De kostendelersnorm speelt een belangrijke rol bij het bepalen van de hoogte van een bijstandsuitkering. Deze regeling houdt in dat mensen die samenwoonen met meerdere volwassenen een lagere uitkering ontvangen, omdat hun woon- en leefkosten verondersteld worden te worden gedeeld. In de praktijk betekent dit dat het aantal kostendelers bepalend is voor de hoogte van de uitkering, maar dat bepaalde personen – zoals studenten – niet meetellen.
Bij mensen die studenteren en studiesubsidie ontvangen, kan deze regeling een aanzienlijke impact hebben. Zij vallen namelijk meestal buiten de berekening van de kostendelersnorm, wat betekent dat hun aanwezigheid in een huishouden niet leidt tot een vermindering van de bijstandsuitkering van de hoofdbewoner.
In dit artikel bespreken we in detail hoe de kostendelersnorm werkt, welke personen er wel of niet bij betrokken zijn, en hoe dit beïnvloedt of een student in een huishouden het behoud van de bijstanduitkering mogelijk maakt.
Wat is de Kostendelersnorm?
De kostendelersnorm is een regeling die onderdeel uitmaakt van de Participatiewet. Deze regeling gaat ervan uit dat woonkosten, zoals huur, energie en boodschappen, worden gedeeld tussen de personen die in een woning wonen. Hoe meer volwassenen in een huishouden wonen, hoe minder geld iedereen volgens de regeling zou nodig moeten hebben.
Deze regeling geldt alleen voor volwassenen van 27 jaar of ouder. Jongeren onder de 27, studenten en bepaalde andere categorieën tellen niet mee als kostendeler. Dit betekent dat hun aanwezigheid niet leidt tot een vermindering van de bijstanduitkering.
De kern van de kostendelersnorm is dus:
- Volwassenen van 27+ in het huishouden tellen wel mee.
- Studenten en jongeren onder de 27 tellen niet mee.
Hoe Werkt de Kostendelersnorm in de Praktijk?
De kostendelersnorm heeft een directe invloed op de bijstandsnorm – het bedrag dat iemand recht heeft op bijstand. De norm wordt berekend op basis van het aantal personen in het huishouden, en de bijstandsnorm per persoon wordt verlaagd als er meerdere kostendelers aanwezig zijn.
Voorbeeld: Berekening van de Bijstandsnorm
Het volgende voorbeeld illustreert hoe de bijstandsnorm wordt berekend op basis van het aantal kostendelers in het huishouden.
| Aantal Kostendelers | Bijstandsnorm per Persoon | Totale Bijstandsnorm (als iedereen bijstand ontvangt) |
|---|---|---|
| 1 | 70% | 70% |
| 2 | 50% | 100% |
| 3 | 43,33% | 130% |
| 4 | 40% | 160% |
| 5 | 38% | 190% |
Deze percentages geven aan hoeveel van de standaard bijstandsnorm iedere persoon ontvangt, afhankelijk van het aantal kostendelers in het huishouden. De totale bijstandsnorm is het product van het aantal kostendelers en de bijstandsnorm per persoon.
Belangrijk: Deze berekening geldt alleen voor personen die zelf ook bijstand ontvangen. Als enkel één persoon bijstand ontvangt en de rest een eigen inkomen heeft, dan geldt deze vermindering niet voor de bijstandsnorm van die persoon.
Studenten en de Kostendelersnorm
Studenten vallen meestal niet onder de kostendelersnorm, mits ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. De meest voorkomende situatie is als een student:
- Studiefinanciering ontvangt, zoals via de Wet Studiefinanciering (WSF 2000),
- Volgens een opleiding studeert waarvoor wel aanspraak op studiefinanciering bestaat,
- Onder de 27 jaar is, of
- Niet een volwassen kostendeler is (dus ook geen invloed heeft op de berekening).
Wie Telt Niet Mee als Kostendeler?
Volgens de bronnen zijn de volgende personen niet meetekend in de kostendelersnorm:
- Studenten die studiefinanciering ontvangen of kunnen ontvangen.
- Jongeren onder de 27 jaar.
- Leerlingen die de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) volgen.
- Leerlingen boven de 18 jaar die onderwijs volgen dat recht geeft op de Wet Tegemoetkoming Onderwijskosten Schoolgaande Kinderen (WTO).
- Commerciële huurders of gasten, die een normale prijs betalen voor kamer en kost en inwoning.
Deze personen verlagen de bijstanduitkering van het huishouden niet, omdat ze volgens de regeling niet als volwassen kostendeler zijn aangemerkt.
Wat Als Je Samenwoont met Een Student?
