Voor wie bijstand ontvangt of wil aanvragen, is het begrip kostendelersnorm van grote betekenis. Deze regel heeft invloed op de hoogte van de uitkering, afhankelijk van het aantal volwassenen die in hetzelfde huishouden wonen. Een bijzondere categorie die hierbij vaak voorkomt, is die van studenten. Hoewel studenten vaak met anderen samenwonen, zijn zij in veel gevallen niet meegerekend in de kostendelersnorm.
In dit artikel leggen we uit wat de kostendelersnorm inhoudt, welke regels er gelden voor studenten en hoe deze norm beïnvloedt wordt door het aantal volwassenen in een huishouden. We behandelen ook de praktische gevolgen voor bijstandsgerechtigden en het woninggebruik in het kader van gezamenlijke woningopbouw.
Wat is de kostendelersnorm?
De kostendelersnorm is een regel die wordt toegepast bij het bepalen van de hoogte van de bijstandsuitkering. Als een bijstandsgerechtigde met meerdere volwassenen in hetzelfde huishouden woont, wordt aangenomen dat de kosten van het huishouden – zoals huur, energie, boodschappen en andere levensonderhoudskosten – verdeeld kunnen worden over die personen.
De logica achter de norm is eenvoudig: hoe meer volwassenen in een huishouden wonen, hoe lager de uitkering per persoon wordt. Dit geldt echter alleen voor volwassenen van 27 jaar of ouder. Jongeren tot 27 jaar, studenten en bepaalde medebewoners vallen meestal buiten deze norm.
De kostendelersnorm is dus een mechanisme waarmee de belasting van het levensonderhoud per persoon wordt aangepast, afhankelijk van het aantal personen die in het huishouden wonen. Het doel is om te voorkomen dat mensen in een gezamenlijke woning automatisch een hogere uitkering ontvangen, terwijl zij deel uitmaken van een groep die economisch verantwoordelijkheid zou kunnen dragen.
Wie valt buiten de kostendelersnorm?
Niet iedereen die in een huishouden woont, wordt meegerekend bij de berekening van de kostendelersnorm. De wet bevat een aantal duidelijke uitzonderingen, waaronder:
- Jongeren tot en met 26 jaar (met of zonder studiefinanciering)
- Studenten die studiefinanciering ontvangen, ongeacht hun leeftijd
- Studenten die de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) volgen
- Kamerhuurders en kostgangers met een commercieel contract, die geen bloed- of aanverwant zijn en een commerciële huurprijs betalen
- Verhuurders of mantelzorgers die een zakelijke of commerciële relatie hebben met de huurders of kostgangers in hun woning
Deze categorieën vallen niet onder de kostendelersnorm, wat betekent dat zij niet meegenomen worden bij het bepalen van de hoogte van de bijstandsuitkering. Dit is een belangrijk punt, omdat het vaak voorkomt dat bijstandsgerechtigden samenwonen met jongeren of studenten die toch geen invloed hebben op hun uitkering.
Belangrijke veranderingen vanaf 2023
Vanaf 1 januari 2023 is er een belangrijke wijziging opgetreden. Jongeren onder de 27 jaar vallen sinds dat moment niet meer onder de kostendelersnorm, ongeacht hun leeftijd. Dit betekent dat een bijstandsgerechtigde die samenwoont met een jongere persoon of een student geen verlaging van de uitkering hoeft te verwachten op basis van de kostendelersnorm.
Deze wijziging geldt voor alle nieuwe en huidige gevallen. Echter, de leeftijdsgrens van 21 jaar voor de bijstandsgerechtigde zelf blijft gelijk. Dus als iemand 21 jaar of ouder is en samenwoont met een medebewoner van 27 jaar of ouder, dan geldt de kostendelersnorm wel.
