering. Daarom mag de gemeente hun aanwezigheid in een woning niet gebruiken als argument om de bijstanduitkering te verlagen.
3. Kamerhuurders en kostgangers
Kamerhuurders en kostgangers die een commerciële huurovereenkomst hebben en een normale huurprijs betalen, tellen niet mee als kostendeler. Deze huurders betalen hun eigen huur en boodschappen en delen dus geen kosten met de bewoner van de woning.
Het verschil met een kostendeler is dat een kamerhuurder geen woonkosten deelt. De gemeente stelt dat commerciële huurovereenkomsten een zakelijke relatie zijn, waarbij de huurprijs meestal alleen voor de ruimte gaat. Er is dus geen gemeenschappelijke huishouding, wat een vereiste is voor het toepassen van de kostendelersnorm.
4. Partner
De partner van de bijstandontvanger telt niet mee als kostendeler. Dit is een belangrijke uitzondering, omdat partners wel meegerekend worden bij het bepalen van het gezamenlijke inkomen. In dit geval gaat het echter alleen om het aantal kostendelers en niet om het inkomen van de partner.
De reden is dat bij partners de inkomensregel van toepassing is, waarbij de inkomsten van beide partijen worden gecombineerd. Bij kostendelers daarentegen is alleen het aantal volwassenen boven 27 jaar van belang. De partner telt dus niet als kostendeler, maar wel als gezinslid.
5. Mantelzorgers onder bepaalde voorwaarden
In sommige gevallen kunnen mantelzorgers ook niet meerekenen als kostendeler. Dit is echter afhankelijk van de specifieke omstandigheden en moet worden beoordeeld door de gemeente. In de praktijk zijn er situaties geweest waarin mantelzorgers ten onrechte als kostendeler zijn meetegerekend. In dergelijke gevallen is het mogelijk om bezwaar te maken tegen de beslissing.
Wie telt wel mee als kostendeler?
Hoewel de meeste jongeren en studenten niet meetellen, zijn er volwassenen van 27 jaar of ouder die wel meegerekend worden bij de kostendelersnorm. Deze personen zijn dan namelijk in staat om woon- en levensonderhoudskosten te delen. De gemeente stelt dan dat het mogelijk is om bijvoorbeeld huur, energie of boodschappen te delen, waardoor de uitkering per persoon lager kan worden.
De volgende categorieën personen tellen wel mee:
- Volwassenen van 27 jaar of ouder die geen studiefinanciering ontvangen.
- Volwassenen die een opleiding volgen, maar geen recht hebben op studiefinanciering.
- Volwassenen die in een zakelijke huurovereenkomst wonen (bijvoorbeeld als huurder).
- Familieleden van 27 jaar of ouder die in de woning wonen en geen studiefinanciering ontvangen.
De invloed van de kostendelersnorm op de uitkering
De kostendelersnorm heeft een directe invloed op de hoogte van de bijstanduitkering. Hoe meer kostendelers in een huishouden wonen, hoe lager de uitkering per persoon. Hieronder volgt een overzicht van hoe de uitkering per persoon verandert afhankelijk van het aantal kostendelers in het huishouden:
| Aantal personen in huishouden | Uitkering per persoon (% van gehuwdennorm) | Totale uitkering (als alle personen uitkering ontvangen) |
|---|---|---|
| 1 persoon | 70% | 70% |
| 2 personen | 50% | 100% |
| 3 personen | 43 1/3% | 130% |
| 4 personen | 40% | 160% |
| 5 personen | 38% | 190% |
Bijvoorbeeld: In een huishouden met vier volwassenen van 27+ ontvangt iedereen 40% van de gehuwdennorm. In een huishouden met slechts één persoon is de uitkering 70% van de norm, omdat er geen kosten zijn om te delen.
Belangrijk om te weten over de kostendelersnorm
Er zijn een aantal belangrijke aspecten die u moet weten bij het bepalen of de kostendelersnorm op u van toepassing is:
1. Het aantal kostendelers is het enige wat telt
Bij de kostendelersnorm gaat het alleen om het aantal volwassenen van 27 jaar of ouder in de woning. Het inkomen of vermogen van deze personen is niet relevant. Dit is een belangrijk verschil met de regels rond gezamenlijke partners, waarbij inkomens wél worden gecombineerd.
2. De norm is gebaseerd op aanname van kostenverdeling
De kostendelersnorm is gebaseerd op een aanname dat woonkosten worden gedeeld. In de praktijk kan dit echter variëren. De gemeente maakt hierbij geen rekening met de daadwerkelijke kostenverdeling binnen de woning.
3. In praktijk kunnen fouten voorkomen
Ondanks de duidelijke regels kan het in de praktijk voorkomen dat mensen ten onrechte als kostendeler meetellen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij mantelzorgsituaties of bij mensen die geen kosten delen. In dergelijke gevallen is het mogelijk om bezwaar te maken en eventueel juridische hulp in te schakelen.
Conclusie
De kostendelersnorm is een belangrijk instrument in de regeling van bijstanduitkeringen en heeft directe gevolgen voor de hoogte van de uitkering. Het principe is dat woonkosten en levensonderhoud worden gedeeld tussen meerdere volwassenen boven de leeftijd van 27 jaar. Hoe meer kostendelers in een huishouden wonen, hoe lager de uitkering per persoon.
Hoewel het principe van de kostendelersnorm duidelijk is, zijn er belangrijke uitzonderingen. Jongeren onder de 27 jaar, studenten met studiefinanciering, kamerhuurders met commerciële huurovereenkomst, de partner en mensen in mantelzorgsituaties tellen niet mee als kostendeler. Het is daarom belangrijk dat mensen zich bewust zijn van deze regels om eventuele verlagingen in hun uitkering correct te begrijpen.
De kostendelersnorm is een onderdeel van de Participatiewet en richt zich op het stimuleren van zelfstandigheid en verantwoordelijkheid. Echter, het toepassen van deze norm vereist ook duidelijke uitleg en naleving van de regels, om ervoor te zorgen dat mensen niet ten onrechte worden beïnvloed.