Bij het afwikkelen van de belastingaangifte zijn er meerdere factoren die een rol spelen in de berekening van belastbaar inkomen en mogelijke kwijtschelding. Eén van die factoren is de kostendelersnorm, die niet alleen van toepassing is op de berekening van de bijstandsuitkering, maar ook bepalende invloed kan hebben op de belastingdienst en daarmee op eventuele kwijtschelding of belastbaar inkomen. De kostendelersnorm houdt in dat woonkosten zoals huur en energie gedeeld worden onder meerdere volwassenen in één woning. Dit betekent dat je een lagere uitkering of belastingdienstvergoeding ontvangt, omdat je de kosten deelt met anderen.
In dit artikel gaan we dieper in op wat de kostendelersnorm precies inhoudt, hoe deze werkt, en wat de gevolgen zijn voor de belastingaangifte. We bespreken ook de uitzonderingen en situaties waarin de kostendelersnorm niet van toepassing is. Aan het einde geven we een overzicht van belangrijke punten om rekening mee te houden bij het invullen van je belastingaangifte in het licht van de kostendelersnorm.
Wat is de kostendelersnorm?
De kostendelersnorm is een regel die wordt toegepast in de sociale zekerheid, met name bij de berekening van de bijstandsuitkering en belastingdienst. Het principe achter de kostendelersnorm is simpel: hoge woonkosten worden gedeeld door meerdere volwassenen. Hoe meer volwassenen in een woning wonen, hoe minder uitkering of belastingdienstvergoeding per persoon ontvangen wordt. Dit geldt alleen voor personen vanaf 27 jaar of ouder die in één woning wonen, ook als ze geen directe relatie zijn of geen financiële bijdrage leveren.
De kostendelersnorm wordt ook wel aangeduid als kostendelerregeling of meerpersoonshuishoudenregel. Deze regeling is ontworpen om ervoor te zorgen dat de overheid de uitkeringen op basis van de daadwerkelijke woonkosten berekent, wat voorkomt dat mensen dubbel worden belast met woonkosten.
Kostendelersnorm in de praktijk
Voorbeeld:
Als je in een woning woont met twee volwassenen, dan geldt een bijstandsnorm van 100% (100% = 2 x 50%). Dit betekent dat ieder van de twee personen 50% van de norm voor één persoon ontvangt. Als er drie volwassenen in de woning wonen, dan ontvangt iedere persoon 43,33% van de norm.
Deze percentages zijn standaardtarieven die in 2023 zijn vastgelegd. Vanaf 1 januari 2023 is de leeftijdsgrens verhoogd naar 27 jaar of ouder, wat betekent dat ook jongere volwassenen die vanaf die leeftijd in een woning wonen, mee tellen in de berekening.
Kostendelersnorm en belastingdienst
Hoewel de kostendelersnorm vooral bekend staat als een regeling bij de bijstanduitkering, heeft deze ook gevolgen bij de belastingaangifte. De belastingdienst ziet de kostendelersnorm als een factor die bepaalt hoeveel woonkosten je daadwerkelijk hebt. Bij het bepalen van de kwijtschelding of belastingvermindering wordt gekeken naar het aantal kostendelers in de woning. Dit betekent dat je eventueel minder belastingdienstvergoeding of minder belastingvermindering ontvangt, omdat je de woonkosten deelt met anderen.
Voor mensen die bijstand of belastingdienst ontvangen is het belangrijk om hier rekening mee te houden, vooral bij het invullen van de belastingaangifte of bij het indienen van een bezwaar als je het niet eens bent met de berekening.
Hoe werkt de kostendelersnorm?
De kostendelersnorm werkt volgens een vast schema dat afhankelijk is van het aantal volwassenen vanaf 27 jaar of ouder in een woning. Hieronder staat een overzicht van de standaardtarieven:
| Aantal kostendelers | Percentage per persoon | Totale bijstandsnorm (als alle personen bijstand ontvangen) |
|---|---|---|
| 1 | 70% | 70% |
| 2 | 50% | 100% |
| 3 | 43,33% | 130% |
| 4 | 40% | 160% |
| 5 | 38% | 190% |
Deze percentages zijn standaard en gelden voor de berekening van de bijstandsnorm, maar ook van invloed op de belastingdienstvergoeding of belastingvermindering. Het totaalbedrag dat je als uitkering of belastingvermindering ontvangt, hangt dus direct af van het aantal personen dat in de woning woont.