Een voorbeeld:
Een 23-jarige jongen ontvangt bijstand. Hij woont met zijn moeder, die 45 jaar is. Omdat zij ouder is dan 27, geldt de kostendelersnorm. De uitkering van de jongen zal dus verlaagd worden. Als hij in plaats daarvan samenwoont met zijn 24-jarige broer, dan geldt de kostendelersnorm niet, omdat de broer jonger is dan 27.
Kostendelersnorm en studenten: wat is de praktische invloed?
Studenten vormen een belangrijke categorie in het kader van gezamenlijke woningopbouw. Ze wonen vaak in een studentenhuis of wooncomplex en delen hun huur met andere studenten. In veel gevallen zijn zij niet meegerekend in de kostendelersnorm, zolang ze studiefinanciering ontvangen of een BBL-opleiding volgen.
Dit heeft als gevolg dat een bijstandsgerechtigde die samenwoont met studenten, geen verlaging van zijn of haar uitkering moet verwachten op basis van de kostendelersnorm. Dit geldt zolang de studenten onder de 27 zijn of studiefinanciering ontvangen.
Een praktisch voorbeeld:
- Een 21-jarige jongen ontvangt bijstand en woont in een studentenflat met 3 andere studenten. De jongeren zijn allemaal jonger dan 27 en ontvangen studiefinanciering.
- Omdat de studenten niet meegerekend worden in de kostendelersnorm, is de uitkering van de jongen niet verlaagd op basis van het aantal huisgenoten.
- Als deze studenten echter ouder zouden zijn dan 27 en geen studiefinanciering ontvangen, dan zou de kostendelersnorm wel van toepassing zijn en zou de uitkering verlaagd worden.
Het is belangrijk om te beseffen dat de uitkering niet afhangt van het inkomen of vermogen van de huisgenoten, maar alleen van het aantal volwassenen van 27 jaar of ouder in het huishouden. Dit geldt ook voor studenten die ouder zijn dan 27 en geen studiefinanciering ontvangen.
Hoe werkt de kostendelersnorm in de praktijk?
In de praktijk wordt de uitkering bepaald op basis van een percentage van de bijstandsnorm per persoon. Hoe meer volwassenen van 27 jaar of ouder in het huishouden wonen, hoe lager de uitkering per persoon.
Hieronder staat een overzicht van hoe de uitkering verandert afhankelijk van het aantal personen in het huishouden:
| Aantal personen in huishouden | Bijstandsnorm per persoon | Totale bijstandsnorm |
|---|---|---|
| 1 persoon | 70% | 70% |
| 2 personen | 50% | 100% |
| 3 personen | 43 1/3 % | 130% |
| 4 personen | 40% | 160% |
| 5 personen | 38% | 190% |
Dit betekent dat in een tweepersoonshuishouden de uitkering 50% van de norm per persoon is, wat resulteert in een totale uitkering van 100%. In een vierpersoonshuishouden ontvangt ieder persoon 40% van de norm, wat een totale uitkering van 160% oplevert.
Als een bijstandsgerechtigde samenwoont met een persoon die ouder is dan 27 en geen studiefinanciering ontvangt, dan zal de uitkering verlaagd worden. Het aantal personen in het huishouden bepaalt dus de hoogte van de uitkering, ongeacht hun inkomen.
Uitzonderingen op de kostendelersnorm
De kostendelersnorm is niet in alle gevallen van toepassing. Er zijn duidelijke uitzonderingen waarin een persoon niet meegerekend wordt, zelfs als hij of zij ouder is dan 27 jaar.
Een voorbeeld hiervan zijn studenten die ouder zijn dan 27 en niet studiefinanciering ontvangen. In dat geval zou de kostendelersnorm wel van toepassing zijn. Echter, als die student onderwijs volgt (zoals de Wto-opleidingen), dan kan hij of zij niet meegerekend worden.
Een ander voorbeeld betreft commerciële huurders of mantelzorgers die een zakelijke relatie hebben met de huurder. In dergelijke gevallen wordt de persoon niet meegerekend in de kostendelersnorm.
