Voor mensen die in de bijstand zitten of daarover nadenken, is het begrijpen van de kostendelersnorm essent. Deze norm beïnvloedt hoe hoog de uitkering is afhankelijk van het aantal volwassenen in een huishouden. In dit artikel wordt uitgebreid ingegaan op de werking van de kostendelersnorm, welke mensen meerekenen en welke niet, en hoe de uitkering wordt berekend. Met behulp van schema’s en tabellen wordt de norm duidelijk uitgelegd en geïllustreerd. Deze informatie is van belang voor iedereen die in het huishouden van een persoon in de bijstand betrokken is of die zelf overweegt om bijstand aan te vragen.
Wat is de Kostendelersnorm?
De kostendelersnorm is een regeling binnen de Nederlandse bijstandswet die ervoor zorgt dat de uitkering voor een persoon daalt wanneer hij of zij samenwoont met volwassenen. De onderliggende logica is dat als meerdere volwassenen in één woning wonen, de woon- en leefkosten worden verdeeld. Daardoor zou de behoefte aan uitkering per persoon lager zijn.
De kostendelersnorm geldt voor personen vanaf 21 jaar die een bijstandsuitkering ontvangen en die wonen in een woning met één of meerdere volwassenen vanaf 27 jaar. De norm verlaagt de uitkering per persoon, afhankelijk van het aantal kostendelers in het huishouden.
Niet iedereen in het huishouden telt mee als kostendeler. Jongeren onder de 27 jaar, studenten die studiefinanciering ontvangen of volgen een beroepsbegeleidende leerweg (BBL), en commerciële huurders tellen bijvoorbeeld niet mee.
Doel van de Kostendelersnorm
Het doel van de kostendelersnorm is om de financiële verantwoordelijkheid van iedere huishoudenlid te verhogen. Door het delen van woonkosten en leefruimte wordt aangenomen dat er minder staatsteun nodig is per persoon. De regeling draagt daarmee bij aan het verminderen van het uitkeringsbedrag en de belastinglast voor de overheid.
Hoe Werkt de Kostendelersnorm?
De werking van de kostendelersnorm is gebaseerd op het aantal volwassenen in een huishouden. Hoe meer volwassenen er wonen, hoe lager de uitkering per persoon. De uitkering wordt berekend als een percentage van het minimumloon of de normaal gesproken geldende bijstanduitkering per persoon.
De volgende tabel geeft een overzicht van hoe de uitkering verandert afhankelijk van het aantal volwassenen in het huishouden:
| Aantal personen in huishouden | Bijstandsnorm per persoon | Totale bijstandsnorm |
|---|---|---|
| 1 persoon | 70% | 70% |
| 2 personen | 50% | 100% |
| 3 personen | 43,3% | 130% |
| 4 personen | 40% | 160% |
| 5 personen | 38% | 190% |
Deze percentages zijn geldig voor huishoudens met personen van 27 jaar of ouder. Het maakt geen verschil of die personen inkomsten hebben of niet. Alleen het aantal volwassenen telt mee. De regeling geldt ook voor huishoudens met meer dan 5 personen.
Sinds 1 januari 2023 is de leeftijdsgrens voor kostendelers verhoogd naar 27 jaar of ouder. Dit betekent dat jongeren die ouder zijn dan 26 jaar nu wel meerekenen bij de berekening van de uitkering.
Wie Telt Mee als Kostendeler?
Niet iedereen die in een huishouden woont, telt mee als kostendeler. De volgende personen vallen buiten de kostendelersnorm:
- Jongeren onder de 27 jaar.
- Studenten die studiefinanciering ontvangen of die deel uitmaken van een beroepsbegeleidende leerweg (BBL).
- Kamerhuurders of onderhuurders die een commerciële huurovereenkomst hebben en een normale huurprijs betalen.
- Verhuurders of onderverhuurders die in de woning wonen.
- Partners of mensen met wie een gezamenlijke huishouding wordt gevormd.
- Inwonende familielid of medebewoner van 27 jaar of ouder, die geen studie volgt of die wel een studie volgt, maar geen studiefinanciering ontvangt.
Deze personen vallen onder de uitzonderingen van de kostendelersnorm. Hun inkomsten of vermogen hebben geen invloed op de uitkering van de persoon die in de bijstand zit.
Wie Telt Wel Mee?
De volgende personen tellen wel mee als kostendelers:
- Iedereen van 27 jaar of ouder, die geen studie volgt of die wel een studie volgt, maar geen studiefinanciering ontvangt.
- Volwassenen van 27 jaar of ouder, die een zakelijke huurovereenkomst hebben, zoals bijvoorbeeld een familielid dat in een woning woont en een huurprijs betaalt.
Deze personen zijn gezien als medebewoners die meedragen aan de huishoudelijke kosten. Daardoor wordt hun aanwezigheid meegenomen in de berekening van de uitkering.
Schema Kostendelersnorm
Een schema is een visuele weergave van hoe de kostendelersnorm werkt. In 2016 is een nieuw schema van de kostendelersnorm geïntroduceerd om de wetgeving te vereenvoudigen en duidelijker te maken. Dit schema helpt bij het begrijpen van hoe de uitkering wordt berekend afhankelijk van het aantal kostendelers in het huishouden.
