Voor personen die recht hebben op een uitkering volgens de Wet Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen (Wajong) kan de kostendelersnorm van toepassing zijn. Deze norm beïnvloedt de hoogte van de uitkering en is gericht op het delen van woningkosten onder meerdere bewoners. Het doel van deze artikkel is om een gedetailleerde uitleg te geven over de kostendelersnorm, wanneer deze van toepassing is, hoe deze berekend wordt en welke uitzonderingen er zijn. De informatie is gebaseerd op de wetgeving en praktijkvoorbeelden uit de bronnen die hieronder vermeld staan.
Wat is de kostendelersnorm?
De kostendelersnorm is een berekening die wordt gebruikt om de hoogte van de uitkering voor een persoon die een Pw-uitkering (Participatieuitkering) ontvangt te bepalen. Deze norm is van toepassing als een persoon woonachtig is in een huis of appartement met minstens één kostendelende medebewoner. Een kostendelende medebewoner wordt gedefinieerd als een persoon van 27 jaar of ouder die in hetzelfde huis woont en die niet onder bepaalde uitzonderingen valt.
De kern van de kostendelersnorm is dat de woonkosten van het huis worden verdeeld onder alle kostendelende bewoners. Hierdoor is de uitkering die ieder persoon ontvangt, lager dan de norm voor een alleenstaande persoon. De formule die wordt gebruikt voor deze berekening is vastgelegd in artikel 22a van de Wet Wajong.
Kort overzicht van de kostendelersnorm
- Toepassing: Alleen als er kostendelende medebewoners van 27 jaar of ouder in hetzelfde huis wonen.
- Niet meetellen: Inwoners jonger dan 27 jaar, inwoners met een studiefinanciering, inwoners die huur betalen of andere kosten dekken.
- Berekening: De norm wordt berekend aan de hand van een formule die rekening houdt met het totaal aantal kostendelende medebewoners en de norm voor een alleenstaande persoon.
Wanneer is de kostendelersnorm van toepassing?
De kostendelersnorm is niet automatisch van toepassing voor iedere woning. Het hangt af van het aantal inwonende personen en hun leeftijd. De volgende voorwaarden moeten voldaan zijn:
- Leeftijd: Een kostendelende medebewoner moet ten minste 27 jaar oud zijn.
- Gezamenlijke huishouding: Er moet sprake zijn van een gezamenlijke huishouding of minstens een woonverblijf in hetzelfde huis.
- Niet onder uitzonderingen vallen: De persoon moet niet vallen onder de uitzonderingen die zijn genoemd in artikel 19a van de Wet Wajong.
Uitzonderingen
De volgende personen tellen niet mee als kostendelende medebewoners:
- Inwoners jonger dan 27 jaar.
- Inwoners die studeren (bijvoorbeeld met studiefinanciering via de Wajong of WSF).
- Inwoners die huur of andere kosten betalen (bijvoorbeeld met een huurcontract of betaalbewijzen).
- Inwoners met een commerciële relatie met de eigenaar van de woning.
- Inwoners die in het huis verblijven op grond van tijdelijk verblijf, zoals vluchtelingen uit Oekraïne (tijdelijke uitzondering).
Deze uitzonderingen zijn belangrijk om te begrijpen, omdat ze bepalen of een persoon wel of niet meetelt in de berekening van de kostendelersnorm.
Hoe wordt de kostendelersnorm berekend?
De berekening van de kostendelersnorm wordt uitgevoerd aan de hand van een formule die is vastgelegd in artikel 22a van de Wet Wajong. De formule is als volgt:
$$ \text{Kostendelersnorm} = \left(30\% + \frac{40\%}{\text{Aantal kostendelende medebewoners}}\right) \times \text{Norm alleenstaande} $$
De norm voor een alleenstaande persoon is vastgesteld per 1 januari 2024 op € 1.834,04. Dit bedrag bevat ook een vakantietoeslag.
Voorbeelden van de berekening
Hieronder zijn enkele voorbeelden gegeven om de berekening van de kostendelersnorm te verduidelijken:
| Totaal aantal kostendelende bewoners | Formule | Kostendelersnorm (inclusief vakantietoeslag) |
|---|---|---|
| 2 | $30\% + \frac{40\%}{2} = 50\%$ | € 917,02 |
| 3 | $30\% + \frac{40\%}{3} \approx 43,33\%$ | € 794,75 |
| 4 | $30\% + \frac{40\%}{4} = 40\%$ | € 733,62 |
| 5 | $30\% + \frac{40\%}{5} = 38\%$ | € 696,94 |
Deze percentages worden vervolgens vermenigvuldigd met de norm van € 1.834,04 om het maandbedrag te berekenen.
Praktijkvoorbeeld 1
Arnold (34) woont in één huis met zijn broer Erkan (32). Erkan werkt bij FC Hengelo als jeugdtrainer en verdient € 1.700 netto per maand. Arnold vraagt vanaf 1 maart een bijstandsuitkering aan. Onderzoek toont aan dat er geen sprake is van een gezamenlijke huishouding. In dit geval is de kostendelersnorm niet van toepassing, omdat Erkan jonger is dan 27 jaar.