Het belangrijkste te weten is dat alle volwassenen vanaf 27 jaar of ouder in één woning mee tellen voor de kostendelersnorm, ongeacht of ze bijdragen aan de huishoudelijke kosten. Dit betekent dat je niet hoeft te betalen voor kostendelers die niet financieel bijdragen, maar wel een lagere uitkering of belastingvermindering ontvangt.
Belangrijke aandachtspunten
- Leeftijdsgrens van 27 jaar of ouder is sinds 1 januari 2023 van toepassing. Personen jonger dan 27 tellen dus niet mee.
- Studenten en kamerhuurders tellen niet mee. Dit geldt ook voor personen die een voltijd opleiding volgen met recht op studiefinanciering.
- Partner of vriend die in hetzelfde huis woont, telt mee voor de kostendelersnorm alleen als deze persoon 27 jaar of ouder is.
- Kamerverhuurders tellen niet mee, zolang ze een commercieel contract hebben en de huurprijs niet gedeeld wordt met de huurder.
Uitzonderingen op de kostendelersnorm
Niet iedereen in een woning telt mee voor de kostendelersnorm. Hieronder een overzicht van de personen die niet meerekenen:
- Personen jonger dan 27 jaar, of die nog een voltijd opleiding volgen.
- Studenten die recht hebben op studiefinanciering (volgens de DUO of BBL).
- Kamerhuurders die een commerciële huurprijs betalen, en geen kosten delen met de woningeigenaar.
- Personen die samenwoonregelingen hebben, maar geen woonkosten delen (zoals bij kamerverhuur).
- Partner of vriend die in een ander adres woont, of jonger is dan 27 jaar.
Een belangrijke overweging is dat de kostendelersnorm alleen opgaat als daadwerkelijke kosten worden gedeeld. Als een huisgenoot bijvoorbeeld alleen tijdelijk in de woning woont of geen aandeel heeft in de huishoudelijke kosten, dan kan de gemeente of belastingdienst de kostendelersnorm niet toepassen.
Gevolgen voor de belastingaangifte
De kostendelersnorm heeft directe gevolgen voor de belastingaangifte, zowel bij mensen die bijstand ontvangen als bij mensen die belastingdienstvergoeding of belastingvermindering recht op hebben. Omdat de norm ervan uitgaat dat woonkosten worden gedeeld, wordt een lagere uitkering of vermindering gerekend op basis van het aantal kostendelers in de woning.
Voor mensen die geen bijstand ontvangen, maar wel een belastingvermindering of belastingdienstvergoeding hebben, kan de kostendelersnorm een invloed hebben op de hoogte van de kwijtschelding. Dit geldt vooral bij het indienen van een aanslag, waarbij de belastingdienst bepaalt of je het recht hebt op een kwijtschelding of vermindering, en hoeveel.
Kwijtschelding en kostendelersnorm
De kwijtschelding is het bedrag dat je vrijstelling krijgt van belasting, afhankelijk van je inkomen en woonkosten. Als je in een woning woont met meerdere volwassenen, dan wordt de kwijtschelding berekend op basis van de bijstandsnorm per persoon. Bijvoorbeeld:
- Als je in een woning woont met twee volwassenen, dan ontvangt ieder 50% van de norm.
- Als je een inkomen hebt dat hoger is dan de norm, dan is je belastingvermindering beperkt.
- Als je geen inkomen hebt, dan kun je een kwijtschelding ontvangen, maar de hoogte hangt af van het aantal kostendelers.
Belastingdienstvergoeding en kostendelersnorm
Bij de belastingdienstvergoeding wordt er rekening gehouden met het aantal kostendelers, omdat dit bepaalt hoeveel woonkosten je daadwerkelijk hebt. De vergoeding wordt berekend op basis van het aantal personen in de woning en hun leeftijd. Hoe meer kostendelers, hoe lager de woonkosten per persoon.
Voorbeeld:
Als je een woning deelt met twee volwassenen, dan wordt jouw belastingdienstvergoeding berekend op basis van 50% van de norm per persoon. Dit betekent dat je minder vergoeding ontvangt dan als je alleen woont.
Hoe bereken je de kostendelersnorm?
De berekening van de kostendelersnorm is relatief eenvoudig. Je telt het aantal volwassenen vanaf 27 jaar of ouder in de woning. Vervolgens kijk je naar de standaardtarieven per persoon en bereken je het totaalbedrag. Hieronder staat een voorbeeld:
Voorbeeldberekening
Stel, je woont in een woning met drie volwassenen:
- 1 persoon: 70% van de norm
- 2 personen: 50% per persoon = 100% totaal
- 3 personen: 43,33% per persoon = 130% totaal
Dit betekent dat je 130% van de norm ontvangt, verdeeld over drie personen. Als iedereen bijstand of belastingdienst ontvangt, dan is de uitkering of vermindering hoger dan bij twee personen, maar lager dan bij één persoon.