Hoewel deze uitzonderingen in de wet zijn vastgelegd, kan het in de praktijk voorkomen dat de gemeente iemand ten onrechte als kostendeler meetelt. In dergelijke gevallen is het mogelijk om een bezwaar in te dienen.
Kostendelersnorm en gezamenlijke woningopbouw
De kostendelersnorm speelt een belangrijke rol in het kader van gezamenlijke woningopbouw, omdat het bepaalt hoe verdeling van kosten door meerdere bewoners beïnvloedt wordt.
In een collectieve woning of studentenflat wonen meestal meerdere personen samen. Aangezien de meeste studenten onder de 27 zijn of studiefinanciering ontvangen, is de kostendelersnorm meestal niet van toepassing op hen. Dit betekent dat bijstandsgerechtigden die in dergelijke woningen wonen, niet verplicht zijn om de kosten te delen met hun huisgenoten in het kader van de norm.
Toch is het belangrijk om te beseffen dat het aantal medebewoners wel invloed heeft op de hoogte van de uitkering, mits ze ouder zijn dan 27. Dit geldt ook voor volwassenen die geen inkomsten hebben, want de norm kijkt niet naar het inkomen van de huisgenoten, maar alleen naar het aantal personen.
In het kader van woningopbouw is het dus belangrijk om te weten wie meegerekend wordt in de kostendelersnorm. Dit heeft namelijk invloed op de financiële verantwoordelijkheid per persoon en de verdeling van kosten.
Veelvoorkomende problemen en verkeerde toepassing
Hoewel de kostendelersnorm duidelijk is geregeld in de wet, komt het in de praktijk regelmatig voor dat de norm verkeerd wordt toegepast. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer:
- Een persoon ten onrechte als kostendeler wordt meetegerekend, terwijl hij of zij onder de 27 is of studiefinanciering ontvangt
- De verkeerde leeftijd of situatie wordt gebruikt bij de berekening van de uitkering
- De uitkering wordt verlaagd op basis van het inkomen van de huisgenoten, wat niet toegestaan is
In dergelijke gevallen kan het belangrijk zijn om hulp in te schakelen, bijvoorbeeld bij een advocaat of rechtsbijstanddienst. Er kan dan een bezwaar worden ingediend tegen de beslissing van de gemeente.
Samenwonende partners: een uitzondering
Het is belangrijk om te onthouden dat de kostendelersnorm alleen geldt voor medebewoners, niet voor partners. Bij partners wordt het gezamenlijk inkomen meegerekend, wat niet het geval is bij kostendelers.
In andere woorden: als iemand samenwoont met een partner, dan wordt het inkomen van beide partners meegerekend bij het bepalen van de uitkering. Dit is een belangrijk verschil met de kostendelersnorm, waarbij alleen het aantal personen in het huishouden telt, niet hun inkomsten.
Conclusie
De kostendelersnorm is een belangrijke regel die bepaalt hoe de bijstandsuitkering wordt berekend, afhankelijk van het aantal volwassenen in een huishouden. Deze norm geldt alleen voor personen van 27 jaar of ouder, en niet voor jongeren, studenten of commerciële huurders.
Studenten vallen in de meeste gevallen niet onder de kostendelersnorm, zolang ze onder de 27 zijn of studiefinanciering ontvangen. Dit betekent dat een bijstandsgerechtigde die samenwoont met studenten niet verplicht is om de uitkering te verlagen op basis van het aantal huisgenoten.
Toch is het belangrijk om rekening te houden met de regels van de kostendelersnorm in het kader van gezamenlijke woningopbouw, omdat het het aantal personen in een huishouden beïnvloedt. Het is bovendien belangrijk om te weten wanneer de norm niet van toepassing is, om verkeerde berekeningen of beslissingen te voorkomen.
Bijstandsgerechtigden en woningbouwers kunnen hier dus baat bij hebben, door te weten welke personen meegerekend worden en welke niet. Dit helpt bij het plannen van huishoudelijke kosten en het optimaliseren van financiële situaties.