Praktijkvoorbeeld 2
Christiaan woont in een huis met drie andere inwoners: Benny, Alfred en Henri. Het totaal aantal kostendelende medebewoners is dus 4. De kostendelersnorm voor Christiaan wordt berekend als:
$$ 30\% + \frac{40\%}{4} = 40\% \times € 1.834,04 = € 733,62 $$
Gezamenlijke huishouding en kostenverdeling
Een belangrijk aspect bij de kostendelersnorm is het bepalen of er sprake is van een gezamenlijke huishouding. Als twee of meer personen een gezamenlijke huishouding vormen, dan geldt de norm voor een gehuwd koppel in plaats van de kostendelersnorm. Dit betekent dat ze samen de gehuwdennorm ontvangen en niet als kostendelende medebewoners treden.
Definitie gezamenlijke huishouding
Volgens de wetgeving is een gezamenlijke huishouding gedefinieerd als een situatie waarin twee of meer personen samen wonen en waarbij de kosten van het huis gedeeld worden. Dit kan het geval zijn bij huwelijk, partnerschap of gewoon gezamenlijk wonen.
Praktijkvoorbeeld
Gonnie (36) en Marleen (29) wonen samen in een huurwoning. Ze hebben geen gezamenlijke huishouding. In dit geval geldt de kostendelersnorm, omdat Marleen jonger is dan 27 jaar. Als ze een gezamenlijke huishouding zouden vormen, zou de gehuwdennorm van toepassing zijn.
Uitzonderingen en tijdelijke maatregelen
Naast de wettelijke uitzonderingen zijn er ook tijdelijke maatregelen die van invloed zijn op de kostendelersnorm. Deze zijn vaak gericht op bepaalde situaties of groepen.
Oorlog in Oekraïne
In verband met de oorlog in Oekraïne heeft de minister van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen gemeenten verzocht om de kostendelersnorm op grond van tijdelijk verblijf voor vluchtelingen uit Oekraïne niet toe te passen. Deze uitzondering geldt tot nadere order en wordt periodiek beoordeeld afhankelijk van de ontwikkelingen in Oekraïne.
Zorgbehoeftige inwoners
Inwoners die zorgbehoeftig zijn tellen wel mee als kostendelende medebewoners. Er wordt geen uitzondering gemaakt op basis van de zorgbehoefte. Deze regel is bevestigd door een beslissing van de Commissie Rechtsvragen bij de Belastingdienst (CRvB) in november 2016.
Commerciële relaties
Inwoners die een commerciële relatie hebben met de eigenaar van de woning tellen niet mee als kostendelende medebewoners. Dit geldt ook voor personen die een huurcontract of andere kosten betalen. Ze worden geacht hun eigen kosten te dekken en dus niet als kostendeler te fungeren.
Gevolgen voor de uitkering
De kostendelersnorm heeft directe gevolgen voor de hoogte van de uitkering die een persoon ontvangt. Omdat de woonkosten worden verdeeld, is de uitkering die ieder persoon ontvangt, lager dan de norm voor een alleenstaande persoon.
Vergelijking tussen kostendelersnorm en norm alleenstaande
- Norm alleenstaande: € 1.834,04 per maand (inclusief vakantietoeslag).
- Kostendelersnorm (2 bewoners): € 917,02 per maand.
- Kostendelersnorm (3 bewoners): € 794,75 per maand.
- Kostendelersnorm (4 bewoners): € 733,62 per maand.
Deze verschillen zijn aanzienlijk en kunnen een grote impact hebben op de financiële situatie van de betrokkene.
Gevolgen voor gehuwden
Als een persoon gehuwd is en in hetzelfde huis woont met kostendelende medebewoners, dan is de gehuwdennorm de som van de normen die voor ieder van de echtgenoten afzonderlijk gelden. De echtgenoot van de cliënt telt wel mee in de berekening van de kostendelersnorm.
Praktijkvoorbeeld
Gerard (44) woont met zijn vrouw Anneke (42) in Deventer. Bij hen wonen hun kinderen Tom en Marieke. Tom (27) studeert en ontvangt WSF, Marieke (29) werkt als onderwijzeres. Gerard en Anneke vallen onder de kostendelersnorm, omdat er sprake is van een kostendelende medebewoner (Marieke). Hun gezamenlijke gehuwdennorm is de som van de afzonderlijke normen die voor Anneke en Gerard gelden.
Conclusie
De kostendelersnorm is een belangrijk instrument in de Wet Wajong om de hoogte van de uitkering te bepalen. Deze norm is van toepassing als er kostendelende medebewoners van 27 jaar of ouder in hetzelfde huis wonen. De berekening is gebaseerd op een formule die rekening houdt met het totaal aantal bewoners en de norm voor een alleenstaande persoon. Er zijn verschillende uitzonderingen die ervoor zorgen dat niet iedere inwoner meetelt in de berekening. Deze uitzonderingen zijn gericht op personen die jonger zijn dan 27 jaar, die studeren, huur betalen of een commerciële relatie hebben met de eigenaar.
Het begrijpen van de kostendelersnorm is belangrijk voor personen die een Pw-uitkering ontvangen, omdat deze norm直接影响 de hoogte van hun uitkering. Het is eveneens belangrijk voor gemeenten en andere betrokken partijen om de regels correct toe te passen en te interpreteren.