Een schema kan bijvoorbeeld de volgende stappen bevatten:
- Bepalen of de persoon in de bijstand zit en of hij/zij 21 jaar of ouder is.
- Tellen hoeveel volwassenen van 27 jaar of ouder in het huishouden wonen.
- Kijken in de tabel van percentages om te zien hoeveel procent van de bijstanduitkering per persoon er is.
- Vermenigvuldigen van het percentage met het minimumloon of de normale bijstanduitkering om het daadwerkelijke uitkeringsbedrag te berekenen.
Schema’s zijn handig voor bijstandswerkers, belastingadviseurs en ook voor mensen die zelf willen begrijpen hoe hun uitkering wordt berekend. Deze schema’s worden vaak gebruikt in opleidingen over de uitvoering van de Participatiewet.
Invloed van Kostendelersnorm op Uitkering
De kostendelersnorm heeft een directe invloed op de hoogte van de bijstandsuitkering. Hoe meer volwassenen in een huishouden wonen, hoe lager de uitkering per persoon. Dit betekent dat iedereen in het huishouden een gedeelte van de woon- en leefkosten moet dragen.
De uitkering wordt berekend op basis van het aantal volwassenen in het huishouden, niet op basis van hun inkomsten. Dit is een belangrijk verschil met andere regelingen, waarbij het inkomen van alle huishoudenleden meespeelt in de berekening van de uitkering.
De volgende voorbeelden illustreren hoe de kostendelersnorm werkt:
- Voorbeeld 1: Een persoon woont alleen in een woning. De uitkering is dan 70% van het minimumloon.
- Voorbeeld 2: Een persoon woont samen met drie andere volwassenen in een woning. De uitkering is dan 40% van het minimumloon per persoon.
- Voorbeeld 3: Een persoon woont samen met vier volwassenen in een woning. De uitkering is dan 40% van het minimumloon per persoon.
Deze percentages zijn gebaseerd op de huidige kostendelersnorm. Het is belangrijk om te weten dat deze percentages kunnen veranderen wanneer er wijzigingen in de wetgeving plaatsvinden.
Uitzonderingen en Beperkingen
Er zijn bepaalde uitzonderingen en beperkingen bij de kostendelersnorm die belangrijk zijn om te begrijpen. Niet alle huishouden zijn aan de norm onderworpen, en niet iedereen in het huishouden telt mee. De uitzonderingen zijn als volgt:
- Jongeren onder de 27 jaar: Deze personen tellen niet mee als kostendeler. Ze worden niet meegenomen in de berekening van de uitkering.
- Studenten: Studenten die studiefinanciering ontvangen of die een BBL-opleiding volgen, tellen ook niet mee als kostendeler.
- Kamerhuurders en commerciële huurders: Personen die een commerciële huurovereenkomst hebben en een normale huurprijs betalen, tellen niet mee.
- Partners en gezamenlijke huishouding: Partners of personen met wie een gezamenlijke huishouding is gevormd, tellen wel mee in de berekening van de uitkering. Hun inkomsten zijn meegerekend.
Deze uitzonderingen zijn belangrijk om te begrijpen, omdat ze de uitkering kunnen beïnvloeden. Het is aan te raden om bij twijfel contact op te nemen met de gemeente of een bijstandsadviseur om te zorgen dat de uitkering correct wordt berekend.
Kostendelersnorm en Inkomsten van Huisgenoten
Een belangrijke beperking van de kostendelersnorm is dat de inkomsten van huisgenoten niet meespreken in de berekening van de uitkering. Dit betekent dat de uitkering wordt bepaald op basis van het aantal volwassenen in het huishouden, niet op basis van hun inkomsten.
Dit is een belangrijk verschil met andere uitkeringen of regelingen, waarbij het gezamenlijk inkomen van huishoudenleden wel meespeelt. Bij de kostendelersnorm wordt alleen het aantal volwassenen in het huishouden meegenomen. Dit betekent dat iedereen in het huishouden verantwoordelijk is voor een deel van de woon- en leefkosten.
Conclusie
De kostendelersnorm is een belangrijke regeling binnen de Nederlandse bijstandswet. Ze beïnvloedt de hoogte van de uitkering afhankelijk van het aantal volwassenen in een huishouden. Hoe meer volwassenen in een woning wonen, hoe lager de uitkering per persoon. De norm is ontworpen om ervoor te zorgen dat iedereen in het huishouden een deel van de woonkosten draagt.
Niet iedereen in het huishouden telt mee als kostendeler. Jongeren onder de 27 jaar, studenten en commerciële huurders vallen buiten de norm. De uitkering wordt berekend op basis van een percentage van het minimumloon of de normale bijstanduitkering.
Het begrijpen van de kostendelersnorm is van belang voor iedereen die in de bijstand zit of daarover nadenkt. Door middel van schema’s en tabellen is het mogelijk om de norm duidelijk te maken en te begrijpen hoe de uitkering wordt berekend. Het is aan te raden om bij twijfel contact op te nemen met de gemeente of een bijstandsadviseur om te zorgen dat de uitkering correct wordt berekend.