Als je een huishouden vormt met een student die studiefinanciering ontvangt, dan telt die student niet mee als kostendeler. Dit betekent dat de bijstanduitkering niet verlaagd wordt door de aanwezigheid van de student.
Belangrijk: De inkomsten van de student hebben geen invloed op de bijstanduitkering van de hoofdbewoner. Alleen het aantal volwassenen van 27+ bepaalt of de kostendelersnorm van toepassing is.
Een voorbeeld:
Je woont samen met een student die 25 is en studiefinanciering ontvangt. Jij bent 30 en ontvangt bijstand. Omdat de student onder de 27 is en studiefinanciering ontvangt, telt hij niet mee. Je bijstanduitkering wordt dus niet gedeeld.
Uitzonderingen en Grenzen
Er zijn uitzonderingen op de kostendelersnorm. Deze zijn belangrijk om te begrijpen, want in de praktijk kunnen gemeenten hierover soms onduidelijkheid veroorzaken.
1. Studenten die geen studiefinanciering meer ontvangen
Studenten die hun opleiding voortzetten zonder dat ze nog recht hebben op studiefinanciering, tellen wel mee als kostendeler. Dit geldt bijvoorbeeld als ze hun opleiding voortzetten na de maximale termijn van de studiefinanciering.
2. Volwassenen onder de 27 die niet studeren
Een volwassene die onder de 27 is, maar geen studie volgt, telt wél mee als kostendeler. Dit betekent dat hun aanwezigheid de bijstanduitkering verlaagt.
3. Commerciële huurders
Als je een kamer huurt of gasten inwonen die een commerciële prijs betalen, tellen zij niet mee als kostendeler. Hun inkomsten en aanwezigheid hebben geen invloed op de bijstanduitkering.
Wat Als de Kostendelersnorm Ten Onrechte Wordt Toegepast?
De kostendelersnorm wordt soms ten onrechte toegepast door gemeenten. Dit kan voorkomen bijvoorbeeld als:
- Een student verkeerd wordt meetegerekend als kostendeler,
- Inkomsten van huisgenoten opgenomen worden in de berekening,
- De leeftijd van een student verkeerd is beoordeeld.
Als je gelooft dat de kostendelersnorm ten onrechte is toegepast, kun je:
- Een bezwaar indienen bij de gemeente,
- Rechtshulp zoeken via een advocaat,
- Of aanvullende documenten indienen om aan te tonen dat een persoon niet meetelt.
Let op: Het is belangrijk om duidelijk te weten welke voorwaarden gelden voor de kostendelersnorm en welke categorieën personen niet meetellen. Dat helpt je om te voorkomen dat je uitkering verkeerd wordt berekend.
Samenwonen en Bijstanduitkering
Als je samenwoont met meerdere volwassenen, geldt de kostendelersnorm automatisch. De regeling is bedoeld om aan te tonen dat woon- en leefkosten worden gedeeld, wat zou moeten leiden tot een lagere uitkering.
De berekening is echter alleen gebaseerd op het aantal personen, niet op hun inkomsten of vermogen. Dit is een belangrijk verschil met bijvoorbeeld het geval waarin je samenwoont met een partner: daar worden inkomens gecombineerd en beïnvloeden de uitkering.
In het geval van de kostendelersnorm geldt:
- Inkomsten van huisgenoten tellen niet mee.
- Alleen het aantal volwassenen bepaalt de vermindering van de uitkering.
- De inkomsten van de persoon die bijstand ontvangt, wel.
Conclusie
De kostendelersnorm heeft een directe invloed op de hoogte van een bijstanduitkering. Hoe meer volwassenen van 27 jaar of ouder in een huishouden wonen, hoe lager de uitkering per persoon wordt. Dit geldt echter alleen voor personen die zelf ook bijstand ontvangen.
Studenten en jongeren onder de 27, mits zij studiefinanciering ontvangen, vallen buiten deze regeling. Hun aanwezigheid in een huishouden verlaagt de uitkering niet. Ook commerciële huurders en gasten tellen meestal niet mee.
Het is belangrijk om te weten welke categorieën personen wel of niet meetellen bij de kostendelersnorm. In de praktijk kan het gebeuren dat een gemeente een persoon verkeerd meetelt, wat leidt tot een verkeerd berekende uitkering. In dat geval is het verstandig om aanvullende documenten in te dienen of rechtshulp in te schakelen.
Bijstand en de kostendelersnorm zijn onderdeel van een bredere context van sociale voorzieningen en woningbeleid. Het is daarom belangrijk dat zowel beleidmakers, woningbouworganisaties en huishoudens goed begrijpen hoe deze regeling werkt en welke impact het heeft op het dagelijks leven en de financiële situatie van mensen die er onder vallen.