De berekening is dus gebaseerd op het aantal kostendelers, en niet op hun inkomsten of vermogen. Alleen het aantal personen bepaalt de hoogte van de uitkering of vermindering.
Wat betekent dit voor huurbewoners?
Voor huurbewoners die in een samenwonende situatie leven, heeft de kostendelersnorm directe gevolgen voor de belastingaangifte en eventuele kwijtschelding of vermindering. Dit geldt zowel voor mensen die bijstand ontvangen als voor diegenen die belastingdienstvergoeding of belastingvermindering recht op hebben.
Een belangrijke overweging is dat de kostendelersnorm alleen van toepassing is als woonkosten daadwerkelijk worden gedeeld. Als je bijvoorbeeld een kamerverhuurder hebt die een commercieel contract heeft, dan telt deze persoon niet mee voor de kostendelersnorm. De huurprijs die je betaalt, is dan een zakelijke huurovereenkomst en heeft geen invloed op jouw uitkering of vermindering.
Woningdelen en belastingaangifte
Bij woningdelen is het belangrijk om rekening te houden met de kostendelersnorm, omdat dit bepaalt hoeveel woonkosten je daadwerkelijk hebt. Als je bijvoorbeeld in een samenwonende situatie woont met een partner of vriend, dan telt deze persoon mee voor de kostendelersnorm zolang deze persoon 27 jaar of ouder is.
In dit geval wordt jouw uitkering of vermindering berekend op basis van het aantal kostendelers in de woning. Dit betekent dat je minder uitkering of vermindering ontvangt, omdat je woonkosten gedeeld worden.
Belastingaangifte en bezwaar
Als je het niet eens bent met de berekening van de kostendelersnorm, dan kun je een bezwaar indienen bij de gemeente of belastingdienst. Dit is belangrijk als je denkt dat je niet de juiste uitkering of vermindering ontvangt, of als je denkt dat de kostendelersnorm niet van toepassing is op jouw situatie.
Bij het indienen van een bezwaar is het belangrijk om alle relevante documenten bij te voegen, zoals huurcontracten, inkomensbewijzen, en eventuele bewijzen dat je geen kostendelers hebt of dat de woonkosten niet gedeeld worden. Dit helpt de gemeente of belastingdienst om jouw situatie te begrijpen en eventueel jouw uitkering of vermindering aan te passen.
Wanneer is een bezwaar nodig?
Een bezwaar is nodig als:
- Je denkt dat je meer uitkering of vermindering zou moeten ontvangen, omdat je niet deelt in woonkosten.
- Je woont in een samenwonende situatie, maar niet alle personen zijn kostendelers.
- Je woont in een kamerverhuur situatie, en de kamerverhuurder telt niet mee.
- De berekening van de kostendelersnorm is verkeerd of niet in overeenstemming met de regels.
In dergelijke gevallen is het belangrijk om actie te ondernemen, omdat je recht op kwijtschelding of vermindering kan worden beïnvloed.
Conclusie
De kostendelersnorm is een belangrijke regel die invloed heeft op de berekening van bijstandsuitkeringen, belastingdienstvergoedingen en belastingverminderingen. Het principe achter de kostendelersnorm is simpel: woonkosten worden gedeeld door meerdere volwassenen in een woning, wat leidt tot een lagere uitkering of vermindering per persoon.
Bij het invullen van de belastingaangifte is het belangrijk om rekening te houden met de kostendelersnorm, omdat dit bepaalt hoeveel woonkosten je daadwerkelijk hebt. Dit geldt zowel voor mensen die bijstand ontvangen als voor diegenen die belastingdienstvergoeding of belastingvermindering recht op hebben.
Voor huurbewoners die in een samenwonende situatie leven, is het belangrijk om te weten welke personen mee tellen voor de kostendelersnorm en welke niet. Studenten, kamerhuurders en personen jonger dan 27 tellen bijvoorbeeld niet mee. Ook commerciële huurovereenkomsten zijn van invloed op de toepassing van de kostendelersnorm.
Als je het niet eens bent met de berekening, dan kun je een bezwaar indienen bij de gemeente of belastingdienst. Dit is belangrijk als je denkt dat je niet de juiste uitkering of vermindering ontvangt.
De kostendelersnorm is dus een belangrijke factor in de berekening van belastingaangiften, en het is verstandig om deze regeling goed te begrijpen, vooral als je in een samenwonende situatie